Nafaka Davası Rehberi 2026 | Türleri, Hesaplama, Süreçler
Nafaka, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu çerçevesinde düzenlenen ve yoksulluğa düşecek eş, velayeti altında bulunmayan çocuk, yardıma muhtaç kan hısımları için ödenmesi gereken parasal destektir. Tedbir nafakası, yoksulluk nafakası, iştirak nafakası ve yardım nafakası olmak üzere dört temel türü vardır.
Tedbir Nafakası
TMK m.169 çerçevesinde boşanma veya ayrılık davası açıldığında hâkim, davanın devamı süresince gerekli olan geçici tedbirleri resen alır. Bu kapsamda eşlerden ve çocuklardan lehine tedbir nafakası takdir edilir. Tedbir nafakası dava sonuçlanana kadar geçerlidir; boşanma kararının kesinleşmesi ile yoksulluk/iştirak nafakasına dönüşebilir.
Yoksulluk Nafakası
TMK m.175 uyarınca boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek taraf, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla geçimi için diğer taraftan malî gücü oranında süresiz olarak nafaka isteyebilir. Nafaka yükümlüsünün kusuru aranmaz. Süresiz olması uygulamada tartışmalı olmakla birlikte, yürürlükteki düzenleme “süresizlik” esasını korumaktadır.
İştirak Nafakası
TMK m.182/2 çerçevesinde velayetin kendisine bırakılmadığı eş, çocuğun bakım ve eğitim giderlerine mali gücü oranında katılmakla yükümlüdür. İştirak nafakasının miktarı; çocuğun yaşı, ihtiyaçları, eğitim durumu, anne-babanın mali gücü ve yaşam standardına göre belirlenir.
Yardım Nafakası
TMK m.364 uyarınca herkes yardım etmediği takdirde yoksulluğa düşecek olan üstsoyu ve altsoyu ile kardeşlerine nafaka vermekle yükümlüdür. Bu nafaka türü aile içi dayanışma ilkesine dayanır ve özel koşullarda gündeme gelir.
Nafakanın Arttırılması/Azaltılması
TMK m.176/4 ve m.331 uyarınca, iradî indirim veya arttırma yapılmadığı hâlde, tarafların mali durumlarındaki değişiklikler ve hakkaniyetin gerektirdiği olgular nedeniyle nafakanın artırılması, azaltılması veya kaldırılması için her zaman dava açılabilir. Yaygın uygulamada TÜFE oranında otomatik artış hükümleri sözleşmelere eklenir.
Nafakanın Tahsili
Nafaka borcu, İİK m.344 uyarınca özel bir icra takibi ile tahsil edilir. Tahsil edilemeyen nafaka alacaklarında, İİK m.344 hükmü çerçevesinde nafaka borçlusu hakkında üç aya kadar tazyik hapsi uygulanabilir. Bu, ödemeyi zorlayıcı etkili bir yaptırımdır.
Önemli Süreler
| İşlem | Süre | Kaynak |
| Tedbir nafakası | Dava süresince | TMK m.169 |
| Yoksulluk nafakası | Süresiz | TMK m.175 |
| İştirak nafakası | Çocuk ergin olana dek | TMK m.328 |
| Nafaka tazyik hapsi | 3 ay | İİK m.344 |
Sık Sorulan Sorular
Çalışan eş yoksulluk nafakası alabilir mi?
Evet. Çalışmak tek başına yoksulluğu ortadan kaldırmaz; yaşam standardı ve gelir yeterliliği değerlendirilir. Ancak çok yüksek gelirli eşe nafaka hükmedilmesi mutat değildir.
İştirak nafakası ne zaman biter?
Çocuğun ergin olması, evlenmesi veya eğitimini tamamlayıp kendi geçimini sağlar duruma gelmesi ile sona erer. Çocuğun yüksek öğrenim görmesi hâlinde TMK m.328/2 uyarınca devam edebilir.
Nafakayı ödemeyen borçluya ne yapılır?
İİK m.344 kapsamında icra ceza mahkemesinde açılacak şikâyet ile üç aya kadar tazyik hapsi talep edilebilir. Tahsilat ayrıca maaş haczi ve mal varlığı haczi yoluyla yürütülür.
İlgili Rehberler
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; somut nafaka talebine ilişkin değerlendirme dosya bazlı yapılmalıdır.
İlgili Mevzuat ve Yararlı Kaynaklar
| Mevzuat | Konu | Madde Atfı |
|---|---|---|
| 4721 SK — TMK | Türk Medeni Kanunu — Aile hukuku | m.118-494 |
| TMK m.161-166 | Boşanma sebepleri | Özel ve genel sebepler |
| TMK m.166/3 | Anlaşmalı boşanma | Min. 1 yıl evlilik |
| TMK m.174-175 | Tazminat ve yoksulluk nafakası | Kusur analizi |
| TMK m.182 | Velayet | Çocuğun üstün yararı |
| TMK m.202-232 | Mal rejimi — edinilmiş mallara katılma | Katılma alacağı, değer artış payı |
| TMK m.282-301 | Soybağı | Tanıma, babalık, ret |
| TMK m.305-320 | Evlat edinme | Küçük ve ergin |
| TMK m.396-494 | Vesayet | Kısıtlama, vasi, kayyım |
| 6284 SK | Ailenin korunması | Koruma ve önleyici tedbirler |
| 5718 SK — MÖHUK | Yabancı karar tanıma-tenfiz | m.50-59 |
| 4787 SK | Aile Mahkemeleri | Pedagog/psikolog/sosyal çalışmacı |
| HMK m.12 | Aile mahkemesi yetkisi | Yerleşim yeri / son 6 ay |
| İİK m.38, 344 | İlam ve tazyik hapsi | Nafaka tahsili |
| AİHS m.8 | Özel hayat ve aile yaşamına saygı | İnsan hakları çerçevesi |
Başvurulacak Kurumlar
- Aile Mahkemesi — boşanma, velayet, nafaka, mal rejimi, evlat edinme, soybağı
- Sulh Hukuk Mahkemesi — vesayet, kayyım, tereke
- Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü — sosyal inceleme, koruma
- Nüfus Müdürlüğü — tanıma, boşanma tescili
- Noter — evlilik sözleşmesi, vekalet
- Arabuluculuk Daire Başkanlığı — ihtiyari aile arabuluculuğu
- BAM Hukuk Daireleri / Yargıtay Hukuk Genel Kurulu — kanun yolu
Genel bilgilendirme niteliğindedir; somut dosyanız için uzman değerlendirmesi gereklidir.
Resmi Kaynaklar
- Mevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr)
- Yargıtay Karar Arama (karararama.yargitay.gov.tr)
- UYAP Vatandaş Portalı (uyap.gov.tr)
- İstanbul Barosu (istanbulbarosu.org.tr)
- T.C. Adalet Bakanlığı (adalet.gov.tr)
- Türkiye Barolar Birliği (barobirlik.org.tr)
Hazırlayan Hukuku
Av. Bilal ALYAR — İstanbul Barosu Sicil No: 54965
Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu (2015). Aile hukuku, ceza hukuku, kripto para hukuku, bilişim hukuku, şirketler hukuku ve vergi hukuku alanlarında faaliyet göstermektedir.
Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; somut hukuki görüş ya da avukat-müvekkil ilişkisi oluşturmaz. Her dosya kendine özgü koşullar içerdiğinden, hukuki süreçlerde ilgili mevzuat çerçevesinde bilgilendirme alınması yararlı olabilir.