İstinaf, ilk derece mahkemesi kararlarının hem maddi vakıa hem de hukuki yönden yeniden incelenmesini sağlayan olağan kanun yoludur; ceza yargısında CMK m.272 vd., hukuk yargısında HMK m.341 vd. uygulanır.
- Temyizden farkı, istinaf mahkemesinin hem olguları hem hukuku yeniden değerlendirebilmesi, gerektiğinde yeni delil toplayıp duruşma açabilmesidir.
- On beş yıl ve üzeri hapis cezalarına ilişkin hükümler bölge adliye mahkemesince kendiliğinden (re’sen) incelenir, ayrıca başvuru gerekmez.
- Kanunda yazılı parasal sınırın (on beş bin Türk Lirası, her yıl güncellenir) altında kalan adli para cezası mahkûmiyetlerine karşı istinaf yolu kapalıdır.
- Dilekçe örneği şablon niteliğindedir; taraf bilgileri ve hukuki dayanak somut olaya göre uyarlanmalıdır.
Önemli Bilgilendirme: Bu sayfa yalnızca genel hukuki bilgilendirme amaçlıdır ve somut bir uyuşmazlıkta avukatlık hizmeti veya hukuki danışmanlık sunmaz. Türkiye Barolar Birliği Meslek Kuralları gereği bu içerik reklam, iş bağlantısı veya müvekkil-vekil ilişkisi tesisi niteliğinde değildir. Somut olayınızın hukuki niteliği, delil durumu ve usul detayları için mutlaka bir avukata danışmanız gerekir. Dilekçe örneği şablon niteliğindedir; her dosyada içerik, taraf bilgileri, hukuki dayanak ve talep somut olaya göre uyarlanmalıdır.
İstinaf Dilekçesi Nedir?
İstinaf; ilk derece mahkemesi kararlarının maddi vakıa ve hukuki yönden yeniden incelenmesini sağlayan olağan kanun yoludur. Temyizden farkı, istinaf incelemesinde mahkeme hem maddi olguları hem de hukuku yeniden değerlendirebilir; gerektiğinde yeni delil toplayabilir, duruşma açabilir. Ceza yargısında 5271 sayılı CMK m.272 vd., hukuk yargısında 6100 sayılı HMK m.341 vd. düzenlenir.
Hangi Kararlar İstinaf Edilemez? (CMK m.272)
Dilekçeyi yazmadan önce hükmün istinafı kabil olup olmadığı kontrol edilmelidir. Kural, ilk derece mahkemelerinden verilen hükümlere karşı istinaf yoluna başvurulabilmesidir. İki önemli ayrıntı vardır.
Birincisi: on beş yıl ve daha fazla hapis cezalarına ilişkin hükümler bölge adliye mahkemesince re’sen incelenir. Bu hükümler için ayrıca başvuru yapılmasa da inceleme yapılır. İkincisi: hükümden önce verilip hükme esas teşkil eden veya başkaca kanun yolu öngörülmemiş ara kararlara karşı da hükümle birlikte istinafa gidilebilir.
İstinaf yolu kapalı olan hükümler
- Hapis cezasından çevrilen adlî para cezaları hariç olmak üzere, sonuç olarak belirlenen ve kanunda yazılı parasal sınırın altında kalan adlî para cezasına mahkûmiyet hükümleri. Kanun metnindeki tutar on beş bin Türk Lirasıdır; bu tutar her yıl yeniden değerleme oranında artırıldığı için başvuru tarihindeki güncel sınır esas alınmalıdır.
- Üst sınırı beş yüz günü geçmeyen adlî para cezasını gerektiren suçlardan verilen beraat hükümleri.
- Kanunlarda kesin olduğu yazılı bulunan hükümler.
Bu şekilde verilen hükümler tekerrüre esas olmaz. Bu, sonraki bir dosyada ceza artırımı bakımından önemli bir sonuçtur.
Kimler istinaf başvurusu yapabilir? Katılanın durumu
“Katılan istinaf dilekçesi” en çok sorulan konulardan biridir. CMK m.260 uyarınca kanun yolları; Cumhuriyet savcısı, şüpheli ve sanık yanında katılan sıfatını almış olanlar için de açıktır. Dahası, hak yalnızca resmen katılan olanlarla sınırlı değildir: katılma isteği karara bağlanmamış, reddedilmiş ya da katılan sıfatını alabilecek surette suçtan zarar görmüş bulunanlar da kanun yoluna başvurabilir.
Yani duruşmada katılma talebiniz reddedilmiş olsa dahi istinaf hakkınız düşmez. Ayrıca Cumhuriyet savcısı sanık lehine de kanun yoluna başvurabilir.
Mevzuat metni: 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu. Temyiz aşaması için temyiz dilekçesi örneği rehberimize bakınız.
Ceza Yargısı İstinaf Dilekçesi (CMK m.273)
[ ] BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ [ ] CEZA DAİRESİ’NE
Sunulmak Üzere
[ ] ASLİYE/AĞIR CEZA MAHKEMESİ’NE
DOSYA NO: [İlk derece Esas/Karar No]
İSTİNAF EDEN (SANIK / KATILAN): [Ad Soyad], [TC], [Adres]
MÜDAFİ/VEKİL: Av. [Ad Soyad] — [Baro Sicil No]
KARŞI TARAF: [Katılan/Sanık adı, varsa müdafii]
KONU: [ ] Mahkemesi’nin [Tarih] tarih, [Esas/Karar No] sayılı kararının USUL ve ESAS yönünden KALDIRILMASI talebimizi içerir istinaf dilekçesidir.
İSTİNAF SEBEPLERİ (CMK m.280)
1. Maddi Olayda Hata: [Mahkemenin maddi olayı yanlış tespit ettiğini somut göstereceğiniz delillerle ortaya koyun. Tanık beyanları, belgeler, raporlar ile çelişkiyi açıklayın.]
2. Hukuka Aykırılık: [Sanık aleyhine TCK’nın hangi maddesinin yanlış uygulandığını, lehe hükümlerin uygulanmadığını gösterin.]
3. Eksik İnceleme/Eksik Araştırma: [Hangi tanık dinlenmedi, hangi keşif yapılmadı, hangi bilirkişi atanmadı — sayın.]
4. Cezanın Belirlenmesinde ve Bireyselleştirilmesinde Hata: [Temel ceza, takdiri indirim, içtima, erteleme ve hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) konularındaki hataları belirtin.]
5. Hukuka Aykırı Delil Kullanımı: [Hukuka aykırı arama, dinleme, ifade alma vb. varsa belirtin.]
HUKUKİ NEDENLER: 5271 sayılı CMK m.272-285, m.280, m.230; 5237 sayılı TCK; Anayasa m.36, m.141.
HUKUKİ DELİLLER: İlk derece dosyası, talep ettiğimiz yeni deliller (tanık, bilirkişi, belge), CMK m.280 kapsamında alınması gereken kararlar.
NETİCE-İ TALEP: Yukarıda açıklanan ve sayın daireniz’in re’sen göreceği nedenlerle [ ] Mahkemesi’nin [Esas/Karar No] sayılı kararının KALDIRILMASINA; gerektiğinde davanın CMK m.280/1-d kapsamında sayın dairenizce yeniden görülmesine ve [beraat/ceza tayini/lehe hükümlerin uygulanması] talebimizin kabulüne karar verilmesini saygılarımla arz ve talep ederim.
[GG.AA.YYYY]
Sanık Müdafii / Katılan Vekili
Av. [Ad Soyad — İmza]
Hukuk Yargısı İstinaf Dilekçesi (HMK m.341)
[ ] BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ [ ] HUKUK DAİRESİ’NE
Sunulmak Üzere
[ ] ASLİYE HUKUK / AİLE / İŞ / TÜKETİCİ vb. MAHKEMESİ’NE
DOSYA NO: [İlk derece Esas/Karar No]
İSTİNAF EDEN (DAVACI/DAVALI): [Ad Soyad], [TC], [Adres]
VEKİLİ: Av. [Ad Soyad] — [Baro Sicil No]
KARŞI TARAF: [Ad Soyad], vekili Av. [Ad Soyad]
KONU: [ ] Mahkemesi’nin [Tarih] tarih, [Esas/Karar No] sayılı kararının KALDIRILMASI talebimizi içerir istinaf dilekçesidir.
İSTİNAF SEBEPLERİ (HMK m.342, m.355)
1. Hukukun Yanlış Uygulanması: [İlk derece mahkemesinin maddi hukuk normunu yanlış uyguladığını/yorumladığını ortaya koyun.]
2. Vakıa Tespitinde Hata: [Mahkemenin delilleri yanlış değerlendirdiğini, çelişkili gerekçe oluşturduğunu somut gösterin.]
3. Usul Hükümlerine Aykırılık: [Görev, yetki, taraf teşkili, ön inceleme, tahkikat aşamalarındaki usulsüzlükleri belirtin.]
4. Yeni Delil Sunulması (HMK m.357): [İlk derecede gösterilemeyen yeni delilleriniz varsa ve neden o aşamada sunulamadığını gerekçelendirebiliyorsanız ekleyin.]
HUKUKİ NEDENLER: 6100 sayılı HMK m.341-360, m.355, m.357; ilgili maddi hukuk mevzuatı.
HUKUKİ DELİLLER: İlk derece dosyası, yeni delil listesi, bilirkişi raporları, tanık beyanları, belgeler.
NETİCE-İ TALEP: Yukarıda açıklanan nedenlerle [ ] Mahkemesi’nin [Esas/Karar No] sayılı kararının KALDIRILMASINA, davanın esastan [kabul/red]üne, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yüklenmesine karar verilmesini saygılarımla arz ve talep ederim.
[GG.AA.YYYY]
Davacı/Davalı Vekili
Av. [Ad Soyad — İmza]
Süreler ve Kapsam
Ceza istinaf süresi (CMK m.273): Kanun yoluna konu karar 1 Haziran 2024 veya sonrasında verilmişse, istinaf istemi hükmün gerekçesiyle birlikte tebliğ edildiği tarihten itibaren iki hafta içinde yapılır. Karar bu tarihten önce verilmişse, değişiklikten önceki ve kaldırılmış hükümler uygulanmaya devam eder; somut dosyada süre, kararın verildiği tarihe ve o tarihteki hükümlere göre belirlenmelidir.
Hukuk istinaf süresi (HMK m.345): İstinaf yoluna başvurma süresi iki haftadır. Bu süre, ilamın usulen taraflardan her birine tebliğiyle işlemeye başlar.
İstinaf yoluna kapalı kararlar (HMK m.341/3): Manevi tazminat davalarında miktar koşuluna bağlı olmaksızın istinaf yolu açıktır; ancak HMK m.341/2’de belirtilen miktar sınırının altındaki davalarda istinaf yolu kapalıdır (her yıl yeniden değerlendirme oranına göre güncellenir).
İlgili Yargıtay Kararları
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E.2024/761 K.2025/638, 15.10.2025 (oy birliği, kesin)
Hukuk Genel Kurulu, istinaf incelemesinin hem maddi vakıa hem de hukuki denetimi kapsadığını, temyiz incelemesinin ise münhasıran hukuki denetimle sınırlı olduğunu; bu nedenle vakıaların tespit ve değerlendirilmesindeki yanlışlıkların istinaf sebebi olabileceğini açıklamıştır. Kurul ayrıca istinaf sebepleriyle bağlılık ilkesini (HMK m.355) işlemiş; maddi hukukun yanlış uygulanması ve mutlak usul hataları dışında kalan nispi usul hatalarının, istinaf dilekçesinde açıkça gösterilip karara etkisi açıklanmadıkça Bölge Adliye Mahkemesince kendiliğinden gözetilemeyeceğine karar vermiştir. Dilekçede istinaf sebeplerinin tek tek ve gerekçeli yazılması bu yüzden zorunludur.
Karar metni — mevzuat.adalet.gov.tr
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, E.2024/1901 K.2025/1374, 06.03.2025 (oy birliği, onama)
Yargıtay, hukuk yargılamasında delillerin taraflarca ve süresinde sunulması ilkesinin istinafta da geçerli olduğunu; HMK m.357/1 uyarınca istinaf aşamasında yeni delile dayanılamayacağını ve ilk kez istinaf dilekçesiyle sunulan belgelerin Bölge Adliye Mahkemesince dikkate alınmamasının usule uygun olduğunu belirterek kararı onamıştır. (Ceza yargılamasında CMK m.278 açısından ayrı bir emsal bu derlemeye alınmamıştır.)
Yargıtay Ceza Genel Kurulu, E.2024/254 K.2025/269, 18.06.2025 (oy çokluğu, beş karşı oy)
Ceza Genel Kurulu, karar tarihinde yürürlükte olan CMK m.231/12 uyarınca hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) kararına karşı kanun yolunun itiraz olduğunu; HAGB kararının CMK m.223 anlamında hüküm sayılmadığından Yargıtay Özel Dairesince temyiz incelemesine konu edilemeyeceğini ve Dairenin bu kararı kendiliğinden kaldıramayacağını belirterek Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının itirazını kabul etmiştir. Kararda ayrıca, Anayasa Mahkemesinin 20.07.2022 tarihli iptal kararının ardından 7445 sayılı Kanun’la (05.04.2023) itiraz merciinin usul ve esas denetimi yapacağının, 12.03.2024’te yürürlüğe giren 7499 sayılı Kanun’la ise HAGB kararlarına karşı artık istinaf yolunun (Bölge Adliye Mahkemesi kararlarına karşı da temyizin) açıldığının düzenlendiği açıklanmıştır. Güncel hukukta HAGB kararına karşı yol itiraz değil istinaftır.
Kullanım Rehberi
Bu Dilekçeyi Nasıl Kullanmalı?
- Şablonu olayınıza uyarlayın: Köşeli parantez içindeki [tüm alanları] kendi bilgileriniz/olayınız ile değiştirin. Boş bırakmayın.
- Süreye dikkat: Ceza istinafında kanun yoluna konu karar 1 Haziran 2024 veya sonrasında verilmişse CMK m.273 uyarınca süre, gerekçeli hükmün tebliğinden itibaren iki haftadır; daha önce verilen kararlarda önceki ve kaldırılmış hükümler uygulanır. Hukuk istinafında HMK m.345 uyarınca süre ilamın tebliğinden itibaren iki haftadır. Süre geçtikten sonra başvuru usul yönünden reddedilir.
- Delilleri ek olarak sunun: Banka dekontu, mesaj/ekran görüntüsü, tanık listesi vb. delillerinizi EK bölümünde sıralayın ve dilekçeye fiziksen ekleyin.
- İmzayı atın: Islak imza zorunludur; e-imza/UYAP başvurularında elektronik imza yeterlidir.
- Doğru mercii seçin: Yetkili mahkeme/savcılık veya merci; usul kurallarına aykırı başvurular reddedilir.
- Avukat desteği: Karmaşık ve hak düşürücü süreli işlemlerde mutlaka bir avukat ile çalışın.
Sıkça Sorulan Sorular
İstinaf ile temyiz farkı nedir?
İstinaf, ilk derece kararının hem maddi olay hem hukuk yönünden BAM tarafından yeniden incelenmesidir; gerektiğinde yeni delil toplanır, duruşma açılır. Temyiz ise BAM kararının sadece hukuka uygunluk denetimi için Yargıtay tarafından incelenmesidir; maddi olay yeniden değerlendirilmez.
İstinaf süresi nasıl başlar?
Ceza istinafında süre rejimi karar tarihine göre belirlenir. Karar 1 Haziran 2024 veya sonrasında verilmişse iki haftalık süre gerekçeli hükmün tebliğiyle başlar; daha önce verilmişse o tarihte yürürlükte olan ve sonradan kaldırılan hükümler dikkate alınır. Hukuk yargısında istinaf süresi ilamın tebliğinden itibaren iki haftadır.
İstinafta duruşma açılır mı?
Ceza yargısında BAM gerek görürse duruşma açar (CMK m.280). Hukuk yargısında HMK m.353/1-b uyarınca gerekli görüldüğünde duruşma yapılır; bazı dosyalarda dosya üzerinden karar verilir.
BAM kararına karşı temyiz yolu açık mıdır?
BAM ceza dairesi kararları kural olarak temyize tabidir; ancak CMK m.286/2’deki istisnalar vardır. Hukuk dairesi kararlarında HMK m.362’deki miktar sınırı altında temyiz kapalıdır.