Kambiyo Senedi Davaları Rehberi 2026 | Çek, Bono, Poliçe
Kambiyo senetleri; bono (emre muharrer senet), poliçe ve çek, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.670-823 hükümlerinde düzenlenen özel ödeme araçlarıdır. Kambiyo senedinden doğan alacaklar bakımından 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu kapsamında özel ve hızlı bir takip usulü (kambiyo senetlerine özgü haciz/iflas yolu) öngörülmüştür.
Kambiyo Senedinin Şekil Şartları
TTK m.776 uyarınca bononun şekil şartları: “bono” veya “emre muharrer senet” ibaresi, belirli bir bedelin kayıtsız şartsız ödeme vaadi, vade, ödeme yeri, lehtarın adı, keşide tarihi-yeri ve keşideci imzası. Poliçe için TTK m.671, çek için TTK m.780 benzer şekil zorunlulukları öngörür. Şekil eksikliği senedin kambiyo niteliğini ortadan kaldırır.
Kambiyo Takibi
İİK m.167-170/b hükümleri kambiyo senetlerine özgü haciz yolunu düzenler. Bu takip yolunda; borçluya ödeme emri tebliğ edilir, borçlu 5 gün içinde borca itiraz edebilir, 7 gün içinde imzaya itiraz edebilir. Süreler genel ilamsız takibe göre daha kısadır; takip hızlıdır. Borçlunun sıfatı (keşideci, ciranta, kefil) takip stratejisini etkiler.
İtiraz Yolları
Borçlunun itirazı takibi kural olarak durdurmaz (İİK m.169). Borçlu icra mahkemesinde borca veya imzaya itiraz davası açabilir. İtiraz davası 5 gün içinde açılmalıdır. Mahkeme, takibi geçici olarak durdurabilir. İmzaya itiraz hâlinde, imza borçluya ait değilse takip iptal edilir; aksi hâlde borçlu %20 icra inkar tazminatıyla karşılaşabilir.
Karşılıksız Çek ve Cezai Sorumluluk
5941 sayılı Çek Kanunu m.5 uyarınca karşılıksız çek keşide etmek suçtur; hakkında şikâyete bağlı olarak her karşılıksız çek için 1.500 güne kadar adli para cezası öngörülür. Şikâyet süresi ibraz tarihinden itibaren üç aydır. Etkin pişmanlık ile borç ödenirse ceza düşürülebilir.
Çekte Zamanaşımı ve Yasal Süreler
TTK m.814 uyarınca çek ibraz süresi düzenlendiği ülkede ödenecekse on iki gün, farklı kıtalar ise üç aydır. Hamilin keşideciye karşı dava hakkı zamanaşımı üç yıldır (TTK m.814). Bono ve poliçede de TTK m.749 çerçevesinde üç yıllık zamanaşımı uygulanır.
Aval (Kefalet) ve Ciranta Sorumluluğu
TTK m.700-702 aval kurumunu, m.685-700 arasında cironun hukuki sonuçlarını düzenler. Aval veren kişi, aval verdiği kişi ile birlikte müteselsilen sorumludur. Cirantalar da takip edilen alacak bakımından keşideci ile birlikte sorumlu olup hamile karşı ortak borçludur.
Önemli Süreler
| İşlem | Süre | Kaynak |
| Ödeme emrine itiraz | 5 gün (borca) / 7 gün (imza) | İİK m.168 |
| Çek dava zamanaşımı | 3 yıl | TTK m.814 |
| Bono dava zamanaşımı | 3 yıl | TTK m.749 |
| Karşılıksız çek şikâyeti | 3 ay | ÇekK m.5 |
Sık Sorulan Sorular
Bonoya itiraz nasıl yapılır?
Takip başladıktan sonra borçluya tebliğ edilen ödeme emrine karşı 5 gün içinde icra mahkemesine borca itiraz veya 7 gün içinde imzaya itiraz davası açılır. İtirazlar iyi belgelenmelidir.
Çek karşılıksız çıkarsa ne yapabilirim?
Bankadan karşılıksız işlemi yaptırarak çek aslına şerh koydurulur; hem kambiyo takibi hem de 5941 s.K. m.5 kapsamında 3 ay içinde cezai şikâyet yapılabilir.
Bedelsiz kalmış senette ne yapılır?
Senedin karşılığı teslim edilmemiş veya iptal edilmişse, borçlu genel mahkemede menfi tespit davası açabilir (İİK m.72). Bu dava takibi kural olarak durdurmaz ancak teminatla durdurma mümkündür.
İlgili Rehberler
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; somut kambiyo uyuşmazlığı için dosya bazlı değerlendirme önerilir.
Sigorta Hukuku Mevzuat Tablosu
| Kanun / Madde | Konu |
|---|---|
| 6102 TTK m.1401 | Sigorta sözleşmesinin tanımı |
| 6102 TTK m.1409-1417 | Sigorta sözleşmesinin kurulması, genel şartlar |
| 6102 TTK m.1418-1419 | Sözleşmenin feshi ve cayma hakkı |
| 6102 TTK m.1421 | Rizikonun gerçekleşmesi ve ihbar yükümlülüğü |
| 6102 TTK m.1423-1427 | Sigortalının yükümlülükleri |
| 6102 TTK m.1434 | Primin ödenmemesinin sonuçları |
| 6102 TTK m.1435-1439 | Sözleşme öncesi ihbar ve beyan yükümlülüğü |
| 6102 TTK m.1453-1520 | Deniz sigortası hükümleri |
| 6102 TTK m.1472 | Sigortacının halefiyeti (rücu hakkı) |
| 6102 TTK m.1478 | Zorunlu sigortalar |
| 5684 Sigortacılık K. | Sigortacılık düzenlemeleri, lisans ve denetim |
| 2918 KTK m.91-111 | Zorunlu trafik mali sorumluluk sigortası |
| 2918 KTK m.98 | Destekten yoksun kalma tazminatı |
| 6305 Afet Sigortası K. | Zorunlu deprem sigortası (DASK) |
| 6098 TBK m.49-56 | Haksız fiil ve tazminat |
| 6098 TBK m.72 | Haksız fiil zamanaşımı (2/10 yıl) |
| HMK m.1-34 | Görev ve yetki hükümleri |
İlgili Kurumlar
- Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu (SEDDK)
- Sigorta Tahkim Komisyonu
- Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi (SBM)
- Güvence Hesabı
- Asliye Ticaret Mahkemeleri / Tüketici Mahkemeleri
Sigorta Hukuku | Sigorta Hukuku | Sigorta Tahkim
Resmi Kaynaklar
- Mevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr)
- Yargıtay Karar Arama (karararama.yargitay.gov.tr)
- UYAP Vatandaş Portalı (uyap.gov.tr)
- İstanbul Barosu (istanbulbarosu.org.tr)
- T.C. Adalet Bakanlığı (adalet.gov.tr)
- Türkiye Barolar Birliği (barobirlik.org.tr)
Hazırlayan Hukuku
Av. Bilal ALYAR — İstanbul Barosu Sicil No: 54965
Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu (2015). Aile hukuku, ceza hukuku, kripto para hukuku, bilişim hukuku, şirketler hukuku ve vergi hukuku alanlarında faaliyet göstermektedir.
Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; somut hukuki görüş ya da avukat-müvekkil ilişkisi oluşturmaz. Her dosya kendine özgü koşullar içerdiğinden, hukuki süreçlerde ilgili mevzuat çerçevesinde bilgilendirme alınması yararlı olabilir.