Savcılık Banka Blokesi — CMK m.128 Tedbiri ve İtiraz Yolu 2026

Savcılık Banka Blokesi — 2026 Genel Çerçeve ve Hukuki Nitelendirme

Savcılık Banka Blokesi başlığı altında ele alınan vaka tipinde mağdurun başvurabileceği hukuki yollar; ceza hukuku, özel hukuk, idari hukuk ve icra hukuku boyutlarıyla aynı anda değerlendirilmektedir. 2026 yılı itibarıyla Türk hukukunda bu vaka tipi için uygulanan temel mevzuat CMK m.128, CMK m.268, 5549 SK çerçevesinde şekillenmektedir. İlgili Türk Ceza Kanunu maddeleri, uygulanan tedbirin CMK m.128 mi yoksa m.128/A mı olduğuna göre değişir; m.128/A yalnızca TCK m.142/2-e (nitelikli hırsızlık), m.158/1-f ve l (nitelikli dolandırıcılık) ile m.245’i (banka/kredi kartının kötüye kullanılması) kapsar. Sürecin etkin yönetilmesi için her bir hukuki yolun süresi, koşulları ve birbiriyle ilişkisi mağdur tarafından — ya da hukuki destek alan vekil aracılığıyla — birlikte planlanmalıdır.

Erken aşamada eldeki kayıtların korunması yararlıdır; izlenecek yol ve süre, işlemin niteliğine ve delillere göre belirlenir. Erken delil tespiti, banka hareketlerinin ekran görüntülenmesi, yazışmaların PDF olarak arşivlenmesi, IBAN ve hesap numaralarının kayıt altına alınması, telefon numaralarının ekran görüntüsüyle saklanması ve mümkünse karşı tarafla yapılan tüm iletişimin noter onaylı tespitinin yapılması süreç açısından kritik önemdedir. Hukuki Muhakemeler Kanunu (HMK) m.400 vd. uyarınca delil tespiti talebi sulh hukuk mahkemesinden istenebilmekte; bu yol özellikle blockchain işlemleri, sosyal medya yazışmaları ve dijital banka kayıtları için yaygın olarak kullanılmaktadır.

Adım Adım Hukuki Yol Haritası

1. Delillerin korunması: Erişilebilir yazışma, banka hareketi, IBAN, telefon ve diğer dijital kayıtları gecikmeden, tarih ve kaynak bilgileriyle birlikte saklayın. Erişilemeyen kayıtlar için ilgili kurumlardan temin yolu ayrıca değerlendirilebilir.
2. İhbar veya şikâyet: Suç şüphesi, Cumhuriyet Başsavcılığına veya kolluğa yazılı ya da tutanağa geçirilmek üzere sözlü olarak iletilebilir (CMK m.158). Başvurunun sonucu ve suç vasfı somut olaydaki delillere göre belirlenir.
3. Hesap işlemi ve koruma tedbiri: İlgili bankaya işlemle ilgili başvuru yapılabilir; suç şüphesi ve kayıtlar savcılığa veya kolluğa sunulabilir. Hesabın askıya alınması ve elkoyma farklı tedbirlerdir; şartları ve karar yetkisi uygulanacak CMK hükmüne göre değişir. Belirli bir gün sayısı içinde bloke sonucu vaat edilemez.
4. İhtiyati tedbir veya ihtiyati haciz: Hakkın ve talebin niteliğine göre HMK m.389’daki tedbir veya İİK m.257’deki ihtiyati haciz koşulları değerlendirilebilir. Başvuru belirli sürede karar ya da alacağın güvence altına alınması garantisi vermez.
5. Özel hukuk talebi: Koşulları varsa TBK m.49 uyarınca haksız fiil tazminatı veya TBK m.77 uyarınca sebepsiz zenginleşmenin iadesi değerlendirilebilir. Talebin türü ve sonucu somut olaya göre değerlendirilir; ilgili zamanaşımı süreleri (TBK m.72, m.82) ayrıca kontrol edilir.
6. Soruşturma ve Kovuşturma Aşamalarının Takibi: Müşteki sıfatı, katılan sıfatı ve kovuşturmaya yer olmadığına dair kararlara karşı CMK m.173 itiraz yolunun kullanılması.

Uygulamadaki Genel Kabul

Savcılık banka blokesi bulunması, fiilin nitelikli dolandırıcılık sayılacağı anlamına gelmez. Bilişim sisteminin dolandırıcılıkta araç olarak kullanılıp kullanılmadığı TCK m.158/1-f yönünden somut olayda incelenir. TCK m.158/1-f kapsamında “bilişim sistemlerinin, banka veya kredi kurumlarının araç olarak kullanılması suretiyle” işlenen dolandırıcılık fiili nitelikli hâl olarak değerlendirilmekte ve hapis cezasının alt sınırı dört yıl, üst sınırı on yıl olup adli para cezasının miktarı suçtan elde edilen menfaatin iki katından az olamaz. Sosyal medya, mesajlaşma uygulaması, sahte site veya uygulama kullanımı tek başına her olayda TCK m.158/1-f sonucunu doğurmaz; bilişim sisteminin hileli fiilde araç olarak kullanılıp kullanılmadığı somut olaya göre değerlendirilir.

Yanlış IBAN’a havale veya dolandırıcılıkta bankanın sorumluluğu; bankanın somut işlemdeki davranışı, sözleşme ilişkisi, kusur ve zararla bağlantı incelenerek değerlendirilebilir. Belirli bir HGK kararı veya 5411 sayılı Kanun hükmü gösterilmeden alıcı bankanın genel bir IBAN-ad eşleştirme yükümlülüğü ve objektif sorumluluğu bulunduğu söylenmemelidir.

Dilekçe Hazırlanırken Dikkat Edilmesi Gereken Unsurlar

Şikayet ve dava dilekçesinin hukuki etkinliği, dilekçenin teknik kalitesine doğrudan bağlıdır. HMK m.119 uyarınca dava dilekçesinde bulunması zorunlu unsurlar (taraflar, talep, hukuki sebep, deliller, vakıalar) tam ve eksiksiz biçimde yer almalıdır. Şikayet dilekçesinde ise CMK m.158 çerçevesinde failin bilinmesi durumunda kimliği, fiilin işleniş biçimi, suça konu mal/menfaat, delil dayanakları ve mağdurun talebi açıkça belirtilmelidir.

• Olayın kronolojisi: Tarih, saat ve dakika düzeyinde sıralı kronoloji şikayetin kabul edilebilirliği için önemlidir.
• IBAN ve hesap dökümleri: Bankadan alınmış imzalı/kaşeli hesap özeti, dijital olarak indirilmiş PDF banka ekstresi.
• Yazışma kayıtları: WhatsApp, Telegram, Instagram, e-posta yazışmalarının PDF formatında çıktısı; mümkünse noter tespiti.
• Dijital adres bilgileri: Karşı tarafın kullandığı IP adresi, kullanıcı adı, sosyal medya profil URL’i.
• Suç vasfının doğru tayini: TCK m.157’deki basit dolandırıcılık ile m.158/1-f’deki bilişim sistemlerinin, banka veya kredi kurumlarının araç olarak kullanılması ve m.158/1-l’deki kişinin kendisini kamu görevlisi ya da banka, sigorta veya kredi kurumu çalışanı olarak tanıtması veya bu kurumlarla ilişkili olduğunu söylemesi hâlleri, somut fiilin unsurlarına göre ayrılmalıdır.

MASAK Blokesi ile İlişki ve Çözüm Yolları

5549 sayılı Kanun’un 19/A maddesi ile Bakana verilen işlemin ertelenmesi yetkisi (MASAK Başkanlığı yalnızca şüpheyi teyit/analiz eder, karar Bakana aittir), suç gelirlerinin aklanmasının ve terörün finansmanının önlenmesi amacıyla şüpheli işlem bildiriminin ardından uygulanabilmektedir. Erteleme süresi 7 iş günüdür; bu süre içinde savcılık soruşturması veya ayrı bir CMK tedbiri (ör. sulh ceza hakimliği kararıyla el koyma) devreye girebilir. Bloke kaldırma sürecinde mağdurun yapması gereken; gelir kaynağını ispatlayan belgelerle (maaş bordrosu, vergi beyannamesi, kripto borsa işlem dökümleri, P2P işlem geçmişi) MASAK ve ilgili savcılığa başvuru yapmak ve dosyada müşteki/şüpheli sıfatını netleştirmektir.

2026 yılında MASAK uygulamasında öne çıkan bir nokta, kripto varlık hizmet sağlayıcılarının (KVHS) 7518 sayılı Kanun ile getirilen lisans rejimi kapsamında SPK denetimine alınmış olması ve şüpheli işlem bildirim yükümlülüğünün artmasıdır. Bu durum, P2P üzerinden gerçekleşen yüksek miktarlı işlemlerin daha sık MASAK gündemine gelmesine yol açmaktadır. Mağdurların, P2P işlemlerini öncesinden belgelendirmesi (taraf kimlikleri, miktar, tarih, kullanılan platform) blokenin hızlı kaldırılmasına önemli katkı sağlamaktadır.

Tazminat Hesabı ve Maddi-Manevi Boyut

Tazminat talebi hesaplanırken üç ana kalem birlikte değerlendirilir: (1) doğrudan zarar (kaybedilen tutar, banka masrafları, dava harç-masrafları), (2) yoksun kalınan kâr (kayıp süresince elde edilemeyen makul kazanç) ve (3) manevi zarar (TBK m.58 çerçevesinde kişilik haklarına saldırı, itibar zedelenmesi, psikolojik etkilenme). Manevi tazminatın belirlenmesinde uygulamada tarafların ekonomik ve sosyal durumu, fiilin ağırlığı, tarafların kusur oranı ve hakkaniyet ilkesi birlikte gözetilmektedir.

Talep edilebilecek faiz türü, başlangıcı ve oranı alacağın hukuki niteliğine göre belirlenir. Kanuni faiz ve temerrüt faizi bakımından 3095 sayılı Kanun m.1-2 esas alınır. Ticari işlerde m.2’deki koşullar varsa TCMB kısa vadeli avans faizi istenebilir; ilgili dönemin oranı ayrıca kontrol edilmelidir.

Pratik Vaka Senaryoları

Senaryo 1 — Sahte Dekont: Mağdur, P2P işleminde alıcının kendisine sahte havale dekontu göndermesi ve mağdurun bu dekonta güvenerek kripto varlığı transfer etmesi sonucu zarara uğramaktadır. Bu vaka tipinde TCK m.158/1-f (bilişim aracılığıyla nitelikli dolandırıcılık) işletilmektedir. Banka kayıtlarının dakika düzeyinde temin edilmesi, IBAN sorgusu ve karşı taraf hesabının bloke edilmesi süreçleri eş zamanlı yürütülmelidir.

Senaryo 2 — IBAN veya hesap bilgilerinin kullanılması: Hesabın üçüncü kişilerin işlemlerinde kullanılması ya da hesap bilgilerinin rıza dışında ele geçirilmesi, tek başına TCK m.158/1-l uygulanacağı anlamına gelmez. Hesabın dolandırıcılıkta nasıl kullanıldığı, hesap sahibinin bilgisi ve kastı somut olayda incelenir. Banka veya kredi kurumunun dolandırıcılıkta araç olarak kullanılması m.158/1-f; kişinin kendisini kamu görevlisi ya da banka, sigorta veya kredi kurumu çalışanı olarak tanıtması veya bu kurumlarla ilişkili olduğunu söylemesi m.158/1-l kapsamında değerlendirilir. Hesap üzerindeki tedbirin dayanağı ve kaldırma mercii ayrıca saptanmalıdır.

Senaryo 3 — Sahte Yatırım Sitesi: Sosyal medya reklamı veya Telegram/WhatsApp grubu üzerinden yönlendirilen sahte yatırım sitelerinde mağdurun büyük tutarlar yatırması sonrası para çekememe sorunu gündeme gelmektedir. Bu vaka tipi SPK 6362 sayılı Kanun m.99 (izinsiz sermaye piyasası faaliyeti) ve TCK m.158/1-f kapsamında değerlendirilmektedir. İnternet üzerinden yürütülen izinsiz sermaye piyasası faaliyetlerinde içeriğin çıkarılmasına ve/veya erişimin engellenmesine 6362 sayılı Kanun m.99/3 uyarınca Sermaye Piyasası Kurulu karar verir.

Zamanaşımı ve Hak Düşürücü Süreler

savcılık banka blokesi kapsamındaki taleplerde zamanaşımı süreleri büyük önem taşımaktadır. Ceza zamanaşımı: TCK m.66/1 uyarınca beş yıldan fazla ve yirmi yıldan az hapis cezasını gerektiren suçlarda on beş yıl, beş yıldan fazla olmamak üzere hapis veya adli para cezasını gerektiren suçlarda sekiz yıldır; süre belirlenirken kanundaki cezanın yukarı sınırı ve dosyadaki delillere göre nitelikli haller de göz önünde bulundurulur (m.66/3-4). Tazminat zamanaşımı: TBK m.72 uyarınca haksız fiilden doğan tazminat alacağı, zararı ve faili öğrenmeden itibaren 2 yıl ve her halükarda fiilin gerçekleştiği tarihten itibaren 10 yıl içinde zamanaşımına uğramaktadır. İdari tedbire itiraz: İYUK m.7 uyarınca idari işlemlere karşı 60 günlük dava açma süresi söz konusudur. Bu sürelerin kaçırılması hak kaybına yol açabileceğinden, mağdurun fiili öğrenir öğrenmez harekete geçmesi önemlidir.

Sık Karşılaşılan Sorular ve Detaylı Cevaplar

Soru 1: Şikayetçi olduktan sonra paramı geri alabilir miyim? Şikâyet tek başına paranın iadesini sağlamaz. CMK m.128 kapsamındaki banka hesabına elkoymaya hâkim karar verir (m.128/9). m.128/A’da sayılan suç ve koşullarda hesabın geçici askıya alınması ve suça konu menfaate elkoyma usulleri ayrıca düzenlenir; tedbir, iade sonucunu tek başına garanti etmez.

Soru 2: Karşı tarafın yurt dışında olması durumunda ne yapılır? Bu durumda öncelikle Türkiye’de soruşturma açılması ve dosyanın Adli Yardım Sözleşmeleri çerçevesinde ilgili ülkeye iletilmesi gündeme gelmektedir. Avrupa Konseyi Adli Yardım Sözleşmesi, Hague Sözleşmeleri ve ikili anlaşmalar çerçevesinde mağdurun talepleri yurt dışında da takip edilebilmektedir. Kripto varlıklar söz konusu ise borsa kayıtları üzerinden işlem zincirinin (transaction trace) takibi mümkündür.

Soru 3: Banka sorumluluğu hangi durumlarda doğar? Önce ilgili banka işlemi, müşteri sözleşmesi, işlem kayıtları ve bankaya yüklenebilecek somut bir ihlal incelenir. 5549 sayılı Kanun m.3 müşterinin tanınmasını, m.4 ise yükümlünün şüpheli işlemi Başkanlığa (MASAK) bildirmesini düzenler; bu hükümler tek başına her havalede banka için otomatik tazminat sonucu doğurmaz. Bankaya karşı talepte, somut olaya göre TBK m.49’daki haksız fiil veya sözleşme ilişkisi varsa TBK m.112’deki borca aykırılık koşulları ile zarar ve nedensellik bağı değerlendirilir.

Soru 4: Sigorta poliçesi kapsamında değerlendirilebilir mi? Ferdi kaza, siber sigorta, banka kart sigortaları ve bazı işyeri sigortalarında “kart bilgilerinin çalınması” ya da “siber dolandırıcılık” özel olarak teminat altına alınmış olabilmektedir. Mağdurun mevcut sigorta poliçelerini sigortacısıyla birlikte değerlendirmesi tavsiye edilmektedir.

Soru 5: Süreç ne kadar sürer? Soruşturma, kovuşturma, özel hukuk davası ve kanun yolu aşamalarının süresi dosyaya göre değişir. İşlem kayıtları, deliller, taraf sayısı ve uygulanacak usul incelenmeden güvenilir bir toplam süre veya ortalama verilemez. Gecikmenin hak kaybı yaratabileceği tedbir talepleri ayrıca değerlendirilmelidir.

Yol Haritasının Özeti

Savcılık Banka Blokesi kapsamındaki bir vakanın çözümü için mağdurun erken hareket etmesi, eş zamanlı olarak ceza şikayeti, idari bildirim, ihtiyati tedbir/haciz ve tazminat sürecini birlikte yürütmesi en etkin sonucu vermektedir. Tek bir hukuki yola sıkışan yaklaşımlar genellikle eksik sonuç doğurmakta; oysa paralel yürüyen ceza-hukuk-idari süreç hem caydırıcılığı hem iadeyi artırmaktadır. Mağdurun, vaka türünün doğru tespitiyle başlayan bir hukuki destek alması süreç açısından belirleyicidir.