Saklı pay, TMK 505 ve devamı maddelerinde yasal mirasçıların mirasbırakanın tasarruflarına karşı korunan asgari pay tutarıdır. Tenkis davası ise saklı payın ihlal edildiği durumlarda TMK 560 gereğince tasarrufların orantılı olarak azaltılmasını sağlar. Büromuz bu davalarda son 5 yılda yüzün üzerinde dosya yürütmüştür.
Saklı Pay Sahipleri ve Oranları
TMK 506 altsoy için yasal miras payının 1/2’si, ana-baba için 1/4’ü, sağ kalan eş için zümreye göre değişen oranlar belirler. Kardeşler 4721 sayılı Kanun değişikliğiyle artık saklı paylı değildir. Saklı pay, mirasbırakanın sağlar arası ve ölüme bağlı tasarruflarıyla ihlal edilemeyecek çekirdek haktır.
Tenkis Davasında Husumet ve Süre
TMK 571 uyarınca tenkis davası, saklı payı ihlal edilen mirasçının öğrendiği tarihten itibaren 1 yıl ve her halde 10 yıl içinde açılmalıdır. Davacı saklı paylı mirasçı, davalı ise lehine tasarruf yapılan kişi veya mirasbırakandır. Yargıtay 1. Hukuk Dairesi bu süreleri hak düşürücü olarak değerlendirir.
Tenkisin Sırası ve Yöntemi
TMK 570 tenkisin önce ölüme bağlı tasarruflardan başlayacağını belirler. Vasiyetnameler ve miras sözleşmeleri öncelikle tenkise tabidir. Sağlar arası kazandırmalarda son yapılandan başlanarak geriye doğru tenkis uygulanır. Yetmediği takdirde bağışlamalar geri alınabilir.
Denkleştirme ile İlişkisi
Denkleştirme TMK 669 altsoyun mirasçılar arasında eşitlik için yaptığı işlemdir. Tenkis ise saklı payı korumaya yöneliktir. İki kurum birbirini tamamlar; öncelikle denkleştirme yapılır, yetmediğinde tenkis devreye girer.
Muris Muvazaası ile Tenkis Farkı
Muris muvazaası davası bedelsiz kazandırmanın satış gibi gösterilmesine karşı açılır ve hak tüm mirasçılara aittir. Tenkis ise yalnızca saklı paylı mirasçıların hakkıdır. Aynı olguda iki dava seçimlik olarak açılabilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Saklı payı ihlal edilen mirasçı ne yapmalı?
Öğrenme tarihinden itibaren 1 yıl içinde tenkis davası açmalıdır. Dava saklı payı kadar indirimi sağlamaya yöneliktir.
Bağışlamalar tenkise tabi midir?
TMK 565 kapsamındaki bağışlamalar (mirasbırakanın son bir yılda yaptıkları ve saklı payı azaltma kastıyla yapılan tüm bağışlamalar) tenkise tabidir.
Tenkis davası hangi mahkemede açılır?
Mirasbırakanın son yerleşim yeri asliye hukuk mahkemesinde açılır. HMK 11. madde özel yetki kuralıdır.
Saklı pay oranı nasıl hesaplanır?
Önce yasal miras payı bulunur, ardından TMK 506’daki oran uygulanır. Örneğin 4 çocuktan birinin saklı payı 1/4 x 1/2 = 1/8’dir.
Uzman Miras Avukatı Desteği
İstanbul Kartal Av. Bilal ALYAR Hukuk Bürosu ile iletişime geçin: +90 545 199 25 25
Yargıtay ve Emsal Kararlar — Saklı Pay ve Tenkis
İçtihat Kaynakları: Saklı Pay ve Tenkis alanındaki emsal kararlar T.C. Adalet Bakanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi içtihat arama motoru üzerinden araştırılmıştır. Yargıtay ilgili Hukuk Dairesi ve Hukuk Genel Kurulu kararları bu alanda yerleşik uygulama oluşturmuştur.
- Yargıtay 1HD-2024/6513 esas sayılı kararında Saklı Pay ve Tenkis konusundaki hukuki ilkeler uygulanmıştır.
- Yargıtay HGK-2023/1892 esas sayılı kararında Saklı Pay ve Tenkis konusundaki hukuki ilkeler uygulanmıştır.
- Yargıtay 1HD-2023/4421 esas sayılı kararında Saklı Pay ve Tenkis konusundaki hukuki ilkeler uygulanmıştır.
Video Anlatım
Saklı Pay ve Tenkis konusunda detaylı video anlatım için @bilalalyar YouTube kanalını ziyaret edebilirsiniz.
Kaynak: T.C. Adalet Bakanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.adalet.gov.tr) — Yargıtay Karar Arama.