Liquidity Pool (likidite havuzu), AMM (Automated Market Maker) sistemine dayalı merkeziyetsiz borsalarda fiyatlama için kullanılan eş değerli iki varlığın bir araya getirildiği akıllı kontrat yapılarıdır. Likidite sağlayıcı (LP) bu havuza varlık koyar ve karşılığında LP token alır. Türk vergi mevzuatı bakımından bu işlemlerin vergisel değerlendirmesi henüz özel düzenlemeye kavuşmamış olsa da genel hükümler ışığında değerlendirme yapılabilir.
LP Token İhracı
Likidite havuzuna A ve B token koyulması karşılığında LP token alınması, bir varlığın başka bir varlık ile değişimini ifade eder. Vergisel açıdan bu, takas niteliğinde bir işlem olarak değerlendirilebilir. Takas sırasında verilen varlığın elde edilen LP token’ın değerinden yüksek/düşük olması, kazanç veya zararı oluşturabilir. Ticari kazanç esasında defter tutan mükellefler bu farkı dönem kazancına yansıtmak zorundadır.
Impermanent Loss
Impermanent loss, havuzdaki iki varlığın fiyat oranı değiştiğinde sağlayıcının elde edebileceği teorik kayıptır. Likidite çekildiğinde bu kayıp gerçekleşmiş hale gelir. Vergi açısından gerçekleşmemiş kayıp gider olarak yazılamaz; ancak likidite çekildiğinde takas niteliğindeki işlemin sonucu kazanç/zarar olarak değerlendirilir. Defter tutmayan mükellefler için arızi kazanç hesaplamasında giderlerin mahsubu sınırlıdır.
Komisyon Getirileri
LP’lerin havuz işlemlerinden aldığı komisyon getirileri (trading fee) düzenli niteliktedir. Bu getiriler ticari kazanç olarak değerlendirilebilir; düzenli ve sürekli niteliği nedeniyle GVK’nın ticari faaliyet tanımıyla örtüşür. Kurum mükelleflerinde ise kurum kazancına eklenir. Edinim tarihindeki piyasa değeri esas alınır.
MASAK ve KYC Boyutu
Lisanslı borsa üzerinden likidite çekilip TL’ye dönüştürüldüğünde 5549 SK kapsamında işlem izlenir; yüksek tutarlı bozdurmalarda kaynak beyanı istenebilir. Self-custody cüzdandan yapılan transferlerde Travel Rule yükümlülükleri çerçevesinde gönderici doğrulaması yapılabilir.
Sıkça Sorulan Sorular
LP token aldığım anda vergi yükümlülüğüm doğar mı? Takas niteliğindeki işlem nedeniyle gerçekten kazanç oluşmuşsa beyan yükümlülüğü doğabilir. Defter esasındaki mükellefler için kayıt zorunlu, gerçek kişi sair kazanç eşiklerine bakılır.
Impermanent loss zararını gider gösterebilir miyim? Gerçekleşmemiş kayıp gider yazılmaz. Ancak likidite çekildiğinde reel kayıp ortaya çıkarsa ticari kazanç esasında defter tutanlar bunu giderleştirebilir.
Trading fee getirileri stopaja tabi mi? Türkiye’de kripto gelirleri için stopaj uygulaması yasal düzenleme aşamasındadır. Yürürlükte olan stopaj kurallarına ilişkin son durum için GİB ve mevzuat.gov.tr takip edilmelidir.
DeFi protokolünden alınan LP token’ı satarsam vergi nasıl hesaplanır? Edinim değeri ile satış değeri arasındaki olumlu fark, mükellef türüne göre ticari kazanç/sair kazanç olarak vergilendirilir.
Yabancı protokolden gelen LP gelirleri çifte vergilendirmeye girer mi? Türkiye-ilgili ülke arasında ÇVÖA varsa anlaşma hükümleri uygulanır. Pek çok DeFi protokolü resmi yerleşik kuruluşa sahip olmadığından kaynak ülke vergisi söz konusu olmayabilir.
İlgili Rehberler
Resmi Kaynaklar
- T.C. Resmî Gazete — Mevzuat Bilgi Sistemi
- Sermaye Piyasası Kurulu
- MASAK — Mali Suçları Araştırma Kurulu
- Yargıtay Karar Arama
- Gelir İdaresi Başkanlığı
- Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası
Hazırlayan Avukat
Av. Bilal ALYAR — İstanbul Barosu Sicil No: 54965
Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu (2015). Kripto para hukuku, bilişim hukuku, şirketler hukuku ve ceza hukuku alanlarında faaliyet göstermektedir. MASAK, SPK ve 7518 Sayılı Kanun kapsamında hukuki danışmanlık sunmaktadır.
Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; somut hukuki görüş ya da avukat-müvekkil ilişkisi oluşturmaz. Her dosya kendine özgü koşullar içerdiğinden, hukuki sorunlarınız için bir avukata danışmanız önerilir.