Hesabına bloke, haciz veya kısıtlama konulan kişinin ilk işi, kısıtlamanın hangi makamdan ve hangi hükme dayanarak geldiğini öğrenmektir. İcra dairesinin haczi, vergi dairesinin haczi, sulh ceza hâkimliğinin elkoyma kararı, bankanın 48 saatlik askısı, Hazine ve Maliye Bakanının işlem askısı ve bankanın kendi risk değerlendirmesi farklı kurallara bağlıdır; her birinin başvuru mercii ve süresi ayrıdır. Bu rehber, hesap sahibinin bakış açısından kısıtlamanın kaynağını belirleme yolunu, başvuru mercilerini ve gelir kaynağının nasıl belgeleneceğini anlatır.
Son güncelleme: 03.11.2026 (kamu alacağı başvuru süreleri ve SSS sınırı)
İlk Adım: Kısıtlamanın Kaynağını Belirlemek
Banka şubesine veya müşteri hizmetlerine yazılı başvuru yapılarak kısıtlamanın hangi makamın yazısına dayandığı, yazının tarihi ve dosya numarası istenir. İcra dairesi, vergi dairesi, Cumhuriyet başsavcılığı veya mahkemeden gelen bir yazı varsa ilgili dosyaya ulaşmak, itiraz veya şikâyetin doğru merciye yapılmasını sağlar. Bankanın her durumda gerekçe açıklayamayabileceği de bilinmelidir: 5549 sayılı Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Hakkında Kanun m.4/2 uyarınca yükümlüler, Başkanlığa şüpheli işlem bildiriminde bulunulduğunu denetim elemanları ve yargılama sırasında mahkemeler dışında, işleme taraf olanlar dahil hiç kimseye açıklayamaz. Bu nedenle bankanın sözlü cevabı yerine yazılı cevap istemek ve dosya numarası bulunan bir yazının izini sürmek daha sağlıklı sonuç verir.
| Kısıtlamanın kaynağı | Dayanak | Karar veren | Hesap sahibinin başvuru yolu |
|---|---|---|---|
| Genel icra takibinde haciz | 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.89 | İcra dairesi | İşlemi öğrenmeden itibaren yedi gün içinde icra mahkemesine şikâyet (İİK m.16) |
| Vergi ve diğer kamu alacağı için haciz | 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun | Tahsil dairesi | Başvuru mercii ve süresi alacağın türüne ve işleme göre belirlenir. Vergi mahkemesinde özel süre yoksa otuz gün (İYUK m.7); 6183 m.58 kapsamındaki ödeme emrine itirazda on beş gün. |
| Hâkim kararıyla elkoyma | 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m.128 | Sulh ceza hâkimi veya mahkeme | Kararı öğrenmeden itibaren iki hafta içinde itiraz (CMK m.267-268) |
| Banka, ödeme hizmeti sağlayıcısı veya kripto varlık hizmet sağlayıcısının askısı | CMK m.128/A | İlgili malî kurum, en fazla 48 saat | Askının kaldırılması için Cumhuriyet başsavcılığına başvuru; savcı 24 saat içinde karar verir |
| Aklama veya terörün finansmanı şüphesiyle işlem askısı | 5549 sayılı Kanun m.19/A | Hazine ve Maliye Bakanı (bakan yardımcısına devredilebilir) | Askı yedi iş günüyle sınırlıdır; sonrasında yürüyen soruşturma veya tedbir dosyası izlenir |
| Bankanın kendi risk değerlendirmesi | Banka ile müşteri arasındaki sözleşme | Banka | Bankaya yazılı başvuru ve gelir kaynağını gösteren belgeler |
İcra Haczinden Doğan Bloke
İcra dairesi hesaptaki paraya haciz koyarken bankaya haciz ihbarnamesi gönderir; bankaya bundan sonra borcunu ancak icra dairesine ödeyebileceği ve hesap sahibine yapılacak ödemenin geçerli olmadığı bildirilir (İİK m.89/1). İhbarnameye itiraz, üçüncü kişi konumundaki bankanın tebliğden itibaren yedi gün içinde icra dairesine yapacağı bir işlemdir (İİK m.89/2); hesap sahibinin yolu bu değildir. Hesap sahibi, borcu ödeyerek veya takip dosyasında anlaşarak haczin kaldırılmasını sağlayabilir. Haciz işlemi kanuna veya olaya aykırıysa, örneğin haczedilemeyen bir varlığa haciz konulmuşsa, icra dairesinin işlemine karşı işlemin öğrenildiği tarihten itibaren yedi gün içinde icra mahkemesine şikâyet yoluna gidilir (İİK m.16/1). Haczedilemeyen mallar ve haklar İİK m.82’de sayılır; bu listede örneğin öğrenci bursları ile vücut veya sağlık üzerine verilen zararlar için ödenen tazminatlar yer alır. Hesaba yatan paranın hangi kaynaktan geldiği bu nedenle belgeyle gösterilmelidir.
Vergi ve Diğer Kamu Alacağı Haczi
Vergi, prim veya benzeri kamu alacakları için uygulanan hacizler 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun çerçevesinde tahsil dairesince yürütülür. Borç ödendiğinde veya yapılandırıldığında haczin kaldırılması tahsil dairesinden yazılı olarak istenir. Borcun kendisine veya tahsil işlemine karşı yargı yoluna gidilecekse süreye dikkat edilmelidir: 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m.7/1 uyarınca dava açma süresi, özel kanununda ayrı süre gösterilmeyen hâllerde idare mahkemelerinde altmış, vergi mahkemelerinde otuz gündür ve vergi uyuşmazlıklarında tebliğ yapılan hâllerde tebliği izleyen günden başlar. Ancak 6183 sayılı Kanun m.58 kapsamındaki ödeme emrine itiraz süresi, tebliğ tarihinden itibaren on beş gündür. Ödeme emrine özgü bu süre, haciz işlemine karşı başvurulara genellenmemelidir. İYUK m.27/4’e göre vergi uyuşmazlıklarından doğan davanın açılması, dava konusu edilen bölümün tahsil işlemlerini durdurur; ancak tahsilat işlemlerinden dolayı açılan davalar tahsili kendiliğinden durdurmaz ve bunlar için yürütmenin durdurulması istenebilir.
CMK m.128 Kapsamında Hâkim Kararıyla Elkoyma
CMK m.128, kanunda sayılan suçlarla ilgili soruşturma veya kovuşturmada, suçun işlendiğine ve malvarlığının bu suçtan elde edildiğine dair somut delillere dayanan kuvvetli şüphe varsa, banka veya diğer malî kurumlardaki hesaplara elkonulmasına imkân verir. Elkoyma, hesap şüpheli veya sanıktan başka bir kişinin zilyetliğinde bulunsa bile yapılabilir. Bu madde kapsamında elkoymaya yalnız hâkim karar verebilir (CMK m.128/9). Kararın alınabilmesi için kural olarak ilgili kurumdan suçtan elde edilen değere ilişkin rapor alınır (CMK m.128/1). Hesap sahibi bu karara karşı CMK m.267 uyarınca itiraz edebilir; itiraz, kararın öğrenildiği günden itibaren iki hafta içinde kararı veren mercie verilecek dilekçeyle yapılır (CMK m.268/1). Sulh ceza hâkimliği kararına yapılan itirazı, o yerde birden fazla hâkimlik varsa numara olarak sonraki sulh ceza hâkimliği inceler (CMK m.268/3-a). Bu tür bir elkoyma süre dolduğunda kendiliğinden kalkmaz; kaldırılması için soruşturma dosyasına talep sunmak veya karara itiraz etmek gerekir. Konunun ayrıntısı için savcılık banka blokesi ve CMK m.128 rehberine bakılabilir.
CMK m.128/A Kapsamında 48 Saatlik Askı
24/12/2025 tarihli 7571 sayılı Kanunla CMK’ya eklenen m.128/A, nitelikli hırsızlık (TCK m.142/2-e), nitelikli dolandırıcılık (TCK m.158/1-f ve l) ve banka veya kredi kartlarının kötüye kullanılması (TCK m.245) suçlarının işlendiğine dair makul şüphe bulunduğunda, banka, ödeme hizmeti sağlayıcısı veya kripto varlık hizmet sağlayıcısının suçta kullanılan hesabı kırk sekiz saate kadar askıya almasına izin verir. Askı ve hesap hareketleri derhal Cumhuriyet başsavcılığına bildirilir; askı ayrıca hesap sahibine de bildirilir. Hesap sahibi askının kaldırılması için Cumhuriyet başsavcılığına başvurabilir ve Cumhuriyet savcısı başvuru hakkında yirmi dört saat içinde karar verir (CMK m.128/A-2). Askı süresi içinde hesaptaki suça konu menfaate hâkim kararıyla veya gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde savcının yazılı emriyle elkonulabilir; hâkim kararı olmadan yapılan elkoyma yirmi dört saat içinde hâkimin onayına sunulur ve hâkim kararını elkoymadan itibaren kırk sekiz saat içinde açıklamazsa elkoyma kendiliğinden kalkar. Bu elkoyma için CMK m.128’deki rapor şartı aranmaz (CMK m.128/A-4). Süre çok kısa olduğundan, bildirim alınır alınmaz başsavcılığa hesap hareketlerini ve paranın kaynağını gösteren belgelerle başvurmak önem taşır.
5549 Sayılı Kanun m.19/A Kapsamında İşlemin Askıya Alınması
Kamuoyunda sıkça “MASAK blokesi” denilen kısıtlamanın kanundaki karşılığı, 5549 sayılı Kanun m.19/A’daki askıya alma yetkisidir. Bu hükme göre, işleme konu malvarlığının aklama veya terörün finansmanı suçu ile ilişkili olduğuna dair şüphe bulunması üzerine, Başkanlıkça şüpheyi teyit etmek, işlemi analiz etmek veya analiz sonuçlarını yetkili makamlara iletmek amacıyla işlemi yedi iş günü süreyle askıya almaya veya gerçekleşmesine izin vermemeye Hazine ve Maliye Bakanı yetkilidir; Bakan bu yetkisini bakan yardımcısına devredebilir. Mali Suçları Araştırma Kurulu Başkanlığı bu süreçte şüpheyi teyit eder ve analiz yapar, askı kararını vermez. Askı süresi kanunda yedi iş günü olarak sınırlanmıştır; bu süre içinde ayrıca bir soruşturma açılması veya CMK kapsamında tedbir kararı verilmesi mümkündür ve bu durumda kısıtlama artık o dosyaya bağlı olarak devam eder. Hesap sahibinin yapacağı şey, kısıtlamanın hangi aşamada olduğunu ve bir soruşturma dosyasına bağlanıp bağlanmadığını öğrenmek ve gelir kaynağını belgelemektir. Ayrıntılar için 5549 sayılı Kanun rehberi ve MASAK bloke kaldırma süreci sayfalarına bakılabilir.
Bankanın Kendi Risk Değerlendirmesine Dayanan Kısıtlama
Her kısıtlama bir makam kararına dayanmaz. Banka, müşteriyle yaptığı sözleşme ve kendi risk değerlendirmesi çerçevesinde hesap kullanımını sınırlayabilir veya ek belge isteyebilir. Bu durumda başvurunun muhatabı bankadır: kısıtlamanın hangi işlem nedeniyle konulduğu ve hangi belgelerin istendiği yazılı olarak sorulur, belgeler eksiksiz verilir ve verilen belgelerin teslim tarihi kayıt altına alınır. Bankanın cevabında bir makam yazısına atıf varsa, başvuru yolu yukarıdaki tabloda o makama göre belirlenir. Hesap hareketleri bahis veya kripto varlık işlemleriyle bağlantılı görülüyorsa bahis blokesi rehberi ayrıca okunabilir.
Gelir Kaynağını Belgelemek
Hangi kaynaktan gelirse gelsin, kısıtlamanın kaldırılmasında en etkili araç, hesaba giren paranın meşru kaynağını gösteren düzenli bir belge dosyasıdır. Belgeler tarih sırasıyla dizilmeli ve her biri ilgili hesap hareketiyle eşleştirilmelidir.
- Maaş bordroları, SGK hizmet dökümü ve işveren yazısı
- Vergi levhası, beyannameler ve faturalar
- Kira sözleşmesi ve kira ödemelerinin dökümü
- Satış sözleşmeleri, noter senetleri ve tapu veya ruhsat kayıtları
- Kripto varlık hizmet sağlayıcısının hesap ve işlem dökümleri, karşı taraf bilgileriyle P2P işlem geçmişi
- Hesaba para gönderen kişilerle yapılan yazışmalar ve gönderimin nedenini gösteren belgeler
Hesabın sahibi farkında olmadan başkalarının işlemlerinde kullanılmışsa, bu durum da belgeyle açıklanmalıdır; hesap bilgilerinin başkasına verilmesinin ceza hukuku sonuçları için IBAN kiralama ve TCK m.158/1-l rehberi incelenebilir.
Başvuru Dilekçesinde Bulunması Gerekenler
- Hesap sahibinin kimlik bilgileri, banka adı, şube ve IBAN
- Kısıtlamanın öğrenildiği tarih ve öğrenilme şekli (banka bildirimi, SMS, şube yazısı)
- Kısıtlamaya dayanak olan yazının tarihi, sayısı ve gönderen makam biliniyorsa dosya numarası
- Kısıtlamaya konu hesap hareketlerinin tarih ve tutar listesi
- Paranın kaynağının açıklaması ve her hareket için eklenen belge
- Açık talep: askının kaldırılması, elkoyma kararının kaldırılması, haczin kaldırılması veya şikâyetin kabulü
Dilekçenin başvurulan merciye ve süreye uygun olması, içeriğinden daha az önemli değildir. Süresi kaçırılan itiraz veya şikâyet, haklı olunsa bile incelenmeyebilir. Genel çerçeve için MASAK bloke rehberine de bakılabilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Bankanın 48 saatlik askısı kendiliğinden kalkar mı?
CMK m.128/A uyarınca malî kurumun askısı en fazla kırk sekiz saat sürer. Bu süre içinde hâkim kararı veya gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde savcının yazılı emriyle elkoyma yapılmamışsa askı sona erer. Elkoyma yapılmışsa kısıtlama artık o karara bağlıdır ve kaldırılması için ilgili dosyaya başvurmak gerekir.
MASAK hesabımı bloke edebilir mi?
5549 sayılı Kanun m.19/A’ya göre işlemi askıya alma yetkisi Hazine ve Maliye Bakanına aittir ve süre yedi iş günüdür; Başkanlık şüpheyi teyit eder ve işlemi analiz eder. Daha uzun süreli kısıtlamalar genellikle ayrı bir soruşturma kapsamında verilen tedbir kararına dayanır.
Sulh ceza hâkimliğinin elkoyma kararına ne kadar sürede itiraz edilir?
CMK m.268/1 uyarınca itiraz, kararın öğrenildiği günden itibaren iki hafta içinde kararı veren hâkimliğe verilecek dilekçeyle yapılır. Hâkimlik itirazı yerinde görmezse en çok üç gün içinde inceleme merciine gönderir.
İcra haczine karşı hangi sürede şikâyet edilir?
İcra dairesinin haciz işlemi kanuna veya olaya aykırıysa, örneğin İİK m.82’de sayılan haczedilemeyen bir varlığa haciz konulmuşsa, işlemin öğrenildiği tarihten itibaren yedi gün içinde icra mahkemesine şikâyet edilir (İİK m.16/1). Bankanın haciz ihbarnamesine itirazı ise hesap sahibinin değil, bankanın yedi gün içinde icra dairesine yapacağı bir işlemdir (İİK m.89/2).
Banka blokenin nedenini neden söylemiyor?
5549 sayılı Kanun m.4/2 uyarınca yükümlüler, şüpheli işlem bildiriminde bulunduklarını işleme taraf olanlar dahil kimseye açıklayamaz. Bu nedenle bankadan yazılı cevap ve varsa dayanak yazının dosya numarası istenir; makam yazısı bulunan durumlarda bilgi ilgili dosyadan alınır.
Yasal uyarı, kaynaklar ve yazar
Yasal Uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık niteliği taşımaz; somut olayın değerlendirilmesi için bir avukata başvurulmalıdır.
Kaynaklar: 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu, 5549 sayılı Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Hakkında Kanun, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun.
Yazar: Av. Bilal Alyar, İstanbul Barosu
ALYAR LAW & CONSULTANCY
İletişim