Yabancıların Türkiye’de Boşanma Davası Rehberi 2026
Yabancı unsurlu boşanma davalarında Türk mahkemelerinin yetkisi, uygulanacak hukuk ve yabancı boşanma kararlarının tanınması-tenfizi 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun (MÖHUK) çerçevesinde belirlenir. Yurt dışında yaşayan Türk vatandaşları ile yabancı eşler bakımından sık gündeme gelen bu alan özel bir çalışma alanı gerektirir.
Türk Mahkemelerinin Milletlerarası Yetkisi
MÖHUK m.41 ve HMK m.6 vd. hükümleri çerçevesinde Türk mahkemeleri; Türk vatandaşlarının kişi hâllerine ilişkin davalarda MÖHUK m.41, diğer hâllerde ise iç hukuktaki yer itibariyle yetki kuralları (MÖHUK m.40; TMK m.168 ve HMK) belirleyicidir. Özellikle Türk vatandaşlarının açtığı boşanma davalarında Türk mahkemesinin yetkisi sıklıkla kurulur.
Uygulanacak Hukuk
MÖHUK m.14 hükmüne göre boşanma ve ayrılık sebepleri ile sonuçları eşlerin müşterek millî hukukuna; taraflar farklı vatandaşlıktaysa müşterek mutad mesken hukukuna, bu da yoksa Türk hukukuna tabidir. Bu basamaklı sistem, eşlerin yaşam gerçekliğine en yakın hukuk kuralının uygulanmasını amaçlar.
Yabancı Boşanma Kararının Tanınması
MÖHUK m.50-59 kapsamında yabancı bir mahkemenin verdiği boşanma kararı, Türk mahkemesinde tanıma davası ile Türk hukuku bakımından sonuç doğurur hâle gelir. 17.04.2017 tarihli 690 sayılı KHK ile eklenen (7077 sayılı Kanunla kabul edilen) 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu m.27/A uyarınca, belirli koşullarda yabancı boşanma kararları nüfus müdürlüklerince doğrudan nüfus kütüğüne tescil edilebilmektedir.
Tanıma Davasının Koşulları
MÖHUK m.54 uyarınca yabancı kararın tanınabilmesi için; kararın verildiği ülkede kesinleşmiş olması, Türk mahkemelerinin münhasır yetkisinde olmaması, kamu düzenine açık aykırılık içermemesi, savunma hakkının ihlal edilmemiş olması gerekir; karşılıklılık şartı tenfizde aranır, tanımada aranmaz (MÖHUK m.58/1).
Tenfiz Davası
Yabancı boşanma kararının yalnızca tanınmasının yeterli olmadığı, kararda yer alan nafaka, tazminat, velayet gibi edimlerin Türkiye’de icraya konu edilebilmesi için MÖHUK m.50 vd. kapsamında tenfiz davası açılır. Tenfiz, kararın Türkiye’de icra kabiliyeti kazanmasını sağlar.
Çocuk ve Velayet Meseleleri
1980 tarihli Uluslararası Çocuk Kaçırmanın Hukukî Yönlerine Dair Lahey Sözleşmesi ve 5717 sayılı iç hukuk uygulama kanunu çerçevesinde, yabancı boşanma sürecinde çocuğun bir başka ülkeye götürülmesi durumlarına karşı iade mekanizması öngörülmüştür. Velayet uyuşmazlıkları için Lahey 1996 Sözleşmesi de etkindir.
Önemli Süreler
| İşlem | Süre | Kaynak |
| Tanıma davası | Süre sınırı yok | MÖHUK m.50 |
| Nüfus tescili (idari) | Kesinleşme sonrası | 5490 m.27/A |
| Çocuk iadesi başvurusu | 1 yıl | Lahey 1980 |
| Nafaka tenfiz davası | Süre sınırı yok | MÖHUK m.50 |
Sık Sorulan Sorular
Yabancı mahkemede boşandım, Türkiye’de de boşanmış sayılır mıyım?
Tanıma kararı alınmadığı veya 5490 s.K. m.27/A tescil yolu işletilmediği sürece Türk nüfus kayıtlarında evlilik sürmektedir. Tanıma/tescil zorunludur.
İdari tescil ile dava yoluyla tanıma arasındaki fark nedir?
Belirli koşulları taşıyan kararlar için nüfus müdürlüklerine yapılan idari başvuru hızlı ve düşük maliyetli sonuç verir. Koşulları taşımayan veya itiraz edilen kararlar için tanıma davası yolu işletilir.
Yabancı karar nafakayı da içeriyorsa ne yapılmalı?
Yalnızca tanıma yetmez; nafaka alacağının Türkiye’de icrası için MÖHUK m.50 vd. uyarınca tenfiz davası açılmalıdır.
İlgili Rehberler
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; yabancı unsurlu boşanma için dosya bazlı değerlendirme önerilir.
İlgili Mevzuat ve Yararlı Kaynaklar
| Mevzuat | Konu | Madde Atfı |
|---|---|---|
| 4721 SK — TMK | Türk Medeni Kanunu — Aile hukuku | m.118-494 |
| TMK m.161-166 | Boşanma sebepleri | Özel ve genel sebepler |
| TMK m.166/3 | Anlaşmalı boşanma | Min. 1 yıl evlilik |
| TMK m.174-175 | Tazminat ve yoksulluk nafakası | Kusur analizi |
| TMK m.182 | Velayet | Çocuğun üstün yararı |
| TMK m.202-232 | Mal rejimi — edinilmiş mallara katılma | Katılma alacağı, değer artış payı |
| TMK m.282-301 | Soybağı | Tanıma, babalık, ret |
| TMK m.305-320 | Evlat edinme | Küçük ve ergin |
| TMK m.396-494 | Vesayet | Kısıtlama, vasi, kayyım |
| 6284 SK | Ailenin korunması | Koruma ve önleyici tedbirler |
| 5718 SK — MÖHUK | Yabancı karar tanıma-tenfiz | m.50-59 |
| 4787 SK | Aile Mahkemeleri | Pedagog/psikolog/sosyal çalışmacı |
| HMK m.12 | Aile mahkemesi yetkisi | Yerleşim yeri / son 6 ay |
| İİK m.38, 344 | İlam ve tazyik hapsi | Nafaka tahsili |
| AİHS m.8 | Özel hayat ve aile yaşamına saygı | İnsan hakları çerçevesi |
Başvurulacak Kurumlar
- Aile Mahkemesi — boşanma, velayet, nafaka, mal rejimi, evlat edinme, soybağı
- Sulh Hukuk Mahkemesi — vesayet, kayyım, tereke
- Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü — sosyal inceleme, koruma
- Nüfus Müdürlüğü — tanıma, boşanma tescili
- Noter — evlilik sözleşmesi, vekalet
- Arabuluculuk Daire Başkanlığı — ihtiyari aile arabuluculuğu
- BAM Hukuk Daireleri / Yargıtay Hukuk Genel Kurulu — kanun yolu
Genel bilgilendirme niteliğindedir; somut dosyanız için uzman değerlendirmesi gereklidir.
Resmi Kaynaklar
- Mevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr)
- Yargıtay Karar Arama (karararama.yargitay.gov.tr)
- UYAP Vatandaş Portalı (uyap.gov.tr)
- İstanbul Barosu
- T.C. Adalet Bakanlığı (adalet.gov.tr)
- Türkiye Barolar Birliği (barobirlik.org.tr)
Hazırlayan Avukat
Av. Bilal ALYAR
Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu (2015). Aile hukuku, ceza hukuku, kripto para hukuku, bilişim hukuku, şirketler hukuku ve vergi hukuku alanlarında faaliyet göstermektedir.
Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; somut hukuki görüş ya da avukat-müvekkil ilişkisi oluşturmaz. Her dosya kendine özgü koşullar içerdiğinden, hukuki süreçlerde avukattan hukuki destek alınması yararlı olabilir.