Özetle:
- Suç duyurusu, Cumhuriyet Başsavcılığına veya kolluğa yazılı ya da tutanağa geçirilmek üzere sözlü olarak yapılabilir (5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m.158/1 ve m.158/5).
- Olayın tarihi, yeri, bilinen kişiler ve deliller gösterilmeyen soyut ve genel nitelikteki bir dilekçe hakkında soruşturma yapılmasına yer olmadığına karar verilebilir (CMK m.158/6).
- Şikâyete bağlı suçlarda şikâyet süresi, fiil ve failin öğrenildiği günden başlayan altı aydır ve dava zamanaşımı süresini geçemez (5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.73/1-2).
- Kovuşturmaya yer olmadığına dair karara karşı, tebliğden itibaren iki hafta içinde sulh ceza hâkimliğine itiraz edilebilir (CMK m.173/1).
- Aşağıdaki dilekçe örneği şablon niteliğindedir; taraf bilgileri, hukuki dayanak ve talep her somut olaya göre ayrıca uyarlanmalıdır.
Önemli bilgilendirme: Bu sayfa genel hukuki bilgilendirme amaçlıdır ve somut bir uyuşmazlık için hukuki danışmanlık yerine geçmez. Olayınızın hukuki niteliği, delil durumu ve süreler için bir avukattan görüş almanız gerekir.
Dilekçenin Sonucunu Belirleyen Hüküm: CMK m.158/6
Suç duyurusunda olayların somutlaştırılması ve mevcut belgelerin sunulması önemlidir. Başvurunun nasıl sonuçlanacağı, anlatılan fiil ve dosya içeriği üzerinden değerlendirilir.
CMK m.158/6: “İhbar ve şikâyet konusu fiilin suç oluşturmadığının herhangi bir araştırma yapılmasını gerektirmeksizin açıkça anlaşılması veya ihbar ve şikâyetin soyut ve genel nitelikte olması durumunda soruşturma yapılmasına yer olmadığına karar verilir.”
Buradaki iki sebep ayrıdır. İlki, fiilin suç oluşturmadığının herhangi bir araştırma gerektirmeksizin açıkça anlaşılmasıdır. Diğeri, ihbar veya şikâyetin soyut ve genel nitelikte olmasıdır. “Dolandırıldım, gereğini arz ederim” biçiminde bir metin, olayın tarihi, tutarı, karşı tarafın bilinen bilgileri ve delilleri gösterilmediği sürece bu fıkra kapsamına girebilir.
Soruşturmaya yer olmadığı kararının iki sonucu
- Şüpheli sıfatı verilmez: Kanun bu durumda “şikâyet edilen kişiye şüpheli sıfatı verilemez” demektedir. Bu sonuç, kişi hakkında hiçbir koşulda işlem yapılamayacağı şeklinde genellenemez; itirazın kabulü hâlinde Cumhuriyet başsavcılığı soruşturma işlemlerini başlatır.
- İtiraz yolu açıktır: Karar, varsa ihbarda bulunana veya şikâyetçiye bildirilir ve CMK m.173’teki usule göre itiraz edilebilir. Bu usulde itiraz, kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde, kararı veren Cumhuriyet savcısının yargı çevresinde görev yaptığı ağır ceza mahkemesinin bulunduğu yerdeki sulh ceza hâkimliğine yapılır.
Bu nedenle dilekçe, baştan somut vakıa, tarih ve delil üçlüsü üzerine kurulmalıdır.
Suç Duyurusunun Yapılacağı Yerler (CMK m.158/1-5)
Kanun tek bir merci öngörmez:
- İhbar veya şikâyet Cumhuriyet Başsavcılığına veya kolluk makamlarına yapılabilir.
- Valilik veya kaymakamlığa ya da mahkemeye yapılan ihbar veya şikâyet, ilgili Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilir.
- Yurt dışında işlenip ülkede takibi gereken suçlar hakkında Türkiye’nin elçilik ve konsolosluklarına da başvurulabilir.
- Bir kamu görevinin yürütülmesiyle bağlantılı olarak işlendiği iddia edilen suçlarda ilgili kurum ve kuruluş idaresine yapılan başvuru gecikmeksizin ilgili Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilir.
- İhbar veya şikâyet yazılı veya tutanağa geçirilmek üzere sözlü olarak yapılabilir. Dilekçe yazamayan kişi, beyanını kolluk veya başsavcılıkta tutanağa geçirtebilir.
Başvurunun alınması ile dosyaya bakacak yetkili makamın belirlenmesi ayrı konulardır. CMK m.12 mahkemenin yer bakımından yetkisini düzenler; m.12/6 uyarınca bilişim sistemlerinin, banka veya kredi kurumlarının ya da banka veya kredi kartlarının araç olarak kullanılması suretiyle işlenen suçlarda mağdurun yerleşim yeri mahkemeleri de yetkilidir.
Suç Duyurusundan Sonra Savcının Görevi (CMK m.160)
Dilekçe verildikten sonraki aşama da kanunla belirlenmiştir. CMK m.160/1 uyarınca Cumhuriyet savcısı, ihbar veya başka bir suretle bir suçun işlendiği izlenimini veren bir hâli öğrenir öğrenmez, kamu davasını açmaya yer olup olmadığına karar vermek üzere hemen işin gerçeğini araştırmaya başlar. Bu nedenle her başvuruda bütün delillerin veya failin kimliğinin baştan bilinmesi zorunlu değildir; bilinen olgular ve ulaşılabilecek deliller açıkça gösterilmelidir.
CMK m.160/2 uyarınca savcı, maddî gerçeğin araştırılması ve adil bir yargılamanın yapılabilmesi için, emrindeki adlî kolluk görevlileri marifetiyle şüphelinin lehine ve aleyhine olan delilleri toplayarak muhafaza altına almakla ve şüphelinin haklarını korumakla yükümlüdür. Şikâyetçi, dilekçesinde toplanmasını istediği delilleri (tanık, banka kaydı, kamera görüntüsü gibi) somut olarak belirterek bu araştırmaya yön verebilir.
Son bir usul notu: soruşturma sonucunda kovuşturma evresine geçildikten sonra suçun şikâyete bağlı olduğu anlaşılırsa, mağdur açıkça şikâyetten vazgeçmediği takdirde yargılamaya devam olunur (CMK m.158/7).
Suç Duyurusu Dilekçe Şablonu
Aşağıdaki şablon kişisel veri içermez; köşeli parantez içindeki alanlar olaya göre doldurulur.
[YETKİLİ İL/İLÇE] CUMHURİYET BAŞSAVCILIĞINA
ŞİKÂYETÇİ: [Ad Soyad], [T.C. Kimlik No], [Adres]
VEKİLİ: [Av. Ad Soyad], [Bağlı olduğu baro], [Büro adresi] (varsa)
ŞÜPHELİ: [Ad Soyad; bilinmiyorsa “Kimliği tespit edilecek kişi veya kişiler”], [Biliniyorsa adres ve diğer bilgiler]
SUÇ: [Örnek: Dolandırıcılık, 5237 sayılı TCK m.157 veya m.158]
SUÇ TARİHİ: [GG.AA.YYYY] SUÇ YERİ: [İl/İlçe]
KONU: Şüpheli veya şüpheliler hakkında yukarıda belirtilen suçtan dolayı soruşturma başlatılması ve kamu davası açılması talebimizi içerir dilekçedir.
AÇIKLAMALAR
1. [Olayın başlangıcını, tarafları ve nasıl gerçekleştiğini somut tarih ve yer belirterek anlatın. Örnek: “[Tarih] tarihinde [yer veya iletişim kanalı] üzerinden şüpheli ile iletişime geçtim. Şüpheli kendisini […] olarak tanıttı ve …”]
2. [Fiilin nasıl işlendiğini adım adım açıklayın: söylenen veya yapılan, sizin buna bağlı olarak yaptığınız işlem ve uğranılan zarar.]
3. [Zararın miktarını ve ödeme veya transfer bilgilerini belirtin; her olguyu ilgili eke bağlayın. Örnek: “Ek 1’deki dekontta görüldüğü üzere [tarih] tarihinde [tutar] TL gönderilmiştir.”]
4. [Fiil ve failin ne zaman öğrenildiğini yazın. Şikâyete bağlı suçlarda bu tarih, TCK m.73 uyarınca altı aylık sürenin başlangıcı bakımından önemlidir.]
5. [Toplanmasını istediğiniz delilleri belirtin: banka ve hesap kayıtları, tanıklar, kamera görüntüleri, iletişim kayıtları gibi.]
HUKUKİ NEDENLER: 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.[ilgili madde], 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m.158 ve m.160 ile ilgili sair mevzuat.
DELİLLER: Banka hesap özetleri ve dekontlar, havale/EFT kayıtları, yazışma ve ekran görüntüleri, tanık beyanları, ses veya görüntü kayıtları ve sair her türlü yasal delil.
SONUÇ VE İSTEM: Yukarıda açıklanan nedenlerle; şüpheli veya şüpheliler hakkında soruşturma başlatılmasına, dilekçede belirtilen delillerin toplanmasına ve toplanacak delillere göre kamu davası açılmasına karar verilmesini saygılarımla arz ve talep ederim.
[GG.AA.YYYY]
Şikâyetçi / Vekili
[Ad Soyad, İmza]
EKLER:
- Banka hesap özeti ve dekontlar
- Yazışma ve ekran görüntüleri
- Kimlik fotokopisi
- Vekâletname (varsa)
- Diğer deliller
Şikâyet Süresi (TCK m.73)
CMK m.158 bütün suçlar için tek bir başvuru süresi belirlemez. Re’sen soruşturulan suçlarda başvuru için ayrı bir şikâyet süresi yoktur; ancak dava zamanaşımı her suç bakımından ayrıca değerlendirilir.
Soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı suçlarda TCK m.73/1 uyarınca yetkili kimse altı ay içinde şikâyette bulunmadığı takdirde soruşturma ve kovuşturma yapılamaz. TCK m.73/2 uyarınca bu süre, zamanaşımı süresini geçmemek koşuluyla, şikâyet hakkı olan kişinin fiili ve failin kim olduğunu bildiği veya öğrendiği günden başlar. Aynı fıkraya 7531 sayılı Kanunla eklenen cümleye göre şikâyete bağlı hakaret suçunda şikâyet süresi, fiilin gerçekleştiği tarihten itibaren iki yılı geçemez. Şikâyet hakkı olan birkaç kişiden birinin altı aylık süreyi geçirmesi diğerlerinin haklarını düşürmez (TCK m.73/3).
Sürenin başlangıcı somut olaya göre belirlenir. Yargıtay 12. Ceza Dairesi, diş tedavisine ilişkin bir taksirle yaralama dosyasında katılanın fiil ve failden 01.06.2011 tarihli cevabi yazı ile haberdar olduğunun kabulü gerektiğini, bu tarihe göre 18.10.2011 havale tarihli şikâyette altı aylık sürenin dolmadığını belirterek şikâyetin süresinde yapılmadığı gerekçesiyle verilen düşme hükmünü bozmuştur (Yargıtay 12. Ceza Dairesi, E.2014/18542, K.2015/9916, 04.06.2015).
Kovuşturmaya Yer Olmadığı Kararı ve İtiraz (CMK m.172-173)
CMK m.172/1 uyarınca Cumhuriyet savcısı, soruşturma evresi sonunda kamu davasının açılması için yeterli şüphe oluşturacak delil elde edilememesi veya kovuşturma olanağının bulunmaması hâllerinde kovuşturmaya yer olmadığına karar verir. Bu karar suçtan zarar gören ile önceden ifadesi alınmış veya sorguya çekilmiş şüpheliye bildirilir; kararda itiraz hakkı, süresi ve mercii gösterilir.
CMK m.173/1 uyarınca suçtan zarar gören, kararın kendisine tebliğ edildiği tarihten itibaren iki hafta içinde, kararı veren Cumhuriyet savcısının yargı çevresinde görev yaptığı ağır ceza mahkemesinin bulunduğu yerdeki sulh ceza hâkimliğine itiraz edebilir. Bu süre, 7499 sayılı Kanunla “onbeş gün” ibaresinin “iki hafta” olarak değiştirilmesiyle belirlenmiştir. İtiraz dilekçesinde kamu davasının açılmasını gerektirebilecek olaylar ve deliller belirtilir (m.173/2). Sulh ceza hâkimliği istemi yerinde bulursa Cumhuriyet savcısı iddianame düzenleyerek mahkemeye verir (m.173/4); itirazın reddi hâlinde aynı fiilden dolayı kamu davası açılabilmesi için m.172/2 uygulanır, yani yeterli şüphe oluşturacak yeni delil ve bu konuda sulh ceza hâkimliği kararı gerekir (m.173/6).
Yargıtay Ceza Genel Kurulu, kovuşturmaya yer olmadığına dair karara yönelik itirazın reddine ilişkin sulh ceza hâkimliği kararının verildiği anda kesin olduğunu ve CMK m.309 çerçevesinde kanun yararına bozma yoluyla denetlenebilecek kararlardan olduğunu kabul etmiştir. Kararda, Cumhuriyet savcısının CMK m.160 uyarınca şüphelinin lehine ve aleyhine olan delilleri toplamak, m.170/2 uyarınca da toplanan deliller yeterli şüphe oluşturuyorsa iddianame düzenlemek zorunda olduğu vurgulanmıştır (Yargıtay Ceza Genel Kurulu, E.2021/263, K.2023/302, 24.05.2023). Kanun yararına bozma yoluna Adalet Bakanlığı başvurur; bu yol şikâyetçinin doğrudan kullanabileceği bir itiraz değildir.
İtiraz dilekçesi hazırlığı için KYOK itiraz dilekçesi örneği sayfasına bakabilirsiniz.
Dilekçeyi Hazırlarken Dikkat Edilecekler
- Şablonu olayınıza uyarlayın: Köşeli parantezlerdeki açıklamaları kendi olayınızla değiştirin. Bilmediğiniz kişi veya belge bilgilerini uydurmayın; bilinmeyen hususu bilinmediği şekliyle belirtin.
- Süreyi suç türüne göre değerlendirin: Şikâyete bağlı suçlarda TCK m.73 ve varsa özel süre hükümleri uygulanır. Sürenin başlangıcı, zamanaşımı sınırı ve hakaret suçundaki iki yıllık üst sınır ayrıca incelenmelidir.
- Delilleri ek olarak sunun: Banka dekontu, yazışma ve ekran görüntüsü, tanık listesi gibi delillerinizi ekler bölümünde numaralandırın ve açıklamalar bölümünde her olguyu ilgili eke bağlayın.
- Başvuru biçimini belirleyin: CMK m.158/5 yazılı veya tutanağa geçirilmek üzere sözlü başvuruya izin verir. Yazılı dilekçeyi imzalayın; elektronik başvuru düşünüyorsanız kullandığınız kanalın kabul ve imza koşullarını ayrıca kontrol edin.
- Başvuru merciini belirleyin: Cumhuriyet Başsavcılığına veya kolluğa başvurabilirsiniz. Valilik, kaymakamlık ya da mahkemeye verilen ihbar veya şikâyet ilgili Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilir.
- Bildirimleri takip edin: Soruşturmaya yer olmadığı veya kovuşturmaya yer olmadığı kararı tebliğ edilirse iki haftalık itiraz süresini kaçırmamak için tebliğ tarihini kaydedin.
Sıkça Sorulan Sorular
Suç duyurusu dilekçesi avukatsız yazılabilir mi?
Evet. Suç duyurusunda bulunmak için avukat zorunluluğu yoktur; herkes kendi adına yazılı veya tutanağa geçirilmek üzere sözlü olarak başvurabilir (CMK m.158/5). Hukuki nitelendirme gerektiren veya çok sayıda işlem ve delil içeren olaylarda avukatla çalışmak, olgu ve delillerin düzenli sunulması bakımından yararlı olabilir.
Suç duyurusu nereye verilir?
CMK m.158/1 uyarınca Cumhuriyet Başsavcılığına veya kolluğa başvurulabilir. Valilik, kaymakamlık ya da mahkemeye verilen başvuru ilgili başsavcılığa gönderilir (m.158/2). Yurt dışında işlenip ülkede takibi gereken suçlarda elçilik ve konsolosluklara da başvurulabilir (m.158/3).
Şikâyet süresi ne kadardır?
Şikâyete bağlı suçlarda süre, fiil ve failin öğrenildiği günden başlayan altı aydır ve dava zamanaşımı süresini geçemez; şikâyete bağlı hakaret suçunda ayrıca fiilin gerçekleştiği tarihten itibaren iki yılı geçemez (TCK m.73/1-2). Re’sen soruşturulan suçlarda bu altı aylık süre uygulanmaz.
Suç duyurusu dilekçesi geri çekilebilir mi?
Kovuşturma yapılabilmesi şikâyete bağlı suçlarda, kanunda aksi yazılı olmadıkça, suçtan zarar görenin vazgeçmesi davayı düşürür; hükmün kesinleşmesinden sonraki vazgeçme cezanın infazına engel olmaz (TCK m.73/4). İştirak hâlinde suç işleyen sanıklardan biri hakkındaki vazgeçme diğerlerini de kapsar; kanunda aksi yazılı olmadıkça vazgeçme onu kabul etmeyen sanığı etkilemez (TCK m.73/5-6). Re’sen soruşturulan suçlarda vazgeçme tek başına soruşturma veya kovuşturmayı sona erdirmez.
KYOK kararı verilirse ne yapılır?
Kovuşturmaya yer olmadığına dair karara karşı, tebliğinden itibaren iki hafta içinde, kararı veren Cumhuriyet savcısının yargı çevresindeki ağır ceza mahkemesinin bulunduğu yerdeki sulh ceza hâkimliğine itiraz edilebilir; itiraz dilekçesinde kamu davasının açılmasını gerektirebilecek olaylar ve deliller belirtilir (CMK m.173/1-2).
İlgili Hukuki Konular
Mevzuat: 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu; 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu.
Son güncelleme: 25.10.2026
Yazar: Av. Bilal Alyar, İstanbul Barosu
ALYAR LAW & CONSULTANCY
İletişim