SGK Emekli Aylığı Hesabı ve İtiraz Rehberi

Emekli aylığı tutarı 5510 sayılı Kanun m.29-32 ve geçici 2-9 maddeler çerçevesinde hesaplanır. Yanlış hesap durumunda itiraz ve dava yolu mümkündür.

Aylık Bağlama Oranı

2008 öncesi-sonrası ayrı yöntemlerle hesaplanır; karma hesaplamada her dönem için ayrı oran uygulanır.

Güncelleme Katsayısı

Kazançlar, güncelleme katsayısıyla güncel değerine dönüştürülür; yanlış katsayı uygulaması itiraza konu olabilir.

İtiraz Süreci

Önce SGK’ya yazılı itiraz, ardından İş Mahkemesinde dava açılır; arabuluculuk şartı kapsamı dışındadır.

İhtirazi Kayıt

İhtirazi kayıt kanunda dava şartı olarak öngörülmemiştir; dava açmadan önce Kuruma başvurulması ise zorunludur (7036 m.4).

Geriye Dönük Düzeltme

Yanlış hesap halinde geriye dönük fark tahsil edilir; aleyhe sonuç doğuran düzeltmelerde kazanılmış hak değerlendirilir.

Emekli aylığı haczedilebilir mi?

Aylık, Kurumun 88. madde kapsamındaki alacakları ile nafaka borçları dışında haczedilemez; borçlunun muvafakati varsa haciz talebi reddedilmez (5510 m.93/1).

Kontrol muayenesi sonucu kesilen aylık geri alınabilir mi?

Aylığın kesilmesine karşı önce Kuruma başvurulur, ret veya 60 gün cevapsızlık üzerine iş mahkemesinde dava açılır (5510 m.101, 7036 m.4).

Emekli olunduktan sonra çalışmak aylığı keser mi?

Sosyal Güvenlik Destek Primi (SGDP) ile çalışılabilir; ancak 01.10.2008 sonrasında ilk kez sigortalı olanların yaşlılık aylığı, 4/1-b dışında bir çalışmaya başladıklarında kesilir (5510 m.30/3-a).

Dayanak Maddeler: Süreler, Görevli Mahkeme ve Geri Alma

1. Uyuşmazlık idare mahkemesinde değil, iş mahkemesinde görülür

SGK bir kamu kurumu olduğu için davanın idare mahkemesinde açılacağı sıkça düşünülür. Oysa 5510 sayılı Kanun m.101 açıktır: “Bu Kanunda aksine hüküm bulunmayan hallerde, bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklar iş mahkemelerinde görülür.” Aylık bağlanmaması, aylığın eksik hesaplanması, hizmet tespiti ve prim gün sayısı uyuşmazlıkları iş mahkemesinin görev alanındadır. Yanlış mahkemede açılan dava görevsizlikle sonuçlanır ve zaman kaybettirir.

2. Beş yıllık süre ve “haklı sebep” istisnası

m.97/1: “Bu Kanunda aksine hüküm bulunmayan hallerde, iş kazası, meslek hastalığı, vazife malullüğü ve ölüm hallerinde bağlanması gereken gelir ve aylıkların, hakkın kazanıldığı tarihten itibaren beş yıl içinde istenmeyen kısmı zamanaşımına uğrar.” Bu fıkra iş kazası, meslek hastalığı, vazife malullüğü ve ölüm hallerinde bağlanan gelir ve aylıklara ilişkindir; dikkat edilmesi gereken nokta, zamanaşımına uğrayanın hakkın kendisi değil, beş yıldan önceki kısım olmasıdır.

İkinci fıkra ise çok az bilinen bir kurtarma hükmüdür: “Kuruma müracaat etmemenin haklı bir sebebe dayandığını genel hükümlere göre ispat edenler hakkında, yukarıdaki hükümler uygulanmaz.” Uzun süren hastalık, ehliyetsizlik, yurt dışında bulunma gibi haller ispat edilmek kaydıyla zamanaşımını bertaraf edebilir.

Diğer süreler aynı maddededir: kısa vadeli sigorta kollarından ve ölüm sigortasından kazanılan diğer haklar hakkın doğduğu tarihten itibaren beş yıl içinde istenmezse düşer; genel sağlık sigortalısı ve bakmakla yükümlü olduğu kişilerin alacakları ise öğrenme tarihinden itibaren iki yılda zamanaşımına, olay tarihinden itibaren beş yılda düşmeye tabidir.

3. On iki ay tahsil edilmeyen aylık durdurulur

m.97/4, aylığı kesilenlerin sıkça karşılaştığı hükmüdür: “Bu Kanuna göre bağlanan gelir ve aylıklarını tahakkuk ettirildiği tarihlerden itibaren aralıksız on iki ay sonuna kadar tahsil etmeyenlerin gelir ve aylıkları, gelir ve aylık bağlanma şartlarının devam edip etmediğinin tespiti amacıyla durdurulur.” Bu bir kesme değil, durdurmadır; şartların devam ettiği belgelendiğinde aylık birikmiş haliyle yeniden ödenir.

4. Yersiz ödeme geri alınırsa: on yıl mı, beş yıl mı

SGK bir ödemeyi yersiz bulup geri isterse, süre kusurun kimde olduğuna göre değişir. m.96:

Kusur ilgilideyse (m.96/a): “Kasıtlı veya kusurlu davranışlarından doğmuşsa, hatalı işlemin tespit tarihinden geriye doğru en fazla on yıllık sürede yapılan ödemeler, bu ödemelerin yapıldığı tarihlerden” itibaren faiziyle geri alınır.
Kusur Kurumdaysa (m.96/b): “Kurumun hatalı işlemlerinden kaynaklanmışsa, hatalı işlemin tespit tarihinden geriye doğru en fazla beş yıllık sürede yapılan ödemeler toplamı, ilgiliye tebliğ edildiği tarihten itibaren yirmidört ay içinde yapılacak ödemelerde faizsiz“, bu süre dolduktan sonra ise faizli olarak geri alınır.

Bu ayrım itiraz dilekçesinin merkezidir: hatanın Kurumdan kaynaklandığı ortaya konabilirse hem süre on yıldan beş yıla iner hem de yirmidört aylık faizsiz ödeme imkânı doğar.

Kesinti oranı da sınırlıdır: “Yersiz ödemenin gelir ve aylıklardan kesilmesinde, kesintinin başlayacağı ödeme dönemi başı itibarıyla kanunî faizi ile birlikte hesaplanan borç tutarı, gelir ve aylıktan yüzde 25 oranında kesilmek suretiyle uygulanır.” Aylığın tamamının kesilmesi hukuka aykırıdır. Ayrıca mahsup en eski borçtan başlanarak borç aslına yapılır, kanunî faiz kalan borca uygulanır.

5. İtiraz sırası

Kuruma yazılı başvuru ve işlemin dayanağının sorulması.
Hatanın kimden kaynaklandığının belgelenmesi (m.96/a mı, m.96/b mi).
Kesinti yapılıyorsa yüzde 25 sınırının aşılıp aşılmadığının kontrolü.
Sonuç alınamazsa iş mahkemesinde dava (m.101).

Mevzuat metni: 5510 sayılı Kanun m.96, m.97 ve m.101.

İlgili Sayfalar

Güncel 10. Hukuk Dairesi (SGK) Kararları (2026)

Yargıtay 10. HD, 2025/12278 E., 2026/1263 K. (karar metni), 11.02.2026 (prime esas kazanç tespitinin emekli aylığına yansıtılması; onama)

Esas/karar/tarih bilgileri Adalet Bakanlığı içtihat sisteminden alınmıştır.