Miras Ortaklığı ve Ortaklığın Giderilmesi (TMK 640, 2026)
Miras ortaklığı, mirasın birden fazla mirasçıya geçmesi halinde mirasçılar arasında kendiliğinden doğan elbirliği mülkiyeti durumudur. TMK 640-645 düzenler. Ortaklığın sona ermesi paylaşma veya satış yoluyla gerçekleşir.
İçindekiler
- Miras Ortaklığının Doğması (TMK 640)
- Ortaklığın Yönetimi (TMK 640/3)
- Paylaşma Talebi (TMK 642)
- Paylaşma Yöntemleri
- Ortaklığın Giderilmesi Davası
- Sıkça Sorulan Sorular
Miras Ortaklığının Doğması (TMK 640)
TMK 640/1: Birden çok mirasçı bulunması halinde, mirasçılar arasında mirasçılık sıfatının kazanılması ile birlikte mirasın paylaşılmasına kadar elbirliği mülkiyeti hükmünde bir ortaklık vardır. Mirasçılar terekedeki mallar üzerinde birlikte malik sıfatı taşır.
Ortaklığın Yönetimi (TMK 640/3)
Mirasçılar terekeyi birlikte yönetirler; birlikte karar alırlar. Acil hallerde herhangi bir mirasçı tek başına zorunlu yönetim işlemlerini yapabilir. Anlaşmazlık halinde sulh mahkemesi tereke temsilcisi atayabilir (TMK 640/3).
Paylaşma Talebi (TMK 642)
Her mirasçı her zaman paylaşma talep edebilir; paylaşmaya zorlanmama hakkı yoktur. Sözleşmeyle en çok 10 yıl süreyle paylaşmanın ertelenmesi mümkündür. Paylaşma sözleşme veya mahkeme kararıyla yapılır.
Elbirliği Mülkiyetini Paylı Mülkiyete Dönüştürme (TMK m.644)
Paylaşma davası açmadan önce çoğu zaman gözden kaçan, daha hızlı ve daha ucuz bir yol vardır: elbirliği mülkiyetinin paylı mülkiyete dönüştürülmesi. TMK m.644 uyarınca bir mirasçı, terekeye dahil malların tamamı veya bir kısmı üzerindeki elbirliği mülkiyetinin paylı mülkiyete dönüştürülmesini isteyebilir.
- Usul: Sulh hâkimi, istem üzerine diğer mirasçılara çağrıda bulunur ve belirleyeceği süre içinde varsa itirazlarını bildirmeye davet eder.
- Sonuç: Elbirliği mülkiyetinin devamını haklı kılacak bir itiraz ileri sürülmez ya da mirasçılardan biri verilen süre içinde paylaşma davası açmazsa, istem konusu mal üzerindeki elbirliği mülkiyetinin paylı mülkiyete dönüştürülmesine karar verilir.
- Kapsam: Aynı hükümler, terekeye dahil diğer hakların ve alacakların paylar oranında bölünmesinde de uygulanır.
- Neden önemli: Paylı mülkiyete geçildiğinde her mirasçı kendi payı üzerinde tek başına tasarruf edebilir; payını satabilir, devredebilir veya payı üzerinde sınırlı ayni hak kurabilir. Elbirliği mülkiyetinde ise tasarruf için mirasçıların oybirliği gerekir.
Mirasçının Alacaklısı Ne Yapabilir (İİK m.121)
Borçlusu mirasçı olan alacaklı, elbirliği mülkiyetindeki payı doğrudan sattıramaz. İİK m.121 uyarınca taksim edilmemiş bir miras veya elbirliği hâlinde tasarruf olunan bir mal hissesinin satılması gerektiğinde icra memuru, satışın nasıl yapılacağını icra mahkemesinden sorar. İcra mahkemesi, yerleşim yerleri bilinen ilgilileri davet edip dinledikten sonra açık artırma yaptırabileceği gibi satış için bir memur da tayin edebilir ya da gereken başka bir tedbiri alabilir. Uygulamada icra mahkemesi çoğunlukla alacaklıya, mirasçı borçlunun payı için ortaklığın giderilmesi davası açması konusunda yetki belgesi verir; alacaklı bu belgeye dayanarak dava açar ve satış bedelinden borçlunun payına düşen kısımdan alacağını tahsil eder.
Paylaşma Yöntemleri
TMK 647-650: Paylaşma mirasçıların anlaşması, yazılı veya şifahi olarak, noter huzurunda yapılabilir. Anlaşmazlık halinde sulh hukuk mahkemesinde ortaklığın giderilmesi (izale-i şüyu) davası açılır. Mahkeme aynen paylaşma mümkünse aynen paylaşmaya, mümkün değilse satış yoluyla paylaşmaya karar verir.
Ortaklığın Giderilmesi Davası
Dava sulh hukuk mahkemesinde açılır. Tereke mallarının durumu, aynen paylaşmanın mümkün olup olmadığı, mirasçıların hak oranları değerlendirilir. Satış halinde bedel mirasçılar arasında paylara göre dağıtılır. Dava masrafları tüm mirasçıların paylarından orantılı olarak karşılanır.
Sıkça Sorulan Sorular
Miras ortaklığı nedir?
TMK 640’a göre birden fazla mirasçının bulunması halinde mirasçılık sıfatının kazanılmasıyla birlikte paylaşmaya kadar mirasçılar arasında kendiliğinden elbirliği mülkiyeti hükmünde ortaklık doğar.
Paylaşma ne zaman yapılabilir?
TMK 642 uyarınca her mirasçı her zaman paylaşma talep edebilir. Paylaşmaya zorlanmama hakkı yoktur; sözleşmeyle en çok 10 yıl süreyle erteleme mümkündür.
Ortaklığın giderilmesi davası nerede açılır?
Sulh hukuk mahkemesinde açılır. Aynen paylaşma mümkünse aynen paylaşmaya, değilse satış yoluyla paylaşmaya karar verilir. Dava taşınmazın bulunduğu yer mahkemesinde açılır.
Mirasçılar ortaklığı birlikte mi yönetir?
Evet. TMK 640/3’e göre mirasçılar tereke mallarını birlikte yönetir ve karar alır. Anlaşmazlık halinde sulh mahkemesi tereke temsilcisi atayabilir; acil hallerde her mirasçı tek başına zorunlu işleri yapabilir.
Yargıtay ve AYM Kararları
- Yargıtay içtihatları: Yargıtay içtihatları- Terekenin Paylaşımı. Mirasçılar arası paylaşma anlaşmasının geçersizliği iddiasında şekil şartları, tarafların iradesi, taşınmazın tapuda resmi devri gibi unsurların birlikte değerlendirileceği; anlaşmazlık halinde sulh mahkemesinin aynen paylaşma veya satış yoluyla paylaşmaya karar vereceği vurgulanmıştır. UYAP Mevzuat
- Yargıtay içtihatları: Yargıtay içtihatları- Miras Sebebiyle Tapu İptali. Mirasbırakanın sahte belge ile düzenlenmiş tapu devrinde gerçek mirasçıların tapu iptali davası açma hakkı; iyi niyetli üçüncü kişilerin TMK 1023 kapsamında korunacağı; bedel talebinin koşulları değerlendirilmiştir. UYAP Mevzuat
İlgili Miras Hukuku Rehberleri
Bölgesel Miras Hukuku Hizmetleri
- istanbul miras hukuku alanı Rehberi (2026)
- ankara miras hukuku alanı Rehberi (2026)
- izmir miras hukuku alanı Rehberi (2026)
- bursa miras hukuku alanı Rehberi (2026)
- antalya miras hukuku alanı Rehberi (2026)
YouTube Hukuk Kanalı
Detaylı video anlatımı için @bilalalyar YouTube kanalını ziyaret edebilirsiniz.
Güncellenme: 17 Nisan 2026 — ALYAR LAW & CONSULTANCY
İlgili Mevzuat ve Yararlı Kaynaklar
| Mevzuat | Konu | Madde Atfı |
|---|---|---|
| 4721 SK — TMK | Türk Medeni Kanunu — Aile hukuku | m.118-494 |
| TMK m.161-166 | Boşanma sebepleri | Özel ve genel sebepler |
| TMK m.166/3 | Anlaşmalı boşanma | Min. 1 yıl evlilik |
| TMK m.174-175 | Tazminat ve yoksulluk nafakası | Kusur analizi |
| TMK m.182 | Velayet | Çocuğun üstün yararı |
| TMK m.202-232 | Mal rejimi — edinilmiş mallara katılma | Katılma alacağı, değer artış payı |
| TMK m.282-301 | Soybağı | Tanıma, babalık, ret |
| TMK m.305-320 | Evlat edinme | Küçük ve ergin |
| TMK m.396-494 | Vesayet | Kısıtlama, vasi, kayyım |
| 6284 SK | Ailenin korunması | Koruma ve önleyici tedbirler |
| 5718 SK — MÖHUK | Yabancı karar tanıma-tenfiz | m.50-59 |
| 4787 SK | Aile Mahkemeleri | Pedagog/psikolog/sosyal çalışmacı |
| HMK m.12 | Aile mahkemesi yetkisi | Yerleşim yeri / son 6 ay |
| İİK m.38, 344 | İlam ve tazyik hapsi | Nafaka tahsili |
| AİHS m.8 | Özel hayat ve aile yaşamına saygı | İnsan hakları çerçevesi |
Başvurulacak Kurumlar
- Aile Mahkemesi — boşanma, velayet, nafaka, mal rejimi, evlat edinme, soybağı
- Sulh Hukuk Mahkemesi — vesayet, kayyım, tereke
- Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü — sosyal inceleme, koruma
- Nüfus Müdürlüğü — tanıma, boşanma tescili
- Noter — evlilik sözleşmesi, vekalet
- Arabuluculuk Daire Başkanlığı — ihtiyari aile arabuluculuğu
- BAM Hukuk Daireleri / Yargıtay Hukuk Genel Kurulu — kanun yolu
Genel bilgilendirme niteliğindedir; somut dosyanız için uzman değerlendirmesi gereklidir.
Resmi Kaynaklar
- Mevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr)
- Yargıtay Karar Arama (karararama.yargitay.gov.tr)
- UYAP Vatandaş Portalı (uyap.gov.tr)
- İstanbul Barosu (istanbulbarosu.org.tr)
- T.C. Adalet Bakanlığı (adalet.gov.tr)
- Türkiye Barolar Birliği (barobirlik.org.tr)
Hazırlayan Avukat
Av. Bilal ALYAR — İstanbul Barosu Sicil No: 54965
Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu (2015). Aile hukuku, ceza hukuku, kripto para hukuku, bilişim hukuku, şirketler hukuku ve vergi hukuku alanlarında faaliyet göstermektedir.
Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; somut hukuki görüş ya da avukat-müvekkil ilişkisi oluşturmaz. Her dosya kendine özgü koşullar içerdiğinden, hukuki süreçlerde somut durumunuza göre bilgilendirme alınması yararlı olabilir.