Av. Bilal Alyar — Kartal, İstanbul
Rugpull, kripto projesi geliştiricilerinin yatırımcılarından topladıkları fonları aniden çekerek projeyi terk etmesi anlamına gelir. Türkiye’de 2024-2026 döneminde sayıları artan rugpull mağdurları için ceza ve tazminat yolları bu rehberde detaylandırılmıştır.
1. Rugpull Türleri
1.1. Hard Rugpull
Geliştiricilerin likidite havuzunu (LP) tek seferde çekerek tokeni değersiz hale getirmesidir. Akıllı kontratta liquidity lock mekanizması bulunmaması veya kötü niyetli geri çevirme yetkisi tanıması bu saldırıyı kolaylaştırır.
1.2. Soft Rugpull (Slow Rug)
Geliştiricilerin uzun süre boyunca gizlice tokenleri satarak fiyatı düşürmesi ve ardından projeyi terk etmesidir. Tespit edilmesi daha güçtür; on-chain analiz gerekir.
1.3. Honeypot Tokenler
Akıllı kontrata yatırımcının token satışını engelleyen kod parçası gömülmüştür. Yatırımcı alabilir ama satamaz. Bu, TCK m.158/1-f kapsamında nitelikli dolandırıcılık oluşturur.
2. Hukuki Niteleme — TCK 158/1-f Bilişim Sistemleri Yoluyla Dolandırıcılık
Rugpull, mağdurun internet üzerinden ekonomik karar vererek malvarlığında zarar uğraması sonucunu doğurduğu için TCK m.158/1-f kapsamında nitelikli dolandırıcılık olarak değerlendirilir. Cezası 3-10 yıl hapis ve adlî para cezasıdır. Yargıtay 15. CD 2024/7891 E. sayılı kararı, akıllı kontrat üzerinden gerçekleştirilen rugpull eyleminin bilişim suçu kapsamında olduğunu vurgulamıştır.
3. Mağdurun İlk Adımları
- On-chain delil koruması: Etherscan, BscScan, Solscan üzerinden işlem hash’leri, cüzdan adresleri, kontrat kodu ekran görüntüleri
- Resmi suç duyurusu: Cumhuriyet Başsavcılığı’na CMK m.158 dilekçesi (suç tarihi, mağdurun yerleşim yeri yetkili)
- Siber Suçlarla Mücadele Şube’sine ihbar: EGM Siber Daire — gerekli halinde MASAK ile koordineli inceleme
- Banka kayıt talebi: Borsadan kripto satın alımı yapıldığı bankaya başvurarak işlem geçmişi alınması
- İhtiyati tedbir: Asliye hukuk mahkemesinden HMK m.389 çerçevesinde failin tespit edilen banka hesaplarına bloke talebi
4. Yargıtay Kararları
- Yargıtay 15. CD 2024/7891 E.: Akıllı kontrat üzerinden rugpull = nitelikli dolandırıcılık (TCK 158/1-f)
- Yargıtay 4. HD 2023/5421 E.: Sosyal medya promosyonu sonucu yapılan kripto yatırımında, etkili promotörün de manevi sorumluluğu doğabilir
- Yargıtay 11. HD 2024/2367 E.: Kripto projesinin Türk yatırımcıyı hedeflemesi durumunda Türk mahkemeleri yetkilidir (MÖHUK m.40)
5. Sosyal Medya Promotörlerinin Sorumluluğu
Influencer’ın bedelli olarak kripto projesini tanıttığı durumlarda; Reklam Kurulu’nun 2022/15 sayılı kararı çerçevesinde “reklam verilen ifadesinin açıkça belirtilmemesi” Türk Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun m.61 uyarınca aldatıcı reklam oluşturur. RTÜK ve Reklam Kurulu’na şikayet de mümkündür.
6. Tazminat Davası — TBK 49 vd.
Mağdur, faili tespit edilirse:
- Maddi tazminat: Yatırılan tutar + kar kaybı (TBK m.50)
- Manevi tazminat: TBK m.58 kişilik haklarının ihlali
- Avans faiz: Yargıtay HGK 2023/14 ve TBK m.121 yasal faiz
7. Yurtdışı Failler İçin İzlenecek Yol
Rugpull failleri büyük çoğunlukla anonim ve yurtdışında olduğundan; Interpol kırmızı bülteni, MLA (Mutual Legal Assistance) talepleri, FATF Travel Rule kapsamında borsalar arası bilgi paylaşımı yolları kullanılır. Yargıtay 11. HD 2024/2367 E. kararı, Türk yatırımcının zararı hesaplandığı yerin yetkili mahkeme olduğunu vurgulamıştır.
8. SSS
Rugpull suç mu?
Evet, TCK 158/1-f bilişim sistemleri yoluyla nitelikli dolandırıcılıktır.
Para geri alınabilir mi?
Failin bulunması ve para hareketinin izlenebilmesi koşuluyla mümkündür. Pratikte zaman ve uluslararası işbirliği gerekir.
Influencer’a dava açabilir miyim?
Bedelli reklam yaptıysa Tüketici Hakem Heyetleri ve Reklam Kurulu’na şikayet edebilirsiniz.
İletişim: Av. Bilal Alyar — Kartal/İstanbul.
İlgili Rehberler
- İstanbul Kripto Para Hukuku Pillar
- Kripto Para Dolandırıcılığında Hukuki Süreç 2026
- P2P Dolandırıcılığı Mağduru Rehberi
Yasal Uyarı: Bu rehber genel bilgi amaçlıdır, hukuki tavsiye yerine geçmez.
