Gaziosmanpaşa’da İcra ve İflas Hukuku: Esnaf ve İşletme Alacakları

Gaziosmanpaşa’da esnaf ve küçük işletmelerin yoğun olduğu çarşı ve semt ticareti, alacak-borç ilişkilerinin çoğunlukla veresiye, senet ve çek gibi araçlarla yürütülmesine yol açar. Ödeme zamanında yapılmadığında uyuşmazlık, icra ve iflas hukukunun alanına girer. Bu sayfa, hem alacaklının hem borçlunun bilmesi gereken temel kuralları İcra ve İflas Kanunu (İİK) hükümleri üzerinden sıralamaktadır.

Takip başlamadan önce kontrol edilmesi gerekenler

Takip talebi verilmeden önce aşağıdaki hususların gözden geçirilmesi, sonradan çıkabilecek itirazları azaltır:

Alacağın dayanağı olan belgenin türü ve borçlunun imzası
Alacağın vadesinin gelmiş olup olmadığı ve zamanaşımına uğrayıp uğramadığı
Borçlunun adres bilgisi ve tebligata elverişli adresi
Faiz oranının sözleşmeden mi yoksa kanundan mı kaynaklandığı
Önceden yapılmış kısmi ödemeler ve mahsup edilecek tutarlar

Takip türleri

İcra hukukunda alacağın niteliği, uygulanacak yolu belirler:

İlamsız takip: senet, fatura, sözleşme ve cari hesaba dayanan alacaklar için genel haciz yoludur (İİK m.58).
İlamlı takip: mahkeme kararı ya da ilam niteliğindeki belgelerle yürütülür (İİK m.32 ve devamı).
Kambiyo senetlerine özgü takip: çek, bono ve poliçe alacaklarında kullanılır (İİK m.167 ve devamı).
Rehnin paraya çevrilmesi yoluyla takip: rehin ya da ipotekle güvenceye bağlanmış alacaklar içindir (İİK m.148 ve devamı).
İflas yoluyla takip: yalnız iflasa tabi borçlular, yani tacir sıfatını taşıyanlar aleyhine yürütülebilir.

Ödeme emri ve itiraz

İlamsız takipte borçluya ödeme emri gönderilir ve borçlunun yedi gün içinde itiraz hakkı vardır (İİK m.60). İtiraz takibi durdurur. Bu durumda alacaklı, belgesine göre itirazın kaldırılması (İİK m.68, altı ay) ya da itirazın iptali davasını (İİK m.67, bir yıl) tercih eder. İtirazın iptali davasında haksız itiraz edildiği anlaşılırsa alacağın yüzde yirmisinden az olmamak üzere icra inkâr tazminatına hükmedilebilir.

Borçlunun hakları ve haczedilemeyen mallar

Borçlu, ödeme emrine süresinde itiraz edebilir; haciz işlemlerinde ise haczedilemez mal ve hak koruması talep edebilir. Aile yaşantısı için zorunlu ev eşyası haczedilemez (İİK m.82). Maaş haczinde ise geçim hakkı gözetilir ve kesinti maaşın dörtte birinden az olamaz (İİK m.83). Esnaf için iş yerinde bulunan ve mesleğin icrası için zorunlu olan bazı aletler de haczedilemez malların kapsamına girebilir; hangi eşyanın bu kapsamda olduğu somut olaya göre belirlenir.

Borçlu bakımından önemli bir araç, icra mahkemesine şikâyettir. Hacze veya usulsüz tebligata karşı şikâyet, öğrenmeden itibaren yedi gün içinde yapılmalıdır (İİK m.16).

Semt ticaretinde sık görülen durumlar

Gaziosmanpaşa’daki esnaf ve işletme alacaklarında üç durum öne çıkar. Birincisi, çeklerin ve senetlerin ciro zinciri içinde birden fazla kişiden geçmesidir; bu hâlde hamilin yetkisi ve zamanaşımı kontrol edilmelidir. Çekte başvuru hakkı üç yıllık zamanaşımına tabidir (TTK m.814). İkincisi, kira ilişkisinde dükkân bedelinin ödenmemesidir; kira alacağı ve tahliye için İİK’nın 269. maddesi ve devamındaki özel takip yolu kullanılır. Üçüncüsü, haczedilen malın üçüncü bir kişiye ait olduğunun ileri sürülmesidir; bu hâlde istihkak prosedürü işler ve üçüncü kişinin dava açma süresi yedi gündür (İİK m.99).

Yetkili icra dairesi genel olarak borçlunun yerleşim yerindeki dairedir (İİK m.50). Gaziosmanpaşa’daki dosyalar bakımından işlemler, ilçenin bağlı olduğu adliyenin icra daireleri üzerinden yürütülür.

Haciz ve satış

Takip kesinleştiğinde alacaklı haciz talep eder. Haciz isteme hakkı ödeme emrinin tebliğinden itibaren bir yıl içinde kullanılmalıdır (İİK m.78). Banka hesabı ve üçüncü kişideki alacaklar için haciz ihbarnamesi gönderilir; üçüncü kişi yedi gün içinde itiraz edebilir (İİK m.89). Haczedilen malın satışı için süre taşınırda altı ay, taşınmazda bir yıldır (İİK m.106). Bu süreler kaçırılırsa haciz düşer ve yeniden haciz gerekir.

Konkordato kısaca nedir?

Konkordato, borçlunun alacaklılarıyla mahkeme gözetiminde yapılandırma yapmasına olanak tanıyan bir hukuki korumadır (İİK m.285 ve devamı). Mahkeme önce geçici mühlet verir; geçici mühlet üç aydır ve uzatma ile beş aya kadar çıkabilir. Mühlet süresince borçlu aleyhine yeni takip yapılamaz. Konkordato her borçlu için uygun bir çözüm değildir; borçlunun mali durumunun ve projenin gerçekçiliğinin mahkeme tarafından incelenmesi gerekir. Tasdik kararı sonrası istinaf süresi iki haftadır (İİK m.308/a).

Sıkça sorulan sorular

Ödeme emrine kaç günde itiraz edilir?

İlamsız takipte tebliğden itibaren yedi gün içinde itiraz edilir. Kambiyo senedi takibinde ise kanun farklı ve daha kısa süreler öngörür; bu nedenle takip türünün baştan belirlenmesi gerekir.

Hangi mallar haczedilemez?

Aile için zorunlu ev eşyası, maaşın geçim için gerekli kısmı ve kanunda sayılan bazı sosyal yardımlar haczedilemez. İşçi maaşında kesinti, dörtte birden az olamaz.

Esnaf çekini hangi süre içinde takibe koymalıdır?

Çekte başvuru haklarının zamanaşımı üç yıldır. Ayrıca çekin karşılıksız çıkması hâlinde sürelerin ve şerhlerin kontrolü gerekir.

Haciz konulan eşya benim değil, ne yapabilirim?

Üçüncü kişi olarak icra dairesine istihkak iddiasında bulunulur. Alacaklı itiraz ederse yedi gün içinde dava açılması gerekir.

Hesabımdaki hacze nasıl itiraz edilir?

Haczin usule aykırı olduğu ya da hesabın haczedilemeyecek nitelikte kaynak içerdiği düşünülüyorsa icra mahkemesine şikâyet yapılır. Süre yedi gündür.

İlgili sayfalar

İlçedeki diğer alanlar için ticaret hukuku, şirket hukuku, vergi hukuku ve miras hukuku sayfalarına bakılabilir. İlçe genel sayfası için Gaziosmanpaşa hukuk sayfası, genel çerçeve için İstanbul icra ve iflas hukuku sayfası kullanılabilir.

Görüşmeler Kartal Cevizli Mahallesi’ndeki büroda önceden randevu ile yapılır; iletişim: 0534 636 19 19.