Tüketici Sözleşmelerinde Temel İlkeler 2026: Bileşik Faiz ve Gizli Ücret Yasağı
Tüketici sözleşmelerinde temel ilkeler, 6502 sayılı TKHK m.4’te düzenlenir ve her tüketici işlemine uygulanan, sözleşme türünden bağımsız genel güvenceleri içerir: şeffaflık, tek taraflı değişiklik yasağı, gizli ücret yasağı, bileşik faiz yasağı.
- Düzenleme: 6502 sayılı TKHK m.4.
- Şeffaflık: Sözleşmeler en az 12 punto, anlaşılır dilde düzenlenir; eksik şart sözleşmeyi geçersiz kılmaz, düzenleyen tarafından derhal giderilir.
- Değişiklik yasağı: Sözleşme koşulları, süre içinde tüketici aleyhine değiştirilemez.
- Gizli ücret yasağı: Yasal yükümlülük kapsamındaki edimler veya sağlayıcının kendi menfaati için yaptığı masraflar için tüketiciden ek bedel istenemez.
- Bileşik faiz yasağı: Temerrüt hali dahil, tüketici işlemlerinde bileşik faiz UYGULANAMAZ.
- Teminat karinesi: Tüketiciden alınan kişisel teminatlar adi kefalet, tüketiciye verilenler ise (aksi kanunda yoksa) müteselsil kefalet sayılır.
Şeffaflık ve Bilgilendirme İlkesi
TKHK kapsamındaki sözleşmeler ve bilgilendirmeler en az 12 punto büyüklüğünde, anlaşılabilir dilde, açık ve okunabilir şekilde düzenlenmeli, kağıt üzerinde veya kalıcı veri saklayıcısıyla (e-posta, SMS, CD gibi) tüketiciye verilmelidir. Sözleşmede bulunması gereken şartlardan biri eksikse bu, sözleşmenin geçerliliğini ETKİLEMEZ — ancak eksikliği düzenleyen taraf derhal gidermek zorundadır.
Tek Taraflı Değişiklik Yasağı
Sözleşmede öngörülen koşullar, sözleşme süresi içinde tüketici aleyhine değiştirilemez (m.4/2) — bu, özellikle abonelik, kredi ve uzun süreli hizmet sözleşmelerinde sıkça ihlal edilen, ama tüketiciye güçlü bir savunma imkanı tanıyan bir ilkedir.
Gizli Ücret ve Ek Bedel Yasağı
Tüketiciden, kendisine sunulan mal/hizmet kapsamında zaten beklediği ve sağlayıcının yasal yükümlülüğü olan edimler için, veya sağlayıcının kendi menfaati doğrultusunda yaptığı masraflar için EK BEDEL talep edilemez. Bankalar, tüketici kredisi veren kuruluşlar ve kart çıkaran kuruluşlarda faiz dışı her türlü ücret/komisyon, TCMB tarafından tüketiciyi koruyacak şekilde belirlenir.
Bileşik Faiz Yasağı
Temerrüt hali dahil olmak üzere, tüketici işlemlerinde bileşik faiz uygulanamaz (m.4/7) — bu, kredi kartı borcu, tüketici kredisi veya taksitli satış borcu gecikmelerinde sıkça karşılaşılan, ama kanunen yasak olan bir uygulamadır; bileşik faiz hesabıyla şişirilmiş bir borç talebine karşı bu madde doğrudan dayanak oluşturur.
Teminat ve Senet Kuralları
Tüketicinin işlemleri nedeniyle düzenlenecek kıymetli evrak, sadece NAMA YAZILI ve her taksit için ayrı ayrı olmalıdır; buna aykırı düzenlenen senetler tüketici yönünden GEÇERSİZDİR (m.4/5). Tüketicinin edimlerine karşılık alınan kişisel teminatlar (isim ne olursa olsun) adi kefalet sayılır; buna karşılık tüketiciye verilen kişisel teminatlar, kanunda aksi yoksa müteselsil kefalet sayılır (m.4/6) — bu asimetri, tüketiciyi kefalet sorumluluğunda koruyan önemli bir hükümdür.
Sıkça Sorulan Sorular
Sözleşmemde eksik bir şart varsa sözleşme geçersiz olur mu?
Hayır, eksiklik sözleşmenin geçerliliğini etkilemez; düzenleyen taraf eksikliği derhal gidermek zorundadır.
Abonelik ücretimi tek taraflı artırabilirler mi?
Hayır, sözleşme süresi içinde koşullar tüketici aleyhine değiştirilemez.
Gecikme faizim bileşik mi hesaplanmalı?
Hayır, temerrüt halinde dahi tüketici işlemlerinde bileşik faiz yasaktır; basit faiz uygulanmalıdır.
Kefil olduğum tüketici borcunda sorumluluğum ne kadar?
Tüketiciden alınan kişisel teminatlar adi kefalet sayılır — yani alacaklı önce asıl borçluya başvurmak zorundadır.
Bana verilen senedin geçerli olup olmadığını nasıl anlarım?
Nama yazılı olmalı ve her taksit için ayrı düzenlenmelidir; bu şartlara uymayan senetler tüketici yönünden geçersizdir.
İlgili Hizmet Alanlarımız
Resmi Kaynaklar
Hazırlayan Avukat
Av. Bilal ALYAR — İstanbul Barosu
Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır, somut hukuki görüş ya da avukat-müvekkil ilişkisi oluşturmaz.