İlgili konu: Tazminat Hukuku ana rehberimizden maddi ve manevi tazminatın genel esaslarını inceleyebilirsiniz.
Trafik Sigortası (ZMSS) Tazminat Davaları: Kapsamlı Rehber
Kısa Cevap: Trafik kazasında zarar gören, bedensel ve maddi zararını zorunlu mali sorumluluk sigortacısından poliçe sınırları içinde isteyebilir; önce sigortacıya yazılı başvuru zorunludur (KTK m.97). Cevap verilmezse veya uyuşmazlık çıkarsa dava açılabilir ya da Sigorta Tahkim Komisyonuna gidilebilir. Manevi tazminat sigorta kapsamı dışındadır (KTK m.92/f).
Son güncelleme: 12 Kasım 2026
Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (ZMSS), halk arasında “trafik sigortası” olarak bilinir ve 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu (KTK) m. 91 vd. hükümlerinin öngördüğü, motorlu bir araç işletmek isteyen herkesin yapmak zorunda olduğu zorunlu mali sorumluluk sigortasıdır. Trafik sigortası; işletenin motorlu aracın işletilmesi sonucunda üçüncü kişilere verdiği bedensel ve maddi zararları teminat altına alır. Bu sigorta, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun (TTK) sigorta hukuku hükümleri, Türk Borçlar Kanunu’nun (TBK) haksız fiil ve sorumluluk hükümleri, 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu ile Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları arasında oluşan katmanlı bir hukuki rejime tabidir.
Bu rehber; ZMSS kapsamı, tazminat kalemleri, hesaplama yöntemleri, doğrudan dava hakkı, Sigorta Tahkim Komisyonu süreci, rücu halleri ve zamanaşımı konularını derinlikli biçimde ele almaktadır.
1. ZMSS’nin Hukuki Dayanakları ve Niteliği
1.1. Kanuni Temel
2918 sayılı KTK m. 85 uyarınca bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa motorlu araç işleteni doğan zarardan sorumludur. Bu sorumluluk, kural olarak kusursuz sorumluluktur; işleten, sürücünün veya aracın kullanılmasına katılan yardımcı kişilerin kusurundan kendi kusuru gibi sorumludur (KTK m. 85).
KTK m. 91, motorlu araç işletenleri için ZMSS yapma yükümlülüğünü getirmiş; m. 92 zorunlu sigorta kapsamı dışında kalan hususları, m. 95 sigorta sözleşmesinden doğan savunmaların zarar görene karşı ileri sürülememesini, m. 97 doğrudan başvuru ve dava hakkını, m. 98 sağlık hizmet bedellerinin ödenmesini, m. 99 tazminatın belgelerin iletilmesinden itibaren sekiz iş günü içinde ödenmesini, m. 109 zamanaşımını, m. 110 tazminat davasına ilişkin yetkili mahkemeyi düzenlemiştir.
1.2. Tehlike Sorumluluğu Karakteri
İşleten, aracın işletilmesinden doğan zararlardan kusuru olmasa dahi sorumludur. KTK m. 86’ya göre işleten, kazanın bir mücbir sebepten veya zarar görenin ya da üçüncü bir kişinin ağır kusurundan ileri geldiğini, kendisinin veya eylemlerinden sorumlu tutulduğu kişilerin kusuru ya da araçtaki bozukluğun kazaya etki etmediğini ispat ederse sorumluluktan kurtulur. Sorumluluktan kurtulamadığı hâlde zarar görenin kusurunun kazaya etkisini ispat ederse, hâkim tazminatı durumun bütün gereklerini göz önünde tutarak azaltabilir.
1.3. Zorunlu Sigorta Olmanın Sonuçları
ZMSS’nin zorunlu olması; (i) sigorta yapılmadan aracın trafiğe çıkarılamaması, (ii) zarar görenin sigortacıya doğrudan dava hakkına sahip olması (KTK m. 97), (iii) zorunlu sigorta limitleri içindeki zararın sigortacı tarafından karşılanması, (iv) sigortasız araç kazalarında Güvence Hesabı‘na (5684 sayılı Kanun m. 14) başvurulabilmesi, (v) sigorta limitini aşan zararların işleten ve sürücüden şahsen tahsil edilebilmesi sonuçlarını doğurur.
2. ZMSS Teminat Kapsamı
2.1. Bedensel Zararlar
ZMSS, üçüncü kişinin bedensel zararlarını (ölüm, yaralanma, sürekli veya geçici iş göremezlik, tedavi masrafları, destekten yoksun kalma) Bakanlıkça belirlenen teminat limitleri dahilinde karşılar; manevi tazminat KTK m.92/f uyarınca kapsam dışındadır. Zorunlu sigorta teminat tutarları Bakanlıkça belirlenir (KTK m. 93); güncel tutarlar poliçeden ve resmî duyurulardan teyit edilmelidir. Sigorta limitini aşan kısım için sorumlulara başvurulabilir.
2.2. Maddi Zararlar
Maddi zararlar; üçüncü kişinin aracında veya diğer eşyasında meydana gelen hasarları kapsar. Motorlu araçta taşınan eşyanın uğrayacağı zararlar ise sigorta kapsamı dışındadır (KTK m. 92/e). ZMSS üçüncü kişilerin maddi zararlarını karşılar; kendi aracındaki hasar için sigortalı kasko poliçesi gereklidir. Maddi zarar teminatı da Bakanlıkça belirlenen limitlerle sınırlıdır; güncel tutar poliçeden ve resmî duyurudan teyit edilmelidir.
2.3. Manevi Tazminat
Manevi tazminat, TBK m. 56 uyarınca bedensel bütünlüğü zarar gören kişinin, ölüm halinde ise yakınlarının acı, ıstırap ve üzüntüsünün karşılığı olarak hakimin takdir ettiği parasal tatmindir. 2918 sayılı Kanun m.92/f uyarınca manevi tazminat talepleri ZMSS kapsamı dışındadır. Manevi tazminat talebi zorunlu mali sorumluluk sigortacısına değil, sorumlulara (işleten, sürücü) karşı ileri sürülür.
3. Destekten Yoksun Kalma Tazminatı
3.1. Hukuki Dayanak
TBK m. 53 uyarınca bir kimsenin ölümü halinde, ölen kişinin destek verdiği kişilerin bu destekten yoksun kalmaları nedeniyle uğradıkları zarar tazmin edilir. Talep hakkı, ölenin sağlığında fiilen destek sağladığı kişilere aittir; destek para yanında emek veya hizmet biçiminde de olabilir. Ayrıntı için trafik kazasında destekten yoksun kalma yazısına bakılabilir.
3.2. Hesaplama Yöntemi
TBK m. 55 uyarınca destekten yoksun kalma zararları Kanun hükümlerine ve sorumluluk hukuku ilkelerine göre hesaplanır; hesaplanan tazminat hakkaniyet düşüncesiyle artırılamaz veya azaltılamaz. Ölenin geliri, destek süresi, destek görenlerin payları ve kusur oranları dosyadaki belgelere göre bilirkişi incelemesiyle belirlenir. 7589 sayılı Kanunla (kabul 16.07.2026, Resmî Gazete 31.07.2026, sayı 33326) TBK m. 55’e eklenen fıkralara göre destekte bulunan kişinin kazancının bilindiği döneme ilişkin tazminata zarar doğuran olay tarihinden, bilinemediği döneme ilişkin tazminata karar tarihinden itibaren kanuni faiz işletilir.
3.3. Destek Tazminatından İndirimler
Ölenin kendi kusuru indirim sebebidir; zorunlu sigorta bakımından destekten yoksun kalan hak sahibinin destek şahsının kusuruna denk gelen talepleri kapsam dışındadır (KTK m. 92/j). TBK m. 55’e göre kısmen veya tamamen rücu edilemeyen sosyal güvenlik ödemeleri ile ifa amacını taşımayan ödemeler zarardan veya tazminattan indirilemez; tahkikat başlayıncaya kadar ifa amacıyla ödenen bedel ise ödeme tarihine göre belirlenecek tazminattan oransal olarak mahsup edilir.
4. İş Göremezlik Tazminatı
4.1. Geçici İş Göremezlik
Trafik kazasında yaralanan kişinin, iyileşme süresi boyunca çalışamamasından doğan gelir kaybı geçici iş göremezlik tazminatı olarak talep edilir. TBK m. 54 bedensel zararlar arasında kazanç kaybını ve çalışma gücünün azalmasından ya da yitirilmesinden doğan kayıpları sayar. Kaybın süresi ve tutarı sağlık raporları ve bilirkişi incelemesiyle belirlenir.
4.2. Sürekli İş Göremezlik
Trafik kazasında bedensel bütünlüğü kalıcı olarak zarar gören kişinin ömür boyu çalışma gücü kaybının karşılığı olarak sürekli iş göremezlik tazminatı hesaplanır. Çalışma gücü kaybı oranı sağlık kurulu raporlarıyla tespit edilir; hangi düzenlemenin esas alınacağı olay tarihine göre ayrıca değerlendirilir.
Bu kayıplar da TBK m. 55’teki hesap ilkelerine ve 7589 sayılı Kanunla eklenen faiz ve mahsup kurallarına tabidir.
4.3. Tedavi ve Rehabilitasyon Giderleri
KTK m. 98 uyarınca trafik kazaları sebebiyle resmî ve özel sağlık kurum ve kuruluşlarının sunduğu sağlık hizmet bedelleri, kazazedenin sosyal güvencesi olup olmadığına bakılmaksızın Sosyal Güvenlik Kurumunca karşılanır; zorunlu sigortalarda ayrılan tutar sigorta şirketlerince SGK’ya aktarılır. Özel hastane fark ücretlerinin kimden talep edilebileceği somut olayda KTK m. 98 ve poliçe kapsamına göre değerlendirilir.
5. Araç Değer Kaybı
5.1. Kavram ve Dayanak
Trafik kazası sonucu aracın onarılmasından sonra, aracın ikinci el piyasa değerinin kaza öncesi değerinden düşük olması nedeniyle oluşan farka değer kaybı denir. TBK m. 49, 50 ve 2918 sayılı Kanun m. 85 çerçevesinde, aracın malvarlığında oluşan bu düşüş üçüncü kişiye tazmin edilmesi gereken zarar unsurudur. Araç değer kaybı zorunlu mali sorumluluk sigortacısından talep edilebilir; ancak hasar sebebiyle trafikten çekme veya hurdaya çıkarılma işlemi görmüş araçların değer kaybı talepleri sigorta kapsamı dışındadır (KTK m. 92/l). Ayrıntı: araç değer kaybı hesaplama.
5.2. Hesaplama
Değer kaybının hesabında aracın kaza öncesi piyasa değeri, hasarın niteliği ve onarım türü, aracın yaşı ve kilometresi gibi unsurlar dikkate alınır; uyuşmazlık hâlinde tutar bilirkişi incelemesiyle belirlenir.
5.3. Değer Kaybı Başvuru Süreci
Değer kaybı talebi; önce sigortacıya yazılı olarak yapılır. Sigortacı eksper atayıp değerlendirir; kabul etmezse veya teklif ettiği tutar yetersiz ise Sigorta Tahkim Komisyonu’na başvuru mümkündür. Hakem kararlarına karşı itiraz ve temyiz yolları uyuşmazlık tutarına göre 5684 sayılı Kanun m. 30’da düzenlenmiştir.
6. Doğrudan Dava Hakkı
2918 sayılı Kanun m. 97 uyarınca, zorunlu sorumluluk sigortasında zarar gören üçüncü kişi, uğradığı zarar tutarını sigortacıdan doğrudan talep edebilir. Zarar gören; işleten, sürücü veya araç sahibine karşı dava açmak zorunda değildir; ancak dava yoluna gitmeden önce sigortacıya yazılı başvuru yapmalıdır; sigortacı başvuru tarihinden itibaren en geç 15 gün içinde yazılı cevap vermezse veya cevap talebi karşılamazsa dava açabilir ya da 5684 sayılı Kanun çerçevesinde tahkime başvurabilir (KTK m. 97).
Sigortacının sorumluluğu, poliçede yazılı teminat limitleri ile sınırlıdır. Sigorta sözleşmesinden veya buna ilişkin kanun hükümlerinden doğan ve tazminatı kaldıran ya da azaltan hâller zarar görene karşı ileri sürülemez; ödeme yapan sigortacı bu oranda sigorta ettirene başvurabilir (KTK m. 95).
7. Sigorta Tahkim Komisyonu Yolu
7.1. Başvuru Şartları
5684 sayılı Kanun m. 30 ile kurulan Sigorta Tahkim Komisyonu’na başvurabilmek için: (i) Uyuşmazlığın sigorta sözleşmesinden veya Güvence Hesabından faydalanmaktan doğması; (ii) Zorunlu sigortalarda hak sahiplerinin başvurusu için sigortacının Komisyona üye olması aranmaz (m. 30/1); (iii) Sigortacıya başvurulmuş ve olumsuz yanıt alınmış ya da on beş iş günü içinde yanıt verilmemiş olması gerekir (m. 30/13). Uyuşmazlık Mahkemeye veya Tüketici Sorunları Hakem Heyetine intikal etmişse Komisyona başvurulamaz.
7.2. Süreç
Başvuru dilekçesi ve deliller sunulur; dosya hakeme tevdi edilir; hakem dosyayı yalnızca kendisine verilen evrak üzerinden inceler. Hakem, görevlendirildiği tarihten itibaren en geç dört ay içinde karar vermek zorundadır. 5 bin TL altı uyuşmazlıklarda karar kesindir; 5 bin TL ve üzerinde itiraz hakkı vardır ve karar İtiraz Hakem Heyeti’ne taşınabilir; 40 bin TL üzerindeki itiraz kararlarına karşı Yargıtay’a temyiz yolu açıktır. Bu tutarlar kanundaki maktu tutarlardır; Müsteşarlık bunları artırmaya yetkilidir (m. 30/22), bu nedenle güncel tutarlar ayrıca teyit edilmelidir.
7.3. Komisyon Kararının Sonuçları
Hakem kararlarının kesinliği, itiraz ve temyiz yolları uyuşmazlık tutarına göre 5684 sayılı Kanun m. 30’da düzenlenmiştir; yukarıdaki parasal sınırlar bu maddeye dayanır.
8. Güvence Hesabı
Güvence Hesabı, 5684 sayılı Kanun m. 14 uyarınca oluşturulmuştur ve zararları zorunlu sigortalarda geçerli teminat miktarlarına kadar karşılar. Trafik kazaları bakımından Hesaba başvurulabilecek başlıca hâller şunlardır: (i) sigortalının tespit edilemediği durumlarda kişiye gelen bedensel zararlar; (ii) zorunlu sigortasını yaptırmamış olanların neden olduğu bedensel zararlar; (iii) sigorta şirketinin ruhsatlarının mali bünye zaafiyeti nedeniyle iptali veya iflası hâlinde ödemekle yükümlü olduğu maddi ve bedensel zararlar; (iv) çalınmış veya gasp edilmiş bir aracın karıştığı kazada işletenin sorumlu tutulmadığı hâllerde kişiye gelen bedensel zararlar.
Bu nedenle sigortasız veya tespit edilemeyen araç kazalarında araç hasarı gibi maddi zararlar kural olarak Hesaptan karşılanmaz; bu zararlar için sorumlulara başvurulur.
9. Sigortacıya Temerrüt ve Faiz
Zorunlu trafik sigortasında KTK m. 99 uyarınca sigortacı, genel şartlarda belirlenen belgelerin merkez veya kuruluşlarından birine iletildiği tarihten itibaren sekiz iş günü içinde sigorta sınırları içinde kalan miktarı hak sahibine ödemek zorundadır. Faizin başlangıcı ve türü somut dosyada ayrıca değerlendirilir.
10. Zamanaşımı
10.1. Doğrudan Dava Zamanaşımı
Zarar görenin sigortacıya açacağı doğrudan dava; KTK m. 109 uyarınca zarar ve tazminat yükümlüsünün öğrenildiği tarihten itibaren iki yıl ve her halükarda kazanın gerçekleştiği tarihten itibaren on yıl içinde zamanaşımına uğrar. Kazanın suç teşkil etmesi ve ceza zamanaşımı daha uzunsa, ceza zamanaşımı süresi uygulanır.
10.3. Zamanaşımının Kesilmesi ve Durması
Zamanaşımını kesen sebepler TBK m. 154’te sayılmıştır. KTK m. 109’a göre zarar görenin işletene karşı zamanaşımını kesen işlemleri sigortacıya karşı da hüküm ifade eder.
11. Rücu Halleri
KTK m. 95’e göre ödeme yapan sigortacı, sigorta sözleşmesine ve buna ilişkin kanun hükümlerine göre tazminatın kaldırılmasını veya azaltılmasını sağlayabileceği oranda sigorta ettirene başvurabilir. Rücu hâlleri Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarında sayılmıştır; somut olayda poliçe ve Genel Şartlar birlikte incelenmelidir. Rücu talepleri için KTK m. 109’da ayrı bir iki yıllık zamanaşımı süresi öngörülmüştür.
12. Yetkili Mahkeme ve Görev
Bu Kanundan doğan sorumluluk davaları adli yargıda görülür. 2918 sayılı Kanun m. 110 uyarınca motorlu araç kazalarından doğan hukuki sorumluluk davaları, sigortacının şubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerinden birinde açılabileceği gibi kazanın meydana geldiği yer mahkemesinde de açılabilir.
13. Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
Soru 1: Trafik kazası sonrası sigorta şirketine ne zaman başvurmalıyım?
Dava yoluna gitmeden önce sigortacıya yazılı başvuru zorunludur (KTK m. 97) ve zamanaşımı KTK m. 109’a göre işler; bu nedenle başvuru geciktirilmemelidir. KTK m. 99 uyarınca ödeme süresi, gerekli belgelerin sigortacıya iletilmesinden itibaren sekiz iş günüdür.
Soru 2: Kaza tutanağı olmadan tazminat alabilir miyim?
Yalnız maddi hasarlı kazalarda taraflar anlaşırsa adli kovuşturma yapılmaz; kazanın oluş nedenleri ile iz ve deliller ise kaza tespit tutanağına geçirilir (KTK m. 83). Tutanak yoksa kazanın oluşu diğer delillerle ispatlanmak zorunda kalınır.
Soru 3: Sigortacı “kaza kusuru karşı tarafın” diyerek ödemiyor?
Kusur, KTK m. 84’teki asli kusur halleri ve yönetmelikte belirtilen esaslara göre belirlenir; kaza tespit tutanağı bu konuda bağlayıcı değildir ve gerektiğinde bilirkişi incelemesine başvurulur. Sigortacının kusur değerlendirmesine itiraz edilebilir; Sigorta Tahkim Komisyonuna veya mahkemeye başvurulabilir.
Soru 4: Kusurum varsa tazminat alamam mı?
Kusur oranınızda indirim yapılarak (TBK m. 52 müterafik kusur) karşı tarafın kusuru oranında tazminat alabilirsiniz. Hak sahibinin kendi kusuruna denk gelen tazminat talepleri sigorta kapsamı dışındadır (KTK m. 92/g).
Soru 5: Manevi tazminat trafik sigortasından alınır mı?
2918 sayılı Kanun m.92/f uyarınca manevi tazminat talepleri ZMSS kapsamı dışındadır; manevi tazminat sorumlulardan (işleten, sürücü) talep edilir. İsteğe bağlı bir sorumluluk sigortası varsa kapsamı poliçe şartlarına göre ayrıca incelenmelidir.
Soru 6: Araç değer kaybı için ne zamana kadar başvurabilirim?
Değer kaybı talepleri için KTK m. 109’daki iki yıllık ve on yıllık zamanaşımı süreleri uygulanır; ancak pratikte kazadan hemen sonra talep yapılması tavsiye edilir, çünkü aracın onarılmış halinin değerinin tespit edilmesi zamanla zorlaşır.
Soru 7: Sigortasız araca çarptım, ne yapmalıyım?
Sigortasız araç kazasında bedensel zararlarınız için Güvence Hesabı’na başvurabilirsiniz. Araç hasarı gibi maddi zararlarınız için kural olarak işletene ve sürücüye başvurulur.
Soru 8: Kendi kaskom var, ZMSS’den de tazminat alabilir miyim?
Kasko poliçeniz kendi aracınızdaki hasarı öder. ZMSS karşı araçtakilerin zararlarını öder. Aynı zarar için iki kez tazminat alınamaz.
Soru 9: Sigorta Tahkim Komisyonu kararı ne kadar sürede çıkar?
Hakem en geç dört ay içinde karar vermek zorundadır (5684 m.30/16).
14. İlgili Alanlar ve İç Bağlantılar
Trafik sigortası tazminat davaları; sigorta hukuku ana rehberi altındaki başlıklardan biridir; Kasko, Hayat, Sağlık, DASK/Konut, Mesleki Sorumluluk, Nakliyat/CMR, Sigorta Tahkim Komisyonu Süreci ve Acentelik/Brokerlik ile birlikte değerlendirilmelidir. Trafik kazası hukukunun genel çerçevesi için trafik kazası hukuku, ölüm hâlindeki tazminat kalemleri için ölüm tazminatı hukuku ve hasar tespiti için eksper raporu yazılarına bakılabilir. Ayrıca ceza hukuku (taksirle öldürme, taksirle yaralama), iş hukuku (işçiye araç tahsisi), tüketici hukuku, KVKK (trafik kameraları, veri işleme), sağlık hukuku (tedavi ve maluliyet hesabı) ve miras hukuku (destekten yoksun kalma hak sahipliği) bu alanın tamamlayıcılarıdır.
15. Resmi Kaynaklar
- 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu
- 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu
- 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu
- 5510 sayılı SGK Kanunu
- SEDDK
- Sigorta Tahkim Komisyonu
- Güvence Hesabı
- Türkiye Sigorta Birliği
16. Sonuç ve Pratik Çıkarımlar
Trafik sigortası tazminat uyuşmazlıklarında kusur tespiti, bilirkişi hesabı ve güncel mevzuatın takibi belirleyicidir. Sigortacıya yazılı başvuru zorunluluğu (KTK m. 97), sekiz iş günlük ödeme süresi (KTK m. 99), iki ve on yıllık zamanaşımı süreleri (KTK m. 109), Güvence Hesabının rolü ve manevi tazminatın sigorta kapsamı dışında kalması (KTK m. 92/f) temel kurallardır. Her olayda somut dosyanın incelenmesi gerekir.
Trafik Kazası Tazminatı için İletişim
ALYAR LAW & CONSULTANCY
Cevizli Mah. Enderun Sok. No:10C Kartal/İstanbul 34865
İletişim: İletişim sayfası
Trafik sigortası (ZMSS) tazminat davaları, destekten yoksun kalma, değer kaybı ve iş göremezlik talepleriniz için randevu alabilirsiniz.
Resmi Kaynaklar
- Mevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr)
- Yargıtay Karar Arama (karararama.yargitay.gov.tr)
- UYAP Vatandaş Portalı (uyap.gov.tr)
- T.C. Adalet Bakanlığı (adalet.gov.tr)
Hazırlayan Avukat
Av. Bilal ALYAR
Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu (2015). Aile hukuku, ceza hukuku, kripto para hukuku, bilişim hukuku, şirketler hukuku ve vergi hukuku alanlarında faaliyet göstermektedir.
Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; somut hukuki görüş ya da hukuk bürosu-müvekkil ilişkisi oluşturmaz. Her dosya kendine özgü koşullar içerdiğinden, hukuki sorunlarınız için bir avukatınıza danışmanız önerilir.
