Yargıtay 15. Hukuk Dairesi Eser Sözleşmesi Kararları

Yargıtay 15. Hukuk Dairesi Eser Sözleşmesi Kararları, eser sözleşmesinden (istisna akdinden) doğan uyuşmazlıklarda inceleme mercii olan Yargıtay 15. Hukuk Dairesi’nin içtihatlarını konu alır. Eser sözleşmesi, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 470-486. maddelerinde düzenlenmiş; yüklenicinin bir eser meydana getirme, iş sahibinin de karşılığında bedel ödeme borcunu üstlendiği bir sözleşme türüdür (TBK m.470). Bu yazıda ayıba karşı sorumluluk, bedel türleri, zamanaşımı süreleri ve uygulamada sık görülen uyuşmazlıklar, madde metinleri ve doğrulanmış bir Yargıtay kararı üzerinden ele alınmaktadır.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, somut olaya özgü hukuki değerlendirmenin yerine geçmez. Son güncelleme: 07.09.2026.

Yasal Çerçeve ve Hukuki Dayanak

Eser sözleşmesi, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun “Eser Sözleşmesi” başlıklı Yedinci Bölümü’nde, 470 ila 486. maddeler arasında düzenlenmiştir. TBK m.470’e göre eser sözleşmesi, “yüklenicinin bir eser meydana getirmeyi, işsahibinin de bunun karşılığında bir bedel ödemeyi üstlendiği sözleşme”dir. Kanun, sözleşmenin kurulması için özel bir şekil şartı öngörmemiştir; sözlü olarak da geçerli şekilde kurulabilir – aşağıda yer verilen Yargıtay 15. Hukuk Dairesi kararı da sözlü kurulan bir eser sözleşmesini geçerli kabul etmiştir. Taraflardan biri tacir ve iş ticari nitelikteyse Türk Ticaret Kanunu’ndaki ticari iş hükümleri de devreye girebilir; yargılama usulü ise 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’na tabidir. Yargıtay 15. Hukuk Dairesi, inşaat, tadilat, imalat, proje ve montaj işlerinden doğan eser sözleşmesi uyuşmazlıklarına bakan ihtisas dairesidir.

Eser Sözleşmesinin Unsurları ve Yüklenicinin Borçları

Eser sözleşmesinin kurulabilmesi için bir eserin meydana getirilmesi taahhüdü ile buna karşılık bir bedel ödenmesinin kararlaştırılmış olması gerekir. Kanun, yüklenicinin borçlarını ayrıntılı biçimde düzenlemiştir:

• Sadakat ve özen borcu (TBK m.471): Yüklenici, iş sahibinin haklı menfaatlerini gözeterek sadakat ve özenle iş görmek zorundadır; sorumluluğun ölçüsü, benzer işleri üstlenen basiretli bir yüklenicinin göstermesi gereken mesleki ve teknik kurallara uygun davranıştır. Eser kural olarak yüklenici tarafından veya onun yönetimi altında meydana getirilir; ancak yüklenicinin kişisel niteliği önemli değilse iş başkasına da yaptırılabilir.
• Malzeme bakımından sorumluluk (TBK m.472): Malzemeyi yüklenici sağlamışsa, ayıplı malzemeden satıcı gibi sorumludur. Malzemeyi iş sahibi sağlamışsa yüklenici, malzemedeki ayıbı veya işin sağlıklı yürümesini tehlikeye düşürecek bir durumu derhal iş sahibine bildirmek zorundadır; bildirmezse doğacak sonuçlardan kendisi sorumlu olur.
• İşe başlama ve yürütme (TBK m.473): Yüklenici işe zamanında başlamaz veya sözleşmeye aykırı biçimde geciktirirse, iş sahibi teslim tarihini beklemeden sözleşmeden dönebilir. Eserin ayıplı çıkacağı iş sürerken açıkça belli olursa, iş sahibi yükleniciye uygun bir süre vererek ihtarda bulunabilir; süre sonunda düzeltme yapılmazsa iş, masrafı yükleniciye ait olmak üzere bir üçüncü kişiye yaptırılabilir.

Ayıba Karşı Sorumluluk ve İş Sahibinin Seçimlik Hakları

İş sahibi, eseri teslim aldıktan sonra işlerin olağan akışına göre imkân bulur bulmaz eseri muayene etmek ve ayıp varsa uygun süre içinde yükleniciye bildirmek zorundadır (TBK m.474); bu külfet yerine getirilmezse eser kabul edilmiş sayılır (TBK m.477/2). Ayıp gizliyse ve muayenede fark edilemeyecek nitelikteyse, sonradan ortaya çıktığında da gecikmeksizin bildirilmesi gerekir; aksi halde yine kabul karinesi işler.

Yüklenicinin sorumlu olduğu bir ayıp söz konusuysa iş sahibi, TBK m.475 uyarınca üç seçimlik haktan birini kullanabilir:

1. Eser kullanılamayacak ya da hakkaniyet gereği kabule zorlanamayacak ölçüde ayıplıysa sözleşmeden dönme,
2. Eseri alıkoyup ayıp oranında bedelden indirim isteme,
3. Aşırı bir masraf gerektirmiyorsa, tüm giderleri yükleniciye ait olmak üzere ücretsiz onarım isteme.

Bunlara ek olarak genel hükümlere göre tazminat talep etme hakkı da saklıdır. Ancak eser, iş sahibinin taşınmazı üzerine yapılmışsa ve sökülüp kaldırılması aşırı zarara yol açacaksa, sözleşmeden dönme hakkı kullanılamaz; bu durumda uygulamada çoğunlukla bedelden indirim veya onarım gündeme gelir. Öte yandan ayıp, yüklenicinin açık ihtarına rağmen iş sahibinin verdiği talimattan kaynaklanıyorsa, iş sahibi bu haklardan hiçbirini kullanamaz (TBK m.476).

Bedel Türleri: Götürü Bedel ve Değere Göre Bedel

Eser sözleşmesinde bedel iki şekilde kararlaştırılabilir. Taraflar götürü bedel üzerinde anlaşmışsa (TBK m.480), yüklenici eseri bu bedelle meydana getirmekle yükümlüdür; öngörülenden fazla emek ve masraf gerekse bile ek bedel istenemez, öngörülenden az masraf yapılmış olsa da iş sahibi bedelin tamamını öder. Ancak başlangıçta öngörülemeyen olağanüstü bir durum, götürü bedelle işin yapılmasını imkânsız veya son derece güç kılarsa yüklenici hâkimden sözleşmenin yeni koşullara uyarlanmasını, bu mümkün olmadığı takdirde sözleşmeden dönmeyi (dürüstlük kuralı gerektiriyorsa yalnızca feshi) isteyebilir. Bedel önceden belirlenmemiş veya yalnızca yaklaşık olarak belirlenmişse (TBK m.481), bedel işin yapıldığı yer ve zamandaki eser değerine ve yüklenicinin giderine bakılarak tespit edilir – aşağıda yer verilen Yargıtay 15. Hukuk Dairesi kararı da tam olarak bu hükmün somut olaya uygulanmasına ilişkindir. Bedel ödeme borcu kural olarak eserin tesliminde muaccel olur; parça parça teslim kararlaştırılmışsa her parçanın bedeli o parçanın tesliminde muaccel hâle gelir (TBK m.479).

Sözleşmenin Sona Ermesi: İş Sahibinin Serbest Fesih Hakkı

TBK m.484, iş sahibine önemli bir imkân tanır: iş sahibi, eser tamamlanmadan önce, o ana kadar yapılmış kısmın karşılığını ödemek ve yüklenicinin bütün zararını gidermek koşuluyla sözleşmeyi tek taraflı olarak feshedebilir. Bu fesih hakkı, yüklenicinin herhangi bir kusuru bulunmasa dahi kullanılabilir; karşılığında ödenecek tazminatın kapsamı (yoksun kalınan kâr dahil olmak üzere) uygulamada sık sık uyuşmazlık konusu olur ve genellikle bilirkişi incelemesi gerektirir.

Zamanaşımı ve Hak Düşürücü Süreler

Eser sözleşmesinden doğan uyuşmazlıklarda süre hesabı, talebin niteliğine göre değişir. Ayıba dayalı davalarda özel zamanaşımı süresi TBK m.478’de düzenlenmiştir; bedel alacağı gibi diğer taleplerde ise TBK m.146’daki genel on yıllık zamanaşımı uygulanır.

Muayene ve ihbar külfetinin süresi kanunda gün olarak sabitlenmemiştir; “uygun süre” ve “gecikmeksizin” ölçütleri somut olayın niteliğine, eserin karmaşıklığına ve ticari teamüle göre hâkim tarafından değerlendirilir. Bu nedenle ayıp fark edildiği andan itibaren beklemeden yazılı bildirim (ihtarname) yapılması, ileride ispat açısından belirleyici olur.

Uygulamada Sık Karşılaşılan Uyuşmazlıklar

Yargıtay 15. Hukuk Dairesi’nin önüne gelen eser sözleşmesi dosyalarında tekrar eden başlıklar şunlardır: bedelin sözleşmede yazılı olmaması ve rayiç bedel tespiti (TBK m.481), götürü bedelin aşılıp aşılmadığının bilirkişi marifetiyle belirlenmesi, ayıbın işin niteliğinden mi yoksa iş sahibinin talimatından mı kaynaklandığının tespiti (TBK m.476), muayene ve ihbar külfetinin zamanında yerine getirilip getirilmediği ve iş sahibinin sözleşmeyi tamamlanmadan feshetmesi hâlinde tazminat hesabı (TBK m.484). Bu uyuşmazlıkların önemli bir kısmı inşaat, dekorasyon, yazılım geliştirme, montaj ve imalat sözleşmelerinden kaynaklanır ve bilirkişi incelemesi olmadan sağlıklı çözümlenmesi güçtür.

Yargısal Süreç ve Çözüm Yolları

Uyuşmazlık çıktığında; müzakere, arabuluculuk, tahkim ya da yargı yolu gibi farklı çözüm yöntemleri tercih edilebilir. Davanın niteliğine göre dava şartları, harç ve gider avansı, dilekçe tekniği ve delil sunumu büyük önem taşır. Karar aşaması sonrası istinaf ve temyiz aşamalarında da süreler titizlikle takip edilmelidir.

Örneğin Yargıtay 15. Hukuk Dairesi E.2016/4220 K.2017/3205, 02.10.2017 tarihli kararında, taraflar arasında TBK’nın 470. maddesi kapsamında sözlü eser sözleşmesi kurulduğunu, iş bedeli sözleşmede kararlaştırılmamışsa TBK’nın 481. maddesi uyarınca imalatın yapıldığı tarihteki mahalli serbest piyasa rayici esas alınarak hesaplama yapılması gerektiğini belirtmiştir.
Doğrulama: https://mevzuat.adalet.gov.tr/ictihat/367271600

Bu karar, bedelin sözleşmede yazılı olarak belirlenmemiş olmasının eser sözleşmesinin geçerliliğini etkilemediğini ve böyle bir durumda mahkemenin TBK m.481’e göre rayiç bedel tespiti yaptıracağını gösteren tipik bir uygulama örneğidir.

Hukuki Destek

ALYAR LAW & CONSULTANCY, eser sözleşmesinden doğan uyuşmazlıklarda müvekkillerine sözleşme hazırlığı, ayıp ihbarı ve ihtarname süreçleri, bedel/rayiç tespiti, dava ve icra takibi ile uyuşmazlık çözümünde destek sunmaktadır. Her dosya; sözleşmenin niteliğine (götürü bedel mi, değere göre bedel mi), ayıbın kapsamına ve zamanaşımı durumuna göre ayrı bir strateji ile yürütülür.

Sıkça Sorulan Sorular

Eser sözleşmesi nedir, hangi kanunda düzenlenir?

Eser sözleşmesi, yüklenicinin bir eser meydana getirmeyi, iş sahibinin de karşılığında bedel ödemeyi üstlendiği sözleşmedir. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 470-486. maddelerinde düzenlenir ve kanunda belirli bir şekil şartına bağlanmamıştır.

Eser sözleşmesinde zamanaşımı süresi ne kadardır?

Ayıba dayalı davalarda süre, teslim tarihinden itibaren taşınır ve bina dışı eserlerde 2 yıl, taşınmaz yapılarda 5 yıl, yüklenicinin ağır kusuru varsa 20 yıldır (TBK m.478). Bedel alacağı gibi genel taleplerde ise 10 yıllık genel zamanaşımı (TBK m.146) uygulanır.

Eserde ayıp çıkarsa iş sahibinin hakları nelerdir?

İş sahibi, TBK m.475 uyarınca üç seçimlik haktan birini kullanabilir: sözleşmeden dönme, bedelden ayıp oranında indirim isteme veya masrafı yükleniciye ait olmak üzere ücretsiz onarım isteme. Ayrıca genel hükümlere göre tazminat talep etme hakkı da saklıdır.

Ayıbı ne zaman ve nasıl bildirmek gerekir?

İş sahibi, eseri teslim aldıktan sonra olağan akışa göre imkân bulur bulmaz eseri muayene etmeli ve ayıbı uygun süre içinde yükleniciye bildirmelidir (TBK m.474). Bildirim ihmal edilirse eser kabul edilmiş sayılır; bu nedenle ayıp fark edilir edilmez yazılı ihtarname çekilmesi önerilir.

Bedel sözleşmede yazılı değilse ne olur?

Bedel önceden belirlenmemiş veya yalnızca yaklaşık olarak belirlenmişse, TBK m.481 uyarınca işin yapıldığı yer ve zamandaki rayiç değere ve yüklenicinin giderine göre hesaplanır. Yargıtay 15. Hukuk Dairesi’nin uygulaması da bu yöndedir.

Götürü bedelle yapılan işte yüklenici ek ücret isteyebilir mi?

Kural olarak hayır; götürü bedel kararlaştırılmışsa yüklenici öngörülenden fazla emek ve masraf harcasa bile ek bedel isteyemez (TBK m.480). İstisnası, başlangıçta öngörülemeyen olağanüstü bir durumun işi imkânsız veya çok güç hale getirmesidir; bu durumda hâkimden sözleşmenin uyarlanması istenebilir.

İş sahibi, iş bitmeden sözleşmeyi feshedebilir mi?

Evet. TBK m.484 uyarınca iş sahibi, o ana kadar yapılan kısmın bedelini ödemek ve yüklenicinin tüm zararını (yoksun kalınan kâr dahil) gidermek koşuluyla, herhangi bir kusur şartı aranmaksızın sözleşmeyi tek taraflı feshedebilir.

Malzemeyi kim sağlarsa sorumluluk kime aittir?

Malzemeyi yüklenici sağlamışsa, malzemedeki ayıptan satıcı gibi sorumludur. Malzemeyi iş sahibi sağlamışsa yüklenici, malzemedeki ayıbı veya işin sağlıklı yürümesini engelleyen durumu derhal bildirmekle yükümlüdür; bildirmezse doğacak zarardan kendisi sorumlu olur (TBK m.472).

Hangi mahkeme görevli ve yetkilidir?

Eser sözleşmesinden doğan uyuşmazlıklarda görevli mahkeme, tarafların sıfatına (tacir olup olmadıklarına) ve uyuşmazlığın konusuna göre asliye hukuk veya asliye ticaret mahkemesi olabilir. Yetkili mahkeme ise HMK’daki genel yetki kuralları yanında, sözleşmede yetki şartı kararlaştırılmışsa bu kayıt dikkate alınarak belirlenir.

Hukuki destek almak için en uygun zaman ne zamandır?

En uygun zaman, ayıp ya da uyuşmazlık ortaya çıkmadan önce, sözleşme aşamasındadır; ancak uyuşmazlık başlamış olsa bile erken müdahale, özellikle süresinde çekilen ihtarname, hak kaybı riskini azaltır ve daha güçlü bir hukuki strateji kurulmasını sağlar.

Sonuç

Eser sözleşmesi uyuşmazlıkları, TBK m.470-486 arasındaki hükümlerin doğru uygulanmasını ve çoğunlukla teknik bilirkişi incelemesini gerektiren, çok yönlü bir alandır. Ayıp bildirimi, zamanaşımı süreleri ve bedel türü (götürü ya da değere göre) konusundaki hatalar, esasa ilişkin haklı bir talebin bile kaybedilmesine yol açabilir. Bu nedenle sözleşme aşamasından itibaren güncel içtihada hâkim bir hukuki destek almak, riskleri azaltır.