Sermaye Piyasası Suçlarında Yargılama ve Etkin Pişmanlık 2026

Sermaye piyasası suçları (içsel bilgi suistimali, piyasa dolandırıcılığı, izinsiz faaliyet, defter ve kayıtların gerçeğe aykırı tutulması), SPKn m.106-110 hükümleri ile özel ceza normlarına bağlanmıştır. Yargılama; Kurulun yazılı başvurusu, ihtisas asliye ceza mahkemesinin görevi ve etkin pişmanlık hükümleri çerçevesinde yürür.

Suç Tipleri ve Ceza Sınırları

İçsel bilgi suistimali (m.106): üç yıldan beş yıla kadar hapis veya adli para cezası. Piyasa dolandırıcılığı (m.107): üç yıldan beş yıla kadar hapis ve adli para cezası. Usulsüz halka arz ve izinsiz faaliyet (m.109): iki yıldan beş yıla kadar hapis ve adli para cezası. Defter, kayıt ve finansal tablolarda usulsüzlük (m.112): fiile göre değişen hapis ve adli para cezaları.

Kurulun Yazılı Başvurusu Şartı (m.115)

SPKn m.115/1 uyarınca bu Kanunda tanımlanan suçlardan dolayı soruşturma yapılması, Kurulun Cumhuriyet başsavcılığına yazılı başvurusuna bağlıdır; bu başvuru muhakeme şartıdır. Kamu davası açılırsa iddianamenin kabulüyle birlikte bir örneği Kurula tebliğ edilir ve Kurul katılan sıfatını kazanır (m.115/2).

Etkin Pişmanlık (m.107/3)

SPKn m.107/3 yalnız birinci fıkradaki işlem bazlı piyasa dolandırıcılığı için etkin pişmanlık öngörür: fail, beş yüz bin Türk lirasından az olmamak üzere elde ettiği veya elde edilmesine sebep olduğu menfaatin iki katını Hazineye soruşturma başlamadan önce öderse cezaya hükmolunmaz; soruşturma evresinde öderse ceza yarı, kovuşturma evresinde hüküm verilinceye kadar öderse üçte bir oranında indirilir. İçsel bilgi suistimali (m.106) için Kanunda benzer bir hüküm yoktur.

Görevli Mahkeme ve Yargılama Usulü

Sermaye piyasası suçlarında yargılama, Hâkimler ve Savcılar Kurulunun ihtisas mahkemesi olarak görevlendirdiği asliye ceza mahkemelerinde yapılır (m.116). SPK’nın suç duyurusu ve teknik raporu temel delil niteliğindedir; bilirkişi incelemesi sıkça başvurulan bir usuldür.

Tüzel Kişi Sorumluluğu

TCK m.20/2 uyarınca tüzel kişi hakkında ceza verilemez; ancak güvenlik tedbiri olarak faaliyet izninin iptali ve müsadere uygulanabilir. Yöneticilerin şahsi cezai sorumluluğu paralel olarak değerlendirilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Kurulun başvurusu olmadan soruşturma yapılabilir mi?

Hayır; soruşturma yapılması Kurulun Cumhuriyet başsavcılığına yazılı başvurusuna bağlıdır ve bu başvuru muhakeme şartıdır (SPKn m.115/1).

Etkin pişmanlık ne kazandırır?

Yalnız m.107/1 kapsamındaki piyasa dolandırıcılığında, menfaatin iki katının Hazineye ödenmesi aşamaya göre cezasızlık veya yarı ya da üçte bir oranında indirim sağlar (SPKn m.107/3).

Tüzel kişi cezalandırılır mı?

TCK m.20/2 uyarınca cezalandırılmaz; güvenlik tedbiri uygulanır.

Görevli mahkeme hangisi?

Hâkimler ve Savcılar Kurulunun ihtisas mahkemesi olarak görevlendirdiği asliye ceza mahkemeleri görevlidir (SPKn m.116).

Resmi Kaynaklar

• Mevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr)
• Yargıtay Karar Arama (karararama.yargitay.gov.tr)
• UYAP Vatandaş Portalı (uyap.gov.tr)
• İstanbul Barosu
• T.C. Adalet Bakanlığı (adalet.gov.tr)
• Türkiye Barolar Birliği (barobirlik.org.tr)

Hazırlayan Avukat

Av. Bilal ALYAR

Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu (2015). Aile hukuku, ceza hukuku, kripto para hukuku, bilişim hukuku, şirketler hukuku ve vergi hukuku alanlarında faaliyet göstermektedir.

Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; somut hukuki görüş ya da avukat-müvekkil ilişkisi oluşturmaz. Her dosya kendine özgü koşullar içerdiğinden, hukuki süreçlerde ilgili mevzuat çerçevesinde bilgilendirme alınması yararlı olabilir.

İletişim | Hakkımızda