Miras Ortaklığı ve Ortaklığın Giderilmesi (TMK 640, 2026)

Miras ortaklığı, mirasın birden fazla mirasçıya geçmesi halinde mirasçılar arasında kendiliğinden doğan elbirliği mülkiyeti durumudur. TMK 640-645 düzenler. Ortaklığın sona ermesi paylaşma veya satış yoluyla gerçekleşir.

İçindekiler

Miras Ortaklığının Doğması (TMK 640)
Ortaklığın Yönetimi (TMK 640/3)
Paylaşma Talebi (TMK 642)
Paylaşma Yöntemleri
Ortaklığın Giderilmesi Davası
Sıkça Sorulan Sorular

Miras Ortaklığının Doğması (TMK 640)

TMK 640/1: Birden çok mirasçı bulunması hâlinde, mirasın geçmesiyle birlikte paylaşmaya kadar, mirasçılar arasında terekedeki bütün hak ve borçları kapsayan bir ortaklık meydana gelir. Mirasçılar terekedeki mallar üzerinde birlikte malik sıfatı taşır.

Ortaklığın Yönetimi (TMK 640/3)

Mirasçılar, sözleşme veya kanundan doğan temsil ya da yönetim yetkisi saklı kalmak üzere, terekeye ait bütün haklar üzerinde birlikte tasarruf eder (TMK 640/2). Mirasçılardan birinin istemi üzerine sulh mahkemesi, paylaşmaya kadar miras ortaklığına bir temsilci atayabilir (TMK 640/3). Her mirasçı terekedeki hakların korunmasını isteyebilir; sağlanan korumadan bütün mirasçılar yararlanır (TMK 640/4).

Paylaşma Talebi (TMK 642)

Mirasçılardan her biri, sözleşme veya kanun gereğince ortaklığı sürdürmekle yükümlü olmadıkça, her zaman mirasın paylaşılmasını isteyebilir (TMK 642/1). Paylaşmanın derhâl yapılması malın veya terekenin değerini önemli ölçüde azaltacaksa, sulh hâkimi bir mirasçının istemiyle paylaşmayı erteleyebilir (TMK 642/3). Paylaşma sözleşme veya mahkeme kararıyla yapılır.

Elbirliği Mülkiyetini Paylı Mülkiyete Dönüştürme (TMK m.644)

Elbirliği mülkiyetinin paylı mülkiyete dönüştürülmesi, malların fiilen bölünmesi veya satılmasıyla aynı işlem değildir. TMK m.644 uyarınca bir mirasçı, terekeye dahil malların tamamı veya bir kısmı için dönüşüm isteyebilir. Bu yolun uygunluğu, diğer mirasçıların itirazları ve paylaşma talebiyle birlikte değerlendirilir; süre veya maliyet bakımından her dosyada daha avantajlı olduğu söylenemez.

Usul: Sulh hâkimi, istem üzerine diğer mirasçılara çağrıda bulunur ve belirleyeceği süre içinde varsa itirazlarını bildirmeye davet eder.
Sonuç: Elbirliği mülkiyetinin devamını haklı kılacak bir itiraz ileri sürülmez ya da mirasçılardan biri verilen süre içinde paylaşma davası açmazsa, istem konusu mal üzerindeki elbirliği mülkiyetinin paylı mülkiyete dönüştürülmesine karar verilir.
Kapsam: Aynı hükümler, terekeye dahil diğer hakların ve alacakların paylar oranında bölünmesinde de uygulanır.
Neden önemli: Paylı mülkiyette her paydaş kendi payı bakımından malik hak ve yükümlülüklerine sahiptir; pay devredilebilir, rehnedilebilir ve alacaklılar tarafından haczettirilebilir (TMK m.688). Bu, malın belirli bir bölümünün tek başına mülkiyetine geçildiği veya bütün mal üzerinde serbestçe tasarruf edilebileceği anlamına gelmez. Somut işlemde kanuni sınırlamalar ayrıca incelenir. Elbirliği hâlinde birlikte tasarruf kuralı, sözleşme veya kanundan doğan temsil ve yönetim yetkileri saklı kalmak üzere uygulanır (TMK m.640/2).

Mirasçının Alacaklısı Ne Yapabilir (İİK m.121)

Borçlusu mirasçı olan alacaklı bakımından, paylaşılmamış miras veya elbirliği hâlindeki mal hissesinin paraya çevrilmesi özel bir usule tabidir. İİK m.121 uyarınca bu tür bir hissenin satılması gerektiğinde icra memuru, satışın nasıl yapılacağını icra mahkemesinden sorar. İcra mahkemesi, yerleşim yerleri bilinen ilgilileri davet edip gelenleri dinledikten sonra açık artırma yaptırabilir, satış için bir memur tayin edebilir veya gerekli başka bir tedbiri alabilir. İzlenecek yol icra dosyasındaki koşullara ve mahkemenin kararına göre belirlenir; bu hüküm tek başına satış veya alacağın tamamen tahsil edileceği garantisi vermez.

Paylaşma Yöntemleri

TMK 676: Paylaşma, payların oluşturulup fiilen alınmasıyla veya mirasçılar arasında yapılacak paylaşma sözleşmesiyle gerçekleşir; paylaşma sözleşmesinin geçerliliği yazılı şekle bağlıdır. Anlaşmazlık halinde önce arabulucuya başvurulur (6325 sayılı Kanun m.18/B); anlaşma sağlanamazsa sulh hukuk mahkemesinde ortaklığın giderilmesi (izale-i şüyu) davası açılır. Mahkeme aynen paylaşma mümkünse aynen paylaşmaya, mümkün değilse satış yoluyla paylaşmaya karar verir.

Ortaklığın Giderilmesi Davası

Taşınır ve taşınmaz mal veya hakkın paylaştırılması ve ortaklığın giderilmesi davaları sulh hukuk mahkemesinde görülür (HMK m.4/1-b). Tereke mallarının durumu, aynen paylaşma imkânı ve mirasçıların hak oranları değerlendirilir. Satış gerekiyorsa hâkim bir satış memuru görevlendirir; satış İcra ve İflas Kanunu hükümlerine göre yürütülür (HMK m.322/2). Satış bedelinin dağıtımı ile harç, yargılama gideri ve vekâlet ücreti ayrı kalemlerdir; hangi giderin kime ve ne ölçüde yükletileceği ilgili hükümler ve somut karar üzerinden belirlenir.

Sıkça Sorulan Sorular

Miras ortaklığı nedir?

TMK 640’a göre birden fazla mirasçının bulunması halinde mirasçılık sıfatının kazanılmasıyla birlikte paylaşmaya kadar mirasçılar arasında kendiliğinden elbirliği mülkiyeti hükmünde ortaklık doğar.

Paylaşma ne zaman yapılabilir?

TMK 642 uyarınca her mirasçı, sözleşme veya kanun gereğince ortaklığı sürdürmekle yükümlü olmadıkça, her zaman paylaşma talep edebilir. Paylaşmanın derhâl yapılması değeri önemli ölçüde düşürecekse sulh hâkimi bir mirasçının istemiyle paylaşmayı erteleyebilir (TMK 642/3).

Ortaklığın giderilmesi davası nerede açılır?

Sulh hukuk mahkemesinde açılır. Aynen paylaşma mümkünse aynen paylaşmaya, değilse satış yoluyla paylaşmaya karar verilir. Terekenin paylaşılmasına ilişkin davalarda mirasbırakanın son yerleşim yeri mahkemesi kesin yetkilidir (HMK m.11/1-a); dava açılmadan önce arabulucuya başvurulması dava şartıdır (6325 sayılı Kanun m.18/B).

Mirasçılar ortaklığı birlikte mi yönetir?

Mirasçılar terekeye elbirliğiyle sahiptir; sözleşme veya kanundan doğan temsil ya da yönetim yetkileri saklı kalmak üzere birlikte tasarruf eder (TMK 640/2). Mirasçılardan birinin istemi üzerine sulh mahkemesi, paylaşmaya kadar miras ortaklığına temsilci atayabilir (TMK 640/3). Her mirasçı terekedeki hakların korunmasını isteyebilir (TMK 640/4).

İlgili Miras Hukuku Rehberleri

Miras Hukukunda İlgili Başvuru ve Bilgi Sayfaları

Video Hukuk Kanalı

Detaylı video anlatımı için video kanalımızı ziyaret edebilirsiniz.

Güncellenme: 16 Ekim 2026 — ALYAR LAW & CONSULTANCY

Resmi Kaynaklar

Hazırlayan Avukat

Av. Bilal ALYAR

Aile hukuku, ceza hukuku, kripto para hukuku, bilişim hukuku, şirketler hukuku ve vergi hukuku alanlarında faaliyet göstermektedir.

Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; somut hukuki görüş ya da avukat-müvekkil ilişkisi oluşturmaz. Her dosya kendine özgü koşullar içerdiğinden, hukuki süreçlerde somut durumunuza göre bilgilendirme alınması yararlı olabilir.İletişim | Hakkımızda