Kartal’da Hava Kargo, Bagaj ve Havacılık Çalışanlarının Hukuku

Kartal, İstanbul’un Anadolu Yakası’nda Sabiha Gökçen Uluslararası Havalimanı’na yakın ilçelerden biridir. İlçede yaşayan birçok kişi bu havalimanını kullanır; ilçedeki ticari firmaların bir bölümü de hava kargo ve lojistik hizmetlerinden yararlanır. Havalimanı çevresinde çalışan personelin bir kısmı da Kartal’da ikamet eder. Bu nedenle havacılık uyuşmazlıkları burada yolcu hakları kadar kargo ve iş hukuku boyutuyla da gündeme gelir.

Bu sayfa Kartal’daki yolcular, hava kargo kullanan işletmeler ve havacılık sektöründe çalışanlar için hazırlanmıştır. Av. Bilal Alyar, bagaj, hava kargo, havalimanı hizmetleri ve havacılık iş sözleşmeleri konusunda kuralları genel hatlarıyla anlatır.

Hava kargo taşımasında sorumluluk

Hava kargo taşımasında taşıyıcı, yükün taşıma süresi içinde uğradığı hasar, kayıp veya gecikmeden sorumludur (Montreal Konvansiyonu m.18). Sorumluluk, taşıma sözleşmesindeki ve konvansiyondaki sınırlara tabidir; gönderici yükün değerini önceden beyan ederek sınırı yükseltmeyi tercih edebilir. Hasar tespit edildiğinde alıcı, yükü teslim aldıktan sonra on dört gün içinde, gecikmede ise yirmi bir gün içinde yazılı bildirimde bulunmak zorundadır (m.31). Bu süreler kaçırılırsa, taşıyıcının hileli davranışı hariç, dava hakkı kaybedilebilir.

Kartal’daki sanayi ve ticaret işletmeleri, ihraç ürünlerini hava yoluyla gönderirken taşıma senedi, fatura ve paketleme belgelerini eksiksiz tutmalıdır. Sigorta poliçesi, kargonun değerini karşılamıyorsa, ayrıca ek sigorta düşünülmelidir. Gümrükte bekletme nedeniyle ortaya çıkan zarar, taşıyıcıdan mı yoksa gümrük müşavirinden mi talep edileceği, sözleşmeler incelenerek belirlenir.

Bagaj ve havalimanı hizmetleri

Bagaj kaybı veya hasarı yaşayan yolcu, havalimanında bagaj masasında tutanak tutturmalı ve havayoluna yazılı başvurmalıdır. Hasarda başvuru süresi yedi gün, gecikmede yirmi bir gündür (Montreal Konvansiyonu m.31). Güncellenen sınır, bagaj için yolcu başına 1.519 SDR’dir. Bagaj içinde yüksek değerli eşya varsa, bunların önceden beyan edilmemesi tazminatın kapsamını daraltabilir.

Havalimanı işletmesinin ve yer hizmetleri şirketlerinin sorumluluğu, olayın yerine ve niteliğine göre ayrıca değerlendirilir. Kayıp eşya, güvenlik aramasında alıkonulan eşya veya hasar gören mobilite araçları gibi durumlarda muhatabın kim olduğu önem taşır. Engelli ve hareket kısıtlı yolcular, havalimanında özel yardım talep etme hakkına sahiptir; bu hizmetin verilmemesi şikâyet konusu olabilir.

Uçuş yasağı ve güvenlik listeleri

Bazı yolcular, güvenlik sebepleriyle uçuş yasağı veya listeleme kararlarıyla karşılaşır. Bu tür işlemlerin dayanağı, kararı veren kurum ve yolun nasıl işlediği somut olaya göre belirlenir. İdari işleme karşı dava açma süresi kısa olduğundan, tebliğ edilen belgenin tarihi kaydedilmelidir. Kararın gerekçesi ve belgeleri istenmeli, kaydın doğruluğu araştırılmalıdır.

Havayolu çalışanlarının iş hukuku

Havayolu şirketlerinde çalışan kabin memuru, pilot, yer hizmetleri ve teknik personel için iş sözleşmeleri çoğunlukla uçuş saatleri, dinlenme süreleri, eğitim bedeli ve rekabet yasağı gibi özel hükümler içerir. Sözleşme feshedilirse işçinin işe iade hakkı gündeme gelebilir: fesih bildiriminden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurulur, anlaşma sağlanamazsa son tutanaktan itibaren iki hafta içinde dava açılır (4857 sayılı Kanun m.20). Kıdem ve ihbar tazminatı alacakları ise ayrıca talep edilir.

Uçuş lisansı veya sağlık belgesi yenilenmediği için çalışamayan personelin durumu, sözleşme ve mevzuat birlikte okunarak değerlendirilir. Eğitim bedelinin geri istenmesine ilişkin hükümler de sınırlı koşullarda geçerlidir.

Sözleşme ve sigorta kontrolü

Hava kargo ve yolcu taşımalarında hak kaybının büyük kısmı, sözleşme ve sigorta belgelerinin zamanında okunmamasından kaynaklanır. Taşıyıcının genel taşıma koşulları, sorumluluk sınırlamaları ve bildirim sürelerini içerir; bilet satın alındığında bu koşullar sözleşmenin parçası olur. Kurumsal gönderilerde ise taşıma senedinin arka yüzündeki hükümler ve gönderici beyanları önemlidir. Kartal’daki küçük ihracatçı işletmeler, mal sigortasını kargo sigortasıyla karıştırmamalı; poliçenin hava taşıması sırasındaki hasarı kapsayıp kapsamadığı yazılı olarak doğrulanmalıdır.

Taşıyıcıya karşı tazminat talebi sigorta ile giderilmişse, sigortacının halefiyet yoluyla taşıyıcıya başvurması söz konusu olabilir. Bu nedenle sigorta şirketine bildirim ve belgeler sürelere dikkat edilerek sunulmalıdır.

İzlenecek yol

• Olay belgelerinin toplanması: bilet, taşıma senedi, bagaj etiketi, tutanaklar,
• Taşıyıcıya veya ilgili kuruma yazılı bildirim,
• Gerekirse idari başvuru veya arabuluculuk,
• Dava süresinin kontrolü: uluslararası taşımada iki yıl (Montreal Konvansiyonu m.35),
• Tahsil aşamasında sigorta poliçesinin ve rücu imkânlarının incelenmesi.

Sık sorulan sorular

Hava kargo gönderim hasarlı geldi, ne yapmalıyım?

Teslim anında hasar tutanağı düzenlenmeli ve taşıyıcıya on dört gün içinde yazılı bildirim yapılmalıdır. Taşıma senedi ve fatura delil olarak saklanır.

Bagajım yanlış şehre gitti, masrafları isteyebilir miyim?

Gecikme nedeniyle yapılan makul zorunlu harcamalar için talep ileri sürülebilir. Harcamalar belgelendirilmelidir.

Havayolundan işten çıkarıldım, süre var mı?

Fesihten itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurulması ve sonra iki haftalık dava süresi vardır. Süreler hak düşürücü olduğundan geçirilmemelidir.

Havalimanı güvenliğinde eşyam kayboldu.

Olay yerinde tutanak düzenlenmeli, kamera kayıtları ve tanık bilgileri korunmaya çalışılmalıdır. Sorumlu kurum olayın niteliğine göre belirlenir.

Kargo gecikmesi yüzünden müşterimi kaybettim.

Taşıma sözleşmesi, teslim süresi ve taşıyıcının sorumluluğu birlikte incelenir. Sınırlandırma ve ağır kusur gibi konular dosyaya göre değişir.

Görüşmeler Kartal Cevizli Mahallesi’ndeki büroda önceden randevu ile yapılır; iletişim: 0534 636 19 19.