Önemli Bilgilendirme: Bu sayfa yalnızca genel hukuki bilgilendirme amaçlıdır ve somut bir uyuşmazlıkta avukatlık hizmeti veya hukuki danışmanlık sunmaz. Türkiye Barolar Birliği Meslek Kuralları gereği bu içerik reklam, iş bağlantısı veya müvekkil-vekil ilişkisi tesisi niteliğinde değildir. Somut olayınızın hukuki niteliği, delil durumu ve usul detayları için mutlaka bir avukata danışmanız gerekir. Dilekçe örneği şablon niteliğindedir; her dosyada içerik, taraf bilgileri, hukuki dayanak ve talep somut olaya göre uyarlanmalıdır.
Tutukluluk ve İtiraz Hakkı
Tutuklama, ceza muhakemesinde uygulanan en ağır koruma tedbiridir ve kişi özgürlüğünün geçici olarak kısıtlanmasını içerir. CMK m.100 uyarınca tutuklamaya karar verilebilmesi için kuvvetli suç şüphesinin varlığını gösteren somut delillerin ve tutuklama nedeninin bulunması zorunludur (kaçma şüphesi, delillerin karartılması, mağdurun tehdit edilmesi vb.). Anayasa m.19 ve AİHS m.5’in koruması altındaki kişi özgürlüğü ilkesi gereği tutuklama son çare olarak ve ölçülü biçimde uygulanmalıdır.
Tutukluluğa İtiraz Dilekçe Şablonu
[YETKİLİ İL/İLÇE] [BİR ÜST] SULH CEZA HAKİMLİĞİ’NE
Sunulmak Üzere
[Tutuklama Kararını Veren] SULH CEZA HAKİMLİĞİ’NE
SORUŞTURMA NO: [Yıl/Soruşturma No]
TUTUKLAMA KARAR NO: [Karar No – Tarih]
İTİRAZ EDEN (ŞÜPHELİ/SANIK): [Ad Soyad], [TC], [Tutuklu olarak Kaldığı CİK]
MÜDAFİ: Av. [Ad Soyad] — [Baro Sicil No]
KONU: [Tarih] tarih, [Karar No] sayılı TUTUKLAMA KARARI’na karşı CMK m.101/5 ve m.104 uyarınca süresi içinde itiraz dilekçemizi sunarız.
İTİRAZ SEBEPLERİ
1. Kuvvetli Suç Şüphesi Bulunmamaktadır (CMK m.100/1): [Şüpheli aleyhine kuvvetli şüphe oluşturacak somut delil bulunmadığını, soruşturma dosyasındaki delillerin yalnızca soyut beyan/iddiadan ibaret olduğunu açıklayın.]
2. Tutuklama Nedeni Yoktur (CMK m.100/2):
- Kaçma şüphesi yok: [Şüphelinin sabit ikamet adresinin bulunduğu, ailesi/işi nedeniyle bağlı olduğu, daha önce kaçmadığı, pasaport sınırlamasıyla bu riskin önlenebileceği belirtin.]
- Delil karartma şüphesi yok: [Tüm delillerin toplandığı, dijital delillerin yedeklendiği, tanıkların ifadesinin alındığı belirtin.]
- Mağdur/tanık üzerinde baskı şüphesi yok: [Şüphelinin daha önce baskı uyguladığına dair delil olmadığını açıklayın.]
3. Tutuklama Yasağı Kapsamı (CMK m.100/4): [Sadece adli para cezasını veya üst sınırı iki yıl veya daha az hapis cezasını gerektiren suçlardan dolayı tutuklama yasağı varsa belirtin.]
4. Adli Kontrol Yeterlidir (CMK m.109): [Adli kontrol tedbirlerinin (yurt dışına çıkış yasağı, imza yükümlülüğü, ev hapsi, elektronik kelepçe vb.) somut riskleri önlemeye yeterli olduğunu, ölçülülük ilkesi gereği daha hafif tedbir uygulanması gerektiğini vurgulayın.]
5. Tutukluluk Süresi Makullüğü Aşmıştır: [Süre uzunluğu ve gerekçesi varsa AİHS m.5/3 ve AYM içtihatlarına atıfla makul süre aşımını ileri sürün.]
6. Tutuklama Kararı Gerekçesizdir: [Kararın somut delil ve gerekçe yerine “katalog suç” / “atılı suçun niteliği” gibi şablon ifadelere dayandığını, AY m.141 ve AİHS m.5/4’e aykırı olduğunu belirtin.]
HUKUKİ NEDENLER: 5271 sayılı CMK m.100, m.101, m.104, m.109; Anayasa m.19, m.36, m.141; AİHS m.5; Anayasa Mahkemesi ve AİHM içtihatları.
HUKUKİ DELİLLER: Soruşturma dosyası, ikametgah belgesi, iş yerinden çalışma belgesi, sabıka kaydı, sağlık raporu (varsa), adli kontrol için sunulacak teminat.
NETİCE-İ TALEP: Yukarıda açıklanan nedenlerle [Karar No] sayılı tutuklama kararının KALDIRILMASINA; aksi takdirde CMK m.109’da düzenlenen ADLİ KONTROL TEDBİRLERİ uygulanarak şüphelinin TAHLİYESİNE karar verilmesini saygılarımla arz ve talep ederim.
[GG.AA.YYYY]
Şüpheli Müdafii
Av. [Ad Soyad — İmza]
EKLER:
- Tutuklama karar örneği
- İkametgâh / sabit adres belgesi
- Çalışma belgesi (varsa)
- Sağlık raporu (varsa)
- Vekaletname / müdafii görevlendirme yazısı
Kanuni Dayanak ve Süreler
CMK m.101/5: Tutuklama kararının verilmesinde, üzerine atılı suçu işlediğine dair kuvvetli şüphenin varlığını gösteren delillerin ve tutuklama nedenlerinin somut olarak gerekçelendirilmesi zorunludur. Soyut atıflar yetersizdir.
CMK m.104/1: Soruşturma ve kovuşturma evrelerinin her aşamasında şüpheli veya sanık salıverilmesini isteyebilir. Tutukluluğun devamı kararına itiraz CMK m.267 vd. çerçevesinde olabileceği gibi, her aşamada tahliye talebi de yapılabilir.
CMK m.267-271: İtiraz, kararı veren mercie verilecek dilekçe ile yapılır; merci itirazı yerinde görmezse en geç üç gün içinde itirazı incelemek üzere yetkili mercie gönderir. İtirazı inceleyen merci karara bağlar; bu karar kesindir.
İtiraz süresi: Tutuklama kararına itiraz, kararın öğrenilmesinden itibaren yedi gün içinde yapılır (CMK m.268/1). Tutukluluğun devamı kararlarına karşı da aynı süre uygulanır.
İlgili Yargıtay/AYM/AİHM Kararları
İlgili Yargıtay Kararı — PH-1-TUT YERLEŞTİRİLECEK
İhtiyaç: Tutuklama kararının somut gerekçeden yoksun olması (katalog suç atfı yetersiz) nedeniyle Anayasa m.19 ihlal kararı (AYM bireysel başvuru) — başvuru no, tarih, özet, link
İlgili Yargıtay Kararı — PH-2-TUT YERLEŞTİRİLECEK
İhtiyaç: Tutukluluk süresinin makullüğü ve adli kontrol tedbirlerinin uygulanmaması (ölçülülük) konusunda AİHM kararı (Türkiye aleyhine) — başvuru no, tarih, özet, link
İlgili Yargıtay Kararı — PH-3-TUT YERLEŞTİRİLECEK
İhtiyaç: CMK m.100/2 tutuklama nedenlerinin somut delillerle gösterilmesi gerekliliği için Yargıtay Ceza Genel Kurulu kararı — esas/karar no, tarih, özet, link
Kullanım Rehberi
Bu Dilekçeyi Nasıl Kullanmalı?
- Şablonu olayınıza uyarlayın: Köşeli parantez içindeki [tüm alanları] kendi bilgileriniz/olayınız ile değiştirin. Boş bırakmayın.
- Süreye dikkat: CMK m.268 (7 gün) ve m.104 (her aşamada talep) hükmündeki yasal süreyi kaçırmayın; süre geçtikten sonra dilekçe usul yönünden reddedilir.
- Delilleri ek olarak sunun: Banka dekontu, mesaj/ekran görüntüsü, tanık listesi vb. delillerinizi EK bölümünde sıralayın ve dilekçeye fiziksen ekleyin.
- İmzayı atın: Islak imza zorunludur; e-imza/UYAP başvurularında elektronik imza yeterlidir.
- Doğru mercii seçin: Yetkili mahkeme/savcılık veya merci; usul kurallarına aykırı başvurular reddedilir.
- Avukat desteği: Karmaşık ve hak düşürücü süreli işlemlerde mutlaka bir avukat ile çalışın.
Sıkça Sorulan Sorular
Tutukluluğa kim itiraz edebilir?
Şüpheli/sanık, müdafii, eşi veya yasal temsilcisi (CMK m.260) itiraz edebilir. İtirazı şüpheli ile birlikte müdafii de yapabilir.
İtiraz nereye verilir?
Tutuklama kararını veren sulh ceza hakimliğine verilir; o hakimlik kararını değiştirmezse dosyayı numara olarak kendisini takip eden sulh ceza hakimliğine gönderir (örn. 1 No’lu SCH’den 2 No’lu SCH’ye). Son numara tüm hakimliklere sırayla devirle inceler.
Tahliye talebi ne zaman yapılabilir?
CMK m.104 uyarınca soruşturma ve kovuşturmanın her aşamasında, yargılamanın bulunduğu mahkeme/hakimliğe yazılı dilekçe ile tahliye talep edilebilir. Tahliye talebinin reddedilmesi de CMK m.267 vd. çerçevesinde itiraza tabidir.
Tutukluluk süresi azami ne kadardır?
CMK m.102 uyarınca ağır cezalık olmayan işlerde tutukluluk süresi en çok bir yıl, ağır cezalık işlerde iki yıldır; uzatma halinde bu süreler katlanır ancak Anayasa’nın ve AİHS’in öngördüğü makul süre ilkesi bağlayıcıdır. AYM ve AİHM, somut gerekçesiz uzatmaları ihlal saymaktadır.