Miras taksim sözleşmesi, birden çok mirasçının bulunduğu durumda terekedeki malların kimde kalacağını mirasçıların kendi aralarında belirledikleri paylaşma sözleşmesidir. Bu sayfada sözleşmenin dayandığı kanun hükümlerini, yazılı şekil şartını, taşınmazlarda tapu sicili ile ilişkisini, mirasbırakan sağken yapılan anlaşmaların durumunu, iptal yollarını ve vergi beyanını resmî metinler üzerinden anlatıyor; sonunda kişisel veri içermeyen, boşluklu bir miras taksim sözleşmesi örneği iskeleti veriyoruz. İskelet bir başlangıç çerçevesidir; her terekenin malları, borçları ve mirasçı yapısı farklı olduğundan metnin somut dosyaya göre ayrıca değerlendirilmesi gerekir.
Kısa Özet
- Paylaşma sözleşmesi mirasçıları bağlar ve geçerliliği yazılı şekilde yapılmasına bağlıdır (4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.676).
- Paylaşmaya kadar mirasçılar terekeye elbirliğiyle sahiptir ve terekeye ait haklar üzerinde birlikte tasarruf ederler (TMK m.640).
- Aşağıda anılan Yargıtay 7. Hukuk Dairesi kararında terekeye dahil taşınmazlar için tüm mirasçıların katılımıyla yapılan adi yazılı taksim yeterli görülmüş; 8. Hukuk Dairesi kararında ise paylı mülkiyete dönüşmüş paylar için resmî şekil aranmıştır.
- Yanılma, aldatma veya korkutma ile yapılan sözleşmede bir yıllık süre önemlidir (6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.39).
Miras Taksim Sözleşmesinin Hukuki Dayanağı
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.676’ya göre mirasçılar arasında payların oluşturulması ve fiilen alınması veya aralarında yapacakları paylaşma sözleşmesi mirasçıları bağlar. Aynı maddenin ikinci fıkrası, mirasçıların paylaşma sözleşmesiyle tereke mallarının tamamı veya bir kısmı üzerindeki elbirliği mülkiyetinin miras payları oranında paylı mülkiyete dönüştürülmesini de kabul edebileceklerini düzenler. Üçüncü fıkra ise paylaşma sözleşmesinin geçerliliğini yazılı şekilde yapılmasına bağlar. Kanun bu sözleşme için noter onayı veya resmî senet şartını m.676’da öngörmemiştir; şekil şartı yazılılıktır.
Uygulamada “miras taksim sözleşmesi”, “rızai taksim” veya “paylaşma sözleşmesi” ifadeleri aynı kurum için kullanılır. Sözleşmeyle mirasçılar, örneğin bir taşınmazın bir mirasçıya, bir aracın başka bir mirasçıya kalmasını ve aradaki değer farkının para ile denkleştirilmesini kararlaştırabilirler. Paylaşmanın konusu terekedeki mallar olduğundan, sözleşme yapılmadan önce terekenin neleri kapsadığının açık biçimde belirlenmesi gerekir.
Elbirliği Mülkiyeti ve Paylaşmanın İşlevi
TMK m.640’a göre birden çok mirasçı bulunması hâlinde, mirasın geçmesiyle birlikte paylaşmaya kadar mirasçılar arasında terekedeki bütün hak ve borçları kapsayan bir ortaklık meydana gelir. Mirasçılar terekeye elbirliğiyle sahip olurlar ve sözleşme veya kanundan doğan temsil ya da yönetim yetkisi saklı kalmak üzere terekeye ait bütün haklar üzerinde birlikte tasarruf ederler. Mirasçılardan birinin istemi üzerine sulh mahkemesi, miras ortaklığına paylaşmaya kadar bir temsilci atayabilir.
Elbirliği mülkiyetinin niteliği TMK m.701-703’te düzenlenmiştir. TMK m.701’e göre elbirliği mülkiyetinde ortakların belirlenmiş payları olmayıp her birinin hakkı ortaklığa giren malların tamamına yaygındır. TMK m.702, kanunda veya sözleşmede aksine bir hüküm bulunmadıkça yönetim ve tasarruf işlemleri için ortakların oybirliğiyle karar vermelerini arar. TMK m.703 ise elbirliği mülkiyetinin malın devri, topluluğun dağılması veya paylı mülkiyete geçilmesiyle sona ereceğini belirtir. Miras taksim sözleşmesi, bu ortaklığı mirasçıların iradesiyle sona erdirmenin araçlarından biridir.
Geçerlilik Şartları: Yazılı Şekil ve Tüm Mirasçıların Katılımı
Yazılı şekil şartı TMK m.676/3’ten doğar. Sözlü anlaşma veya yalnız fiilî kullanım, bu şartı karşılayan bir paylaşma sözleşmesi değildir. Elbirliği ortaklığında tasarruf işlemleri kural olarak birlikte yapıldığından (TMK m.640 ve m.702), sözleşmeye bütün mirasçıların katılması da uygulamada belirleyici bir unsurdur.
Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, 2021/8582 E., 2023/953 K., 20.02.2023 tarihli kararında, miras taksim sözleşmesine dayalı tapu iptal ve tescil davasında, TMK m.676 uyarınca terekeye dahil taşınmazlara ilişkin miras taksim sözleşmesinin geçerliliği için tüm mirasçıların katılımıyla adi yazılı şeklin yeterli olduğunu açıklamıştır. Aynı kararda, paylaşmanın ancak sözleşmenin yapıldığı sırada miras ortaklığına dahil ve paylaşılmamış mallar için söz konusu olduğu, paylı mülkiyete dönüştürülmüş ya da bir veya birkaç mirasçı adına tescil edilmiş durumlarda miras taksim sözleşmesinin sonuç doğurmayacağı belirtilmiştir.
Yargıtay 8. Hukuk Dairesi’nin 2024/1148 E., 2026/146 K., 14.01.2026 tarihli kararı bir kadastro tespitine itiraz davasına ilişkindir. Dosyada taşınmazın mirasçılar arasında taksim edildiği savunulmuş, keşifte dinlenen kişiler taksim için toplanıldığında bir kısım mirasçının katılmadığını beyan etmiştir. İlk derece mahkemesi, usule uygun miras taksim sözleşmesi için tüm mirasçıların katılımının zorunlu olduğunu belirterek taksimin ispatlanamadığı sonucuna varmış; Daire bu kararı onamıştır. Karar, taksim iddia eden tarafın bütün mirasçıların katıldığı yazılı bir paylaşmayı ispat edebilmesinin önemini göstermektedir.
Taşınmazlarda Şekil ve Tapu Sicili İlişkisi
Taşınmazlar bakımından iki ayrı hüküm birlikte okunmalıdır. TMK m.706, taşınmaz mülkiyetinin devrini amaçlayan sözleşmelerin geçerli olmasını resmî şekilde düzenlenmelerine bağlar. 2644 sayılı Tapu Kanunu m.26 ise mülkiyete ilişkin resmî senetlerin tapu sicil müdürü veya tapu sicil görevlileri tarafından düzenleneceğini belirtir. Buna karşılık TMK m.676/3, mirasçılar arasındaki paylaşma sözleşmesi için yazılı şekli yeterli görür.
Yargıtay kararları bu iki hükmün sınırını terekenin durumuna göre çizmektedir. Yukarıda anılan 7. Hukuk Dairesi kararında, elbirliği mülkiyetinde kayıtlı tereke taşınmazları için tüm mirasçıların katıldığı adi yazılı taksim yeterli görülmüş; aynı taşınmazın paylı mülkiyete tabi payları için ise taksim sözleşmesiyle iptal ve tescil kararı verilmesi doğru bulunmamıştır. Yargıtay 8. Hukuk Dairesi de 2014/27384 E., 2015/178 K., 12.01.2015 tarihli kararında, mirasçılar adına paylı mülkiyet şeklinde tapuya kayıtlı taşınmazların paylaşılmasında, taşınmaz terekeden çıktığı için payın temlikinin resmî şekilde yapılması gerektiğini (TMK m.706 ve TBK m.237) ve tüm mirasçıların katılımıyla yapılsa bile böyle bir harici sözleşmeye değer verilemeyeceğini açıklamıştır.
Bu nedenle sözleşme hazırlanmadan önce her taşınmazın güncel tapu kaydı incelenmeli ve taşınmazın hâlâ mirasbırakan adına mı, mirasçılar adına elbirliği mülkiyeti şeklinde mi, yoksa paylı mülkiyet şeklinde mi kayıtlı olduğu belirlenmelidir. Paylı mülkiyete geçilmiş taşınmazlarda payların devri için tapu müdürlüğünde resmî senet düzenlenmesi gündeme gelir.
Miras Payı Devri ve Mirasbırakan Sağken Yapılan Sözleşmeler
Paylaşma sözleşmesinden ayrı olarak, bir mirasçının miras payını devretmesi de mümkündür. TMK m.677’ye göre terekenin tamamı veya bir kısmı üzerinde miras payının devri konusunda mirasçılar arasında yapılan sözleşmelerin geçerliliği yazılı şekle bağlıdır. Bir mirasçının üçüncü kişiyle yapacağı böyle bir sözleşmenin geçerliliği ise noterlikçe düzenlenmesine bağlıdır; bu sözleşme üçüncü kişiye paylaşmaya katılma yetkisi vermez, yalnız paylaşma sonunda mirasçıya özgülenen payın kendisine verilmesini isteme hakkı sağlar.
Mirasbırakan hayattayken mirasçıların kendi aralarında “ileride şu mal bana kalacak” şeklinde yaptıkları anlaşmalar ayrıca dikkat gerektirir. TMK m.678’e göre mirasbırakanın katılması veya izni olmaksızın bir mirasçının henüz açılmamış bir miras hakkında diğer mirasçılar veya üçüncü bir kişi ile yapacağı sözleşmeler geçerli değildir ve böyle bir sözleşme gereğince yerine getirilmiş edimlerin geri verilmesi istenebilir. Hükmün lafzı, mirasbırakanın katılması veya izni bulunan durumları bu geçersizlik kuralının dışında tutar; bu tür bir anlaşmanın şekli ve sonuçları ayrıca değerlendirilmelidir.
Sözleşme Öncesi Hazırlık: Mirasçılık Belgesi ve Tereke Dökümü
Paylaşmaya kimlerin katılması gerektiğini gösteren temel belge mirasçılık belgesidir. TMK m.598’e göre başvurusu üzerine yasal mirasçı oldukları belirlenenlere sulh mahkemesince veya noterlikçe mirasçılık sıfatlarını gösteren bir belge verilir. Mirasçılık belgesinin geçersizliği her zaman ileri sürülebilir.
Sözleşmeden önce şu bilgilerin bir dökümünün çıkarılması önerilir: mirasçıların tam listesi ve miras payları, taşınmazların ada/parsel ve tapu kayıt bilgisi, araçlar, banka hesapları, şirket payları gibi diğer varlıklar, terekenin bilinen borçları ve her malın yaklaşık değeri. Bu döküm, sözleşmede eksik mal bırakılmasını ve sonradan hata iddialarını önlemeye yardımcı olur.
Miras Taksim Sözleşmesi Örneği: Boşluklu İskelet
Aşağıdaki iskelet yalnız madde başlıklarını ve doldurulacak boşlukları gösterir. Somut bir terekeye uygulanmadan önce tapu kayıtları, mirasçılık belgesi ve borç durumu ile birlikte gözden geçirilmelidir.
MİRAS TAKSİM (PAYLAŞMA) SÖZLEŞMESİ
- Taraflar: Mirasçı 1: ………… (ad soyad, T.C. kimlik no, adres); Mirasçı 2: …………; Mirasçı 3: ………… (mirasçılık belgesinde yer alan tüm mirasçılar tek tek yazılır).
- Mirasbırakan ve mirasçılık belgesi: Mirasbırakan …………, ölüm tarihi ../../…., mirasçılık belgesini veren ………… Sulh Hukuk Mahkemesi / ………… Noterliği, tarih ve sayı …………; miras payları …………
- Sözleşmenin konusu: Tarafların mirasbırakandan kalan ve henüz paylaşılmamış tereke mallarını TMK m.676 uyarınca aralarında paylaşmaları.
- Tereke malları listesi: Taşınmazlar (il/ilçe/mahalle, ada …………, parsel …………, nitelik …………, tapudaki mülkiyet türü …………); taşınırlar ve araçlar (…………); banka hesapları ve diğer haklar (…………).
- Paylaşım: ………… numaralı mal Mirasçı …………’a; ………… numaralı mal Mirasçı …………’a özgülenmiştir.
- Denkleştirme bedeli: Değer farkı nedeniyle Mirasçı …………, Mirasçı …………’a ………… TL ödeyecektir; ödeme tarihi ve yöntemi …………
- Tereke borçları: Bilinen borçlar …………; bu borçları üstlenen mirasçı …………
- Tescil ve devir işlemleri: Tarafların tapu, araç ve diğer sicillerdeki işlemler için ………… tarihine kadar ilgili kuruma birlikte başvurma ve gerekli beyanları verme yükümlülüğü.
- Vergi ve masraflar: Veraset ve intikal vergisi beyanı, harç ve masrafların kim tarafından karşılanacağı …………
- Teslim ve zilyetlik: Malların fiilen teslim tarihi …………
- Uyuşmazlıklar: Yetkili mahkeme ve icra daireleri …………
- Nüsha, tarih ve imza: Sözleşme …… nüsha olarak ../../…. tarihinde düzenlenmiş ve tüm mirasçılar tarafından imzalanmıştır. İmzalar: …………
Taksimden Sonra Tapu ve Diğer Kayıt İşlemleri
TMK m.705’e göre taşınmaz mülkiyetinin kazanılması tescille olur; ancak miras hâlinde mülkiyet tescilden önce kazanılır ve malikin tasarruf işlemleri yapabilmesi mülkiyetin tapu kütüğüne tescil edilmiş olmasına bağlıdır. Bu nedenle paylaşma ile kendisine taşınmaz özgülenen mirasçının o taşınmazı satabilmesi veya üzerinde ipotek kurdurabilmesi için tapu kaydının kendi adına düzenlenmesi gerekir. Başvuruda istenecek belgeler ve işlemin yürütülme biçimi ilgili tapu müdürlüğünden ayrıca teyit edilmelidir.
Mirasçılardan biri sözleşmeye rağmen tapudaki işleme katılmazsa, sözleşmeye dayanan mirasçı tapu iptali ve tescil davası yoluna gidebilir; yukarıdaki 7. Hukuk Dairesi kararı bu tür bir davaya ilişkindir. Davanın sonucu sözleşmenin geçerliliğine, taşınmazın sözleşme tarihindeki kayıt durumuna ve tarafların ispat imkânına bağlıdır.
Veraset ve İntikal Vergisi Beyanı
7338 sayılı Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu m.7’ye göre veraset yoluyla mal edinenler edindikleri malları bir beyanname ile bildirmekle yükümlüdür. Aynı Kanunun m.9 hükmüne göre ölüm Türkiye’de gerçekleşmişse ve mükellefler Türkiye’de bulunuyorsa beyanname ölüm tarihini izleyen dört ay içinde, mükellefler yabancı bir ülkede bulunuyorsa altı ay içinde verilir; ölümün yurt dışında gerçekleştiği hâller için ayrı süreler öngörülmüştür. Beyan yükümlülüğü mirasın intikaline bağlıdır; mirasçıların kendi aralarında taksim sözleşmesi yapmış olmaları bu süreleri ortadan kaldırmaz. İstisna tutarları ve oranlar her yıl değişebildiğinden somut hesap için güncel tutarlar ayrıca kontrol edilmelidir.
Sözleşmenin Geçersizliği ve İptali
TMK m.680’e göre Borçlar Kanununun geçersizliğe ilişkin genel hükümleri paylaşma sözleşmeleri hakkında da uygulanır. Bu kapsamda 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu‘nun irade sakatlıklarına ilişkin hükümleri önem taşır. TBK m.30’a göre sözleşme kurulurken esaslı yanılmaya düşen taraf sözleşme ile bağlı olmaz. TBK m.36’ya göre taraflardan biri diğerinin aldatması sonucu sözleşme yapmışsa, yanılması esaslı olmasa bile sözleşmeyle bağlı değildir. TBK m.37’ye göre diğer tarafın veya üçüncü bir kişinin korkutması sonucu sözleşme yapan taraf da sözleşmeyle bağlı değildir.
Süre bakımından TBK m.39 belirleyicidir: yanılma veya aldatma sebebiyle ya da korkutulma sonucunda sözleşme yapan taraf, yanılma veya aldatmayı öğrendiği ya da korkutmanın etkisinin ortadan kalktığı andan başlayarak bir yıl içinde sözleşme ile bağlı olmadığını bildirmez veya verdiği şeyi geri istemezse sözleşmeyi onamış sayılır. Aldatma veya korkutmadan dolayı bağlayıcılığı olmayan bir sözleşmenin onanmış sayılması tazminat hakkını ortadan kaldırmaz. Bu nedenle tereke malının değeri konusunda yanıltıldığını veya baskı altında imza verdiğini düşünen mirasçının bu süreyi gözetmesi önemlidir.
Tereke Borçları ve Mirasçılar Arasında Rücu
TMK m.682’ye göre paylaşma sözleşmesinde ödenmesi kendisine yükletilmemiş olan bir tereke borcunu veya üzerine aldığı miktardan fazlasını ödeyen mirasçı diğer mirasçılara rücu edebilir. Rücu hakkı ilk önce ödenmiş olan borcu paylaşma sözleşmesiyle üstlenmiş bulunan mirasçıya karşı kullanılır. Diğer hâllerde, aksi kararlaştırılmış olmadıkça mirasçılardan her biri terekedeki borçları miras payı oranında ödemekle yükümlüdür. Sözleşmede borç paylaşımına ayrı bir madde ayrılması bu nedenle yararlıdır.
Anlaşma Sağlanamazsa: Ortaklığın Giderilmesi
TMK m.642’ye göre mirasçılardan her biri, sözleşme veya kanun gereğince ortaklığı sürdürmekle yükümlü olmadıkça her zaman mirasın paylaşılmasını isteyebilir ve terekedeki belirli malların aynen, olanak yoksa satış yoluyla paylaştırılmasına karar verilmesini sulh mahkemesinden talep edebilir. Mirasçılar taksim sözleşmesinde uzlaşamıyorsa izlenecek yol için miras ortaklığında ortaklığın giderilmesi rehberimize bakabilirsiniz. Tereke dökümü, sözleşme metni veya tapu işlemleri konusunda dosyaya özgü destek için İstanbul miras avukatı sayfamızda çalışma alanlarımızı bulabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Miras taksim sözleşmesi noterde mi yapılmalı?
TMK m.676/3 paylaşma sözleşmesi için yazılı şekli arar; bu sayfada anılan Yargıtay 7. Hukuk Dairesi kararında terekeye dahil taşınmazlarda tüm mirasçıların katıldığı adi yazılı taksim yeterli görülmüştür. Paylı mülkiyete geçmiş taşınmaz paylarının devri ise TMK m.706 uyarınca resmî şekle tabidir.
Bir mirasçı imza atmazsa sözleşme kurulmuş sayılır mı?
Elbirliği ortaklığında tasarruf işlemleri kural olarak birlikte yapılır (TMK m.640 ve m.702) ve bu sayfada anılan Yargıtay kararlarında taksim için tüm mirasçıların katılımı aranmıştır. Katılmayan mirasçı bulunan bir taksim, özellikle ispat bakımından ciddi güçlük doğurur.
Mirasbırakan sağken kardeşler arasında paylaşma yapılabilir mi?
TMK m.678’e göre mirasbırakanın katılması veya izni olmaksızın henüz açılmamış bir miras hakkında yapılan sözleşmeler geçerli değildir ve bu sözleşme gereğince verilenlerin geri verilmesi istenebilir.
Taksim sözleşmesi hangi süre içinde iptal ettirilebilir?
Yanılma, aldatma veya korkutma hâlinde TBK m.39’daki bir yıllık süre, yanılma veya aldatmanın öğrenildiği ya da korkutmanın etkisinin kalktığı andan başlar. Bir yıl içinde sözleşme ile bağlı olmadığını bildirme veya verdiği şeyi geri isteme yoluna başvurulmazsa sözleşme onanmış sayılır.
Taksim yapılınca veraset ve intikal vergisi beyanı gerekmez mi?
7338 sayılı Kanun m.7 ve m.9’a göre beyan yükümlülüğü veraset yoluyla intikale bağlıdır ve süre ölüm tarihinden itibaren işler. Mirasçıların kendi aralarında taksim yapması bu yükümlülüğü kaldırmaz.
Yazar ve iletişim
Yazar: Av. Bilal Alyar, İstanbul Barosu
ALYAR LAW & CONSULTANCY
İletişim
Son güncelleme: 03.11.2026 (iptal SSS ve yazar sınırı)