Chargeback (geri çağırma), kart hamilinin bankası aracılığıyla itiraz ederek bir ödemenin iptal ettirilmesi sürecidir. Kripto varlık alım-satımında chargeback imkanı geleneksel ticari işlemlerden farklı şekilde işlemektedir. Bu rehberde Türkiye’de kripto chargeback’in hukuki çerçevesi ele alınmaktadır.
Chargeback Mekanizması
Chargeback süreci kart şemaları (Visa, Mastercard, Troy) tarafından belirlenen kurallar çerçevesinde işler. Kart hamili bankasına itirazda bulunur; banka uluslararası kart şemasına başvurur ve işyeri/iş ortağı ile delillere dayalı bir süreç yürütülür. Bankacılık ve finans mevzuatı çerçevesinde itiraz süreleri ve gerekçeleri sınırlıdır.
Kripto Açısından Zorluk
Kripto varlık alım-satımında chargeback uygulaması güçtür çünkü: (1) Blok zinciri işlemleri geri döndürülemez niteliktedir, (2) Borsalar genel olarak chargeback risk yüksek olan ödeme yöntemlerini kabul etmez ya da uzun bekletme süresi uygular, (3) Kart şeması kuralları kripto işlemleri için “yüksek riskli” kategoride değerlendirilir ve chargeback başvurusu reddedilebilir.
Dolandırıcılık Halinde İşlem Yolu
Sahte borsa ya da phishing yoluyla yapılan ödemelerde mağdur şu yollara başvurabilir: (1) Banka nezdinde derhal itiraz ve dosya açılması, (2) Cumhuriyet Başsavcılığı’na suç duyurusu, (3) MASAK bildirimi, (4) Kart şeması nezdinde “dolandırıcılık” gerekçesiyle resmi şikayet. Sürelerin kaçırılmaması için hızlı hareket edilmelidir.
Bankanın Sorumluluğu
5464 Sayılı Banka Kartları ve Kredi Kartları Kanunu çerçevesinde banka, kart hamiline karşı belirli yükümlülükleri taşır. Yetkisiz kullanım hallerinde banka derhal işlem yapar ve mevzuata uygun şekilde tazmin yükümlülüğü doğabilir. Ancak kart hamilinin kendi rızasıyla gerçekleştirilen kripto işlemlerinde bankanın doğrudan sorumluluğu sınırlıdır.
Sıkça Sorulan Sorular
Lisanslı borsadan aldığım kripto için chargeback yapabilir miyim? Lisanslı borsalar chargeback riskine karşı sıkı KYC ve doğrulama uygular; chargeback başvurusu çoğunlukla reddedilir.
Sahte siteye kart bilgilerimi verdim, ne yapmalıyım? Derhal bankanızı arayıp kartı bloke ettirin, fraud bildirimi yapın, USOM’a sahte siteyi bildirin ve cumhuriyet başsavcılığına suç duyurusunda bulunun.
Chargeback için süre ne kadardır? Kart şeması kurallarına göre genellikle 60-120 gün arasında değişir. Süre kaçırılmadan başvuru yapılması esastır.
Banka chargeback’i reddederse ne yapabilirim? Bankanın iç müşteri hakları birimine, ardından BDDK’ya ve Tüketici Hakem Heyeti’ne başvurabilirsiniz. Yargı yolu da açıktır.
Kredi kartıyla kripto alımı zaten yasaklanmış değil mi? Türkiye’de bankaların kredi kartı ile kripto borsalarına ödeme yapılmasına ilişkin sınırlamalar bulunmaktadır; banka politikalarına göre değişiklik gösterebilir.
İlgili Rehberler
- Kripto Dolandırıcılığı Rehberi
- Kripto Mağdurları Hakları
- Binance Yasal mı?
- Kripto Para Avukatı (Ana Rehber)
Resmi Kaynaklar
- T.C. Resmî Gazete — Mevzuat Bilgi Sistemi
- Sermaye Piyasası Kurulu
- MASAK — Mali Suçları Araştırma Kurulu
- Yargıtay Karar Arama
- Gelir İdaresi Başkanlığı
- Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası
Hazırlayan Avukat
Av. Bilal ALYAR — İstanbul Barosu Sicil No: 54965
Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu (2015). Kripto para hukuku, bilişim hukuku, şirketler hukuku ve ceza hukuku alanlarında faaliyet göstermektedir. MASAK, SPK ve 7518 Sayılı Kanun kapsamında hukuki danışmanlık sunmaktadır.
Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; somut hukuki görüş ya da avukat-müvekkil ilişkisi oluşturmaz. Her dosya kendine özgü koşullar içerdiğinden, hukuki sorunlarınız için bir avukata danışmanız önerilir.