Ayıplı Mal Davası Rehberi 2026 | Tüketici Hakları
Ayıplı mal davası, 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun m.8-12 kapsamında satılan malın kararlaştırılan veya objektif olarak bulunması gereken özellikleri taşımaması hâlinde açılan davadır. Tüketici; sözleşmeden dönme, bedel iadesi, ücretsiz onarım, misliyle değişim ve bedel indirimi seçimlik haklarından dilediğini kullanabilir.
Ayıp Kavramı ve Türleri
TKHK m.8 hükmüne göre ayıp; satılanın tüketiciye teslimi anında taraflarca kararlaştırılmış örnek veya modele, objektif olarak gereken özelliklere uymayan durumdur. Maddi ayıp ürünün fiziksel kusurlarını, hukuki ayıp üzerinde üçüncü kişinin hak iddiasını, ekonomik ayıp ise ürünün sözleşmedeki niteliği yerine getirmemesini ifade eder.
Tüketicinin Seçimlik Hakları
TKHK m.11 uyarınca tüketicinin dört seçimlik hakkı bulunur: satılanı geri vererek sözleşmeden dönme, satılanı alıkoyup ayıp oranında fiyat indirimi, aşırı masraf gerektirmediği takdirde ücretsiz onarım ve mümkünse ayıpsız misliyle değişim. Tercih tüketiciye aittir; satıcı bir seçeneği dayatamaz.
Müteselsil Sorumluluk
TKHK m.11/3 uyarınca ücretsiz onarım veya ayıpsız misliyle değişim hakkından birinin seçilmesi hâlinde bu talep; satıcı, üretici veya ithalatçıdan birine karşı yöneltilebilir. Bu kişilerin tamamı müteselsilen sorumludur. Tüketici zinciri içinde sorumluluğu en elverişli kişiye yöneltebilir.
İspat Yükü ve Karineler
TKHK m.10/2 hükmüne göre teslim tarihinden itibaren altı ay içinde ortaya çıkan ayıpların teslim anında var olduğu kabul edilir; aksini ispat yükü satıcıdadır. Altı aydan sonraki ayıplarda ispat yükü tüketicidedir; bilirkişi raporu kritik önem taşır.
Ayıptan Doğan Sorumluluğun Süresi
TKHK m.12 uyarınca ayıplı maldan doğan sorumluluk, teslim tarihinden itibaren iki yılın geçmesiyle ortadan kalkar. Konutlarda bu süre beş yıldır. Ayıp ağır kusur veya hile ile gizlenmişse zamanaşımı süresinden yararlanılamaz.
Dava Açma ve Parasal Sınırlar
TKHK m.66 uyarınca her yıl yeniden belirlenen parasal sınırın altındaki uyuşmazlıklar için tüketici hakem heyetine başvurulur; üstü için tüketici mahkemesinde dava açılır. Tüketici davaları harçtan muaftır (TKHK m.73/2). Yetki, tüketicinin yerleşim yeri mahkemesinde de kullanılabilir.
Önemli Süreler
| İşlem | Süre | Kaynak |
| Ayıp zamanaşımı (genel) | 2 yıl | TKHK m.12 |
| Ayıp zamanaşımı (konut) | 5 yıl | TKHK m.12 |
| İlk 6 ay ayıp karinesi | 6 ay | TKHK m.10/2 |
| Onarım süresi | 30 iş günü (konut 45) | SSHY |
Sık Sorulan Sorular
Bedel iadesi talep edersem ürün değer kaybını kim karşılar?
TKHK m.11/5 uyarınca, malın kullanılmış olması nedeniyle değer kaybından tüketici sorumlu tutulamaz; ancak tüketicinin kusuruyla zarar oluşmuşsa bu ayrı değerlendirilir.
Ayıp açık olduğu halde alınan üründe dava açılabilir mi?
TKHK m.10/3 uyarınca tüketicinin sözleşme anında bildiği veya bilmesi beklenen ayıplardan satıcı sorumlu tutulamaz. Ancak ek ayıplar dava konusu yapılabilir.
İkinci el araç/ev için bu hükümler uygulanır mı?
Tüketici işlemi niteliği taşıması kaydıyla ikinci el tüketici satışlarında TKHK hükümleri uygulanır. Taraflar tacir ise TTK hükümleri geçerlidir.
İlgili Rehberler
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; somut uyuşmazlık için dosya bazlı değerlendirme önerilir.
Resmi Kaynaklar
- Mevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr)
- Yargıtay Karar Arama (karararama.yargitay.gov.tr)
- UYAP Vatandaş Portalı (uyap.gov.tr)
- İstanbul Barosu (istanbulbarosu.org.tr)
- T.C. Adalet Bakanlığı (adalet.gov.tr)
- Türkiye Barolar Birliği (barobirlik.org.tr)
Hazırlayan Hukuku
Av. Bilal ALYAR — İstanbul Barosu Sicil No: 54965
Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu (2015). Aile hukuku, ceza hukuku, kripto para hukuku, bilişim hukuku, şirketler hukuku ve vergi hukuku alanlarında faaliyet göstermektedir.
Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; somut hukuki görüş ya da avukat-müvekkil ilişkisi oluşturmaz. Her dosya kendine özgü koşullar içerdiğinden, hukuki süreçlerde ilgili mevzuat çerçevesinde bilgilendirme alınması yararlı olabilir.