Türk Vatandaşlığının Kazanılması ve Kaybedilmesi Rehberi
5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu vatandaşlık kazanma, kaybetme, yeniden kazanma ve çifte vatandaşlık hallerini düzenler. Kararlar idari nitelikte olup yargı denetimine tabidir.
Doğumla Kazanma
5901 m.7 uyarınca anne veya babadan birinin Türk olması halinde çocuk Türk vatandaşı olur.
Yetkili Makam Kararıyla Kazanma
5 yıl ikamet, iyi ahlak, sağlık, geçim, dil yeterliliği gibi şartlar 5901 m.11’de belirlenmiştir.
Evlilik Yoluyla Kazanma
Türk vatandaşı ile en az 3 yıl evli kalan ve evliliği fiilen sürdüren yabancı, 5901 m.16 uyarınca başvurabilir.
İstisnai Kazanma
5901 m.12 uyarınca milli güvenlik, kamu düzeni ve özel sebeplerle Cumhurbaşkanı kararıyla istisnai vatandaşlık verilebilir; yatırım yoluyla edinim de bu kapsamdadır.
Vatandaşlığın Kaybı
5901 m.25 vd. uyarınca yetkili makam kararıyla, çıkma izniyle veya vatansızlık önlenmek koşuluyla kaybedilebilir.
Mavi kart kimlere verilir?
Çıkma izniyle Türk vatandaşlığını kaybedenlere ve altsoylarına 5901 m.28 uyarınca tanınır.
Vatandaşlık reddine itiraz olur mu?
Tebliğden itibaren 60 gün içinde idare mahkemesinde iptal davası açılır.
Çifte vatandaşlık hakları nedir?
Türk hukuku açısından Türk vatandaşı sayılır; askerlik ve seçim hakları korunur.
İlgili Sayfalar
Konuya İlişkin Yargı Kararı
Danıştay 10. Daire — 2022/7637 E., 2025/3313 K. — 26.06.2025
Afganistan uyruklu davacılar; yatırım yoluyla istisnai olarak kazandıkları (5901 sayılı Kanun m. 12/1-b) Türk vatandaşlığının, aynı Kanun’un 40. maddesi uyarınca hukuki şartlar oluşmadan verildiği gerekçesiyle geri alınmasına ilişkin Cumhurbaşkanı Kararı’nın iptalini istemiştir. Daire; geri almanın dayanağı yapılan istihbari bilginin vatandaşlığa alınma tarihinden önce idarenin bilgisinde olduğunu, o tarihte engel hal sayılmayan bu durumun sonradan neden engel hal kabul edildiğinin açıklanamadığını ve istihbaratın tek başına milli güvenlik ile kamu düzeni engelini ortaya koymaya yeterli olmadığını değerlendirerek işlemin sebep unsuru yönünden hukuka aykırı olduğunu belirlemiş ve iptaline karar vermiştir.
Konuya İlişkin Yargı Kararı
Danıştay 10. Daire — 2021/3827 E., 2025/4243 K. — 30.09.2025
İran uyruklu davacılar; taşınmaz yatırımıyla istisnai olarak kazandıkları Türk vatandaşlığının geri alınmasına ilişkin Cumhurbaşkanı Kararı’nın iptalini istemiştir. İlk olarak gerekçe gösterilen kırmızı bültenin sonradan İran makamlarınca kaldırılması nedeniyle dayanak oluşturamayacağı belirlenmiş; ancak yargılama sırasında davacılardan birinin vatandaşlık kazanma tarihinden önce işlediği bir suçtan İran’da mahkum edildiği ve iadesinin talep edildiği ortaya çıkmıştır. Daire; vatandaşlığın kazanıldığı tarih itibarıyla mevcut bu maddi olgunun milli güvenlik ve kamu düzeni yönünden engel hal sayılabileceğini kabul ederek davanın reddine karar vermiştir.
Konuya İlişkin Yargı Kararı
Danıştay 10. Daire — 2023/5620 E., 2025/4552 K. — 15.10.2025
Kırgızistan uyruklu davacı; evlenme yoluyla Türk vatandaşlığı kazanma başvurusunun, 5901 sayılı Kanun’un 16. maddesi (milli güvenlik ve kamu düzeni engeli) uyarınca reddine ilişkin işlem ile dayanağı Yönetmelik hükmünün iptalini istemiştir. Daire; Yönetmelik hükmü yönünden davayı reddetmiş, ancak başvurunun reddine dayanak yapılan kasten yaralama suçuna ilişkin hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararının denetim süresi sonunda kaldırılarak davanın düşürüldüğünü, ortada bir ceza mahkemesi hükmü kalmadığını ve düşmüş bir HAGB kararının idari işleme esas alınmasının masumiyet karinesini ihlal edeceğini belirleyerek başvurunun reddine ilişkin bireysel işlemin iptaline karar vermiştir.