İmar Davası Rehberi 2026 | İptal, Yıkım, Ruhsat
İmar davaları; imar planları, yapı ruhsatları, yapı kullanma izinleri, yıkım kararları ve kamulaştırma işlemlerine ilişkin idari işlemlerin iptali için idare mahkemelerinde açılan davalardır. 3194 sayılı İmar Kanunu ve 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu bu alanın temel kaynaklarıdır.
İmar Planlarının Hukuki Niteliği
3194 sayılı İmar Kanunu m.5-8 hükümleri çerçevesinde belediyeler nazım imar planı ve uygulama imar planı hazırlar; büyükşehirlerde 5216 sayılı Kanun hükümleri de dikkate alınır. İmar planları, düzenleyici idari işlem niteliğinde olup 2577 sayılı İYUK m.7 uyarınca askıya çıkarıldıktan sonra 30 günlük itiraz süresi işler.
Plan İptal Davaları
İmar planlarının iptal davası, askı süresinde yapılan itiraza idarenin cevap süresi ile birlikte İYUK m.7 çerçevesinde 60 günlük dava açma süresi içinde ilgili idare mahkemesinde açılır. Hukuka aykırılık sebepleri; yetki aşımı, şehircilik ilkelerine aykırılık, kamu yararı eksikliği, kıyı/orman/tarım alanına müdahale ve çevreye uyum eksikliğidir.
Yapı Ruhsatı ve Kullanma İzni
İmar Kanunu m.21 uyarınca ruhsat olmaksızın yapı yapılamaz. Ruhsat talebinin reddi ya da ruhsatın iptali idari işlem olup İYUK m.7 çerçevesinde 60 gün içinde dava konusu yapılabilir. Yapı kullanma izni (iskân) için m.30 hükmü uygulanır; izinsiz kullanım idari yaptırım doğurur.
Ruhsatsız/Kaçak Yapılar ve Yıkım
İmar Kanunu m.32 uyarınca ruhsatsız veya ruhsata aykırı yapılarla ilgili belediye tespit tutanağı düzenler, yapı durdurulur ve süre içinde ruhsata bağlanamazsa yıkım kararı verilir. Yıkım kararına karşı İYUK m.7 çerçevesinde iptal davası açılabilir; yürütmenin durdurulması talep edilebilir.
İmar Para Cezası
İmar Kanunu m.42 uyarınca ruhsatsız yapı, yapı şartlarına aykırılık, çevre kirliliği gibi hâllerde idari para cezası uygulanır. Cezalara karşı 5326 sayılı Kabahatler Kanunu m.27 vd. hükümleri çerçevesinde 15 gün içinde sulh ceza hâkimliğine itiraz mümkündür; ceza niteliği itibarıyla idari yargı yolu söz konusu olan haller için İYUK süreleri uygulanır.
Kamulaştırma Davaları
2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu çerçevesinde idarenin taşınmazı kamulaştırması hâlinde; bedel tespiti davası asliye hukuk mahkemesinde, kamulaştırma işleminin iptali davası ise idare mahkemesinde görülür. Hukuki ve fiili el atmanın meydana gelmesi hâllerinde tazminat yolları da işletilebilir.
Önemli Süreler
| İşlem | Süre | Kaynak |
| İmar planına askı süresi itirazı | 30 gün | İmar K. m.8 |
| İptal davası | 60 gün | İYUK m.7 |
| İmar para cezasına itiraz | 15 gün | 5326 m.27 |
| Yürütmenin durdurulması | Davayla birlikte | İYUK m.27 |
Sık Sorulan Sorular
İmar planında arsamın statüsü değişti, ne yapabilirim?
Askı süresi içinde belediyeye itiraz edilmeli, itirazın reddi veya süresi içinde cevap verilmemesi hâlinde 60 gün içinde idare mahkemesinde iptal davası açılmalıdır.
Yıkım kararı geldi, yürütmeyi durdurabilir miyim?
İYUK m.27 çerçevesinde açık hukuka aykırılık ve telafisi güç zarar koşulları birlikte bulunduğunda yürütmenin durdurulması istenebilir. Yıkım kararları bu bakımdan tipik uyuşmazlıklardandır.
Hukuki el atma nedir?
Yargı içtihadına göre; imar planında kamu hizmetine ayrılmış taşınmazın makul sürede kamulaştırılmaması hâlinde malikin tazminat talep etme hakkını doğuran durumdur. Adli yargıda bedel davası açılabilir.
İlgili Rehberler
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; somut imar uyuşmazlığı için dosya bazlı değerlendirme önerilir.
Gayrimenkul Hukuku Mevzuat Tablosu
| Kanun / Madde | Konu |
|---|---|
| TMK m.683 | Mülkiyet hakkının kapsamı ve sahibine tanıdığı yetkiler |
| TMK m.705 | Tescil ilkesi ve taşınmaz mülkiyetinin kazanılması |
| TMK m.706 | Taşınmaz satışında resmi şekil şartı |
| TMK m.1023 | Tapu siciline güven ilkesi (iyi niyetli üçüncü kişi) |
| TMK m.1025 | Yolsuz tescilin düzeltilmesi (tapu iptal-tescil) |
| 634 SK m.1 vd. | Kat Mülkiyeti Kanunu genel hükümleri |
| 634 SK m.33 | Yönetici ve kurul kararlarının iptali |
| 6098 TBK m.299 | Kira sözleşmesinin tanımı ve unsurları |
| 6098 TBK m.344 | Kira bedelinin belirlenmesi ve artış oranı |
| 6098 TBK m.347 | On yıllık uzama süresi sonunda tahliye |
| 6098 TBK m.350-352 | Kiralayan kaynaklı tahliye sebepleri |
| 6306 SK m.1-7 | Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi |
| 3194 SK m.18 | İmar uygulaması ve parselasyon |
| 4721 TMK m.698 | Paylı mülkiyette ortaklığın giderilmesi |
| 4721 TMK m.732 | Yasal önalım hakkı (şufa) |
| 4721 TMK m.881-897 | İpotek hakkı ve terkin (fekki) |
| HMK m.382 | Taksim ve satış yoluyla ortaklığın giderilmesi |
İlgili Kurumlar
- Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü (TKGM)
- Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı
- İBB İmar ve Şehircilik Daire Başkanlığı
- Sulh Hukuk ve Asliye Hukuk Mahkemeleri
- İdare Mahkemeleri (imar uyuşmazlıkları)
Gayrimenkul Hukuku Rehberi 2026 | Tapu İptali Tescil | Kira Tespit
Resmi Kaynaklar
- Mevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr)
- Yargıtay Karar Arama (karararama.yargitay.gov.tr)
- UYAP Vatandaş Portalı (uyap.gov.tr)
- İstanbul Barosu (istanbulbarosu.org.tr)
- T.C. Adalet Bakanlığı (adalet.gov.tr)
- Türkiye Barolar Birliği (barobirlik.org.tr)
Hazırlayan Hukuku
Av. Bilal ALYAR — İstanbul Barosu Sicil No: 54965
Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu (2015). Aile hukuku, ceza hukuku, kripto para hukuku, bilişim hukuku, şirketler hukuku ve vergi hukuku alanlarında faaliyet göstermektedir.
Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; somut hukuki görüş ya da avukat-müvekkil ilişkisi oluşturmaz. Her dosya kendine özgü koşullar içerdiğinden, hukuki süreçlerde ilgili mevzuat çerçevesinde bilgilendirme alınması yararlı olabilir.