Ataşehir’de Yazılım, Marka ve Telif Haklarının Hukuki Korunması

Ataşehir, finans kuruluşlarının, teknoloji şirketlerinin ve ofis merkezli işletmelerin yoğun bulunduğu bir ilçedir. Bu tür şirketlerde değerin büyük kısmı fiziksel varlıklarda değil, yazılım kodunda, marka adında, müşteri ilişkilerinde, iç süreç bilgisinde ve hazırlanan içeriklerde yatar. Fikri mülkiyet hukuku, bu varlıkların kime ait olduğunu, nasıl korunacağını ve ihlal halinde hangi yollara başvurulacağını belirler. Aşağıdaki yazı, Ataşehir’deki şirketlerin ve girişimcilerin sık karşılaştığı konuları sade bir çerçevede toplar.

Yazılım ve dijital ürünler: telif hakkı

Bilgisayar programları, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu kapsamında eser olarak korunur. Koruma, tescile bağlı değildir; eser meydana geldiği anda başlar. Ancak hakkın kime ait olduğunu ispat etmek için kaynak kodun sürüm kayıtları, geliştirme günlükleri ve sözleşmeler saklanmalıdır. Dışarıdan geliştirici veya ajansla çalışılan projelerde en sık yaşanan sorun, kodun mülkiyetinin sözleşmede açık düzenlenmemiş olmasıdır. Sözleşmede hak devrinin kapsamı, süresi ve alanı yazılı değilse, yapımcıyla sipariş veren arasında sonradan tartışma çıkar. Kanun, hak devrinin yazılı şekle ve devredilen hakların belirtilmesine bağlı olduğunu öngörür.

Çalışanın geliştirdiği ürün ve buluş

Şirket çalışanı tarafından işi gereği geliştirilen buluşlar ve eserler için farklı kurallar uygulanır. Buluşlarda Sınai Mülkiyet Kanunu’nun hizmet buluşuna ilişkin hükümleri (m.113), hizmet buluşu ve serbest buluş ayrımını getirir. Yazılım ve eser bakımından ise FSEK’in ve iş sözleşmesinin hükümleri birlikte değerlendirilir. İş sözleşmesine hak devri ve gizlilik düzenlemeleri eklenmesi, hem şirketi hem çalışanı belirsizlikten korur.

Marka ve ticaret unvanı

Ataşehir’de kurulan bir şirketin adı, ürün markası ve alan adı çoğu zaman aynı anda belirlenir. Burada üç ayrı kavram devrededir: ticaret unvanı sicil kaydıyla, marka Türk Patent ve Marka Kurumu tescili ile, alan adı ise ilgili kayıt kuruluşu aracılığıyla korunur. Üçünün birbiriyle çelişmesi uyuşmazlık doğurabilir; örneğin ticaret sicilinde kayıtlı bir unvanla aynı olmak, o adın marka olarak başkası tarafından tescil edilmesini önlemez. Başvuru öncesi araştırma ve sınıf seçimi bu yüzden önemlidir. Marka itirazı ve hükümsüzlük konusu için ayrı sayfa hazırlanmıştır.

Ticari sır ve rekabet yasağı

Müşteri listesi, fiyatlama yöntemi, algoritma ve ürün yol haritası gibi bilgiler ticari sır niteliği taşıyabilir. Sır olarak korunması için şirketin makul gizlilik önlemleri alması gerekir: erişim yetkisi, gizlilik taahhütleri ve çıkış sürecinin yönetimi. Çalışanın ayrıldıktan sonra rakip firmada çalışması durumunda, rekabet yasağı sözleşmesi (Türk Borçlar Kanunu’nun ilgili hükümleri) ve haksız rekabet kuralları birlikte gündeme gelir. Rekabet yasağının geçerliliği; yer, zaman ve konu bakımından sınırlı olmasına bağlıdır. Konuya ilişkin ayrıntı için haksız rekabet sayfası okunabilir.

İhlal halinde izlenebilecek yollar

1. Delilin tespiti: ihlal edilen içerik, kod veya ürünün ekran görüntüsü, kaydı ve tarihleri düzenli şekilde saklanır.
2. İhtar: ihlal eden kişiye, ihlalin sona erdirilmesi için yazılı bildirim yapılabilir.
3. Hukuk davası: sınai haklarda Sınai Mülkiyet Kanunu’nun 149. maddesine göre, telif haklarında ise FSEK hükümlerine göre fikri ve sınai haklar hukuk mahkemesinde tecavüzün tespiti, men’i ve tazminat talep edilebilir.
4. Ceza şikâyeti: marka tecavüzü için SMK m.30, telif hakkı ihlali için FSEK m.71 çerçevesinde ceza yolu da mevcuttur.
5. Tedbir: ihlalin devam ederek zarar büyütmesi riski varsa mahkemeden ihtiyati tedbir istenebilir.

Lisans ve devir sözleşmeleri

Teknoloji şirketlerinde yazılım lisansı, marka lisansı ve ortak geliştirme sözleşmeleri sık yapılır. Sözleşmelerde lisansın münhasır olup olmadığı, bölge ve süre sınırı, alt lisans verilip verilemeyeceği ve fesih halinde kullanıcıların verilerine ne olacağı net yazılmalıdır. Marka devir ve lisanslarına ilişkin kayıt işlemleri için ilgili sayfa okunabilir.

Alan adı ve çevrimiçi ihlaller

Ataşehir’deki şirketlerin çoğu müşterilerine internet üzerinden ulaşır. Bu durumda marka adının başkasınca alan adı, sosyal medya hesabı veya mağaza sayfası olarak kullanılması gündeme gelebilir. Böyle bir durumda önce kullanımın marka hakkını ihlal edip etmediği, karışıklık ihtimali yaratıp yaratmadığı ve ticari amaçla yapılıp yapılmadığı incelenir. Platformlara bildirim yapılması çoğu zaman hızlı bir ilk adımdır; ancak sonuç alınamazsa mahkemeden tedbir istenebilir. İçerik kaldırma talebinde delil olarak sayfanın tarihli kaydı ve hak sahipliğini gösteren belgeler eklenir.

Sık sorulan sorular

Ataşehir’de kurduğumuz girişimin adını marka olarak tescil ettirmeden kullanabilir miyiz?

Kullanmak mümkündür, ancak aynı ad başkasınca tescilliyse itiraz veya dava ile karşılaşma riski vardır. Başvuru öncesi araştırma bu riski azaltır.

Dışarıdan yazılım geliştirten bir şirket, kodun hakkına sahip olur mu?

Bu, sözleşmeye bağlıdır. Hak devri açık ve yazılı değilse, haklar geliştiricide kalabilir. Sözleşmede devir kapsamı, kaynak kodun teslimi ve bakım yükümlülüğü ayrıca yazılmalıdır.

Eski çalışanım müşteri listemizi alıp rakibe geçti; neler yapılabilir?

Önce bilginin ticari sır niteliğinde olup olmadığına ve gizlilik düzenlemesine bakılır. Ardından haksız rekabet davası, tazminat ve gerekirse tedbir seçenekleri değerlendirilir.

Patent mi, telif mi: yazılımımı nasıl korumalıyım?

Kaynak kod ve arayüz telif hakkıyla korunur. Teknik çözüm niteliğindeki unsurlar için patent değerlendirilir, ancak bilgisayar programlarının patentlenebilirliği kanunda sınırlandırılmıştır.

Yurt dışına ürün satacağız; Türkiye’deki marka tescili yeterli mi?

Marka koruması ülke bazlıdır. Türkiye tescili yalnızca Türkiye’de geçerlidir; hedef ülkeler için ayrı veya uluslararası başvuru gerekir.

Görüşmeler Kartal Cevizli Mahallesi’ndeki büroda önceden randevu ile yapılır; iletişim: 0534 636 19 19.