Zilyetlik Davaları ve Korunması Rehberi (TMK 982-985)
Zilyetlik, bir eşyayı fiilen elinde bulundurmaktır. TMK m.982-984 hükümleri zilyetliğin gasbında eşyanın iadesi ve zararın giderilmesi, zilyetliğe saldırıda saldırının sona erdirilmesi, sebebinin önlenmesi ve zararın giderilmesi davalarını ve dava hakkının düşmesini düzenler; m.985 taşınırda mülkiyet karinesini öngörür.
Zilyetliğin İadesi Davası
Eşya gasp edilmişse zilyet, fiili ve failini öğrenmesinden başlayarak iki ay ve her hâlde fiilin üzerinden bir yıl geçmeden iade davası açabilir (TMK m.982, 984).
Tecavüzün Men’i Davası
Mevcut zilyetliğe sürekli rahatsızlıklara karşı men davası açılır.
Hak Düşürücü Süre
TMK m.984 uyarınca gasp ve saldırıdan doğan dava hakkı, zilyedin fiili ve failini öğrenmesinden başlayarak iki ay ve her hâlde fiilin üzerinden bir yıl geçmekle düşer.
Asıl Hak Davası ile İlişki
Zilyetlik davaları, mülkiyet davasından farklı olarak fiili durumu korur; sonradan asıl hak davası açılabilir.
Taşınmazda Zilyetlik
Tarım arazisi gibi yerlerde TMK m.713 uyarınca kazandırıcı zamanaşımı yoluyla mülkiyetin kazanılması mümkündür.
Hırsızlık halinde de zilyetlik davası açılır mı?
Hırsızlık hâlinde ceza soruşturmasının yanında, zilyetliğin iradeye aykırı olarak elden çıkması nedeniyle TMK m.982 uyarınca iade ve zararın giderilmesi davası da açılabilir; dava hakkı m.984’teki süreye tabidir.
İhtiyati tedbir uygulanır mı?
HMK uyarınca zilyetlik davası için ihtiyati tedbir mümkündür.
Birden çok zilyet olabilir mi?
Müşterek ve birlikte zilyetlik mümkündür; her biri korunma davası açabilir.