Kripto sözleşme hukuku; kripto varlıkların alım-satımı, saklanması, KVHS hizmetleri, white label borsa kurulumu, lisanslama, danışmanlık ve token arzı gibi süreçlerde tarafların hak ve borçlarını düzenleyen, birden çok hukuk dalını bir araya getiren melez bir uygulama alanıdır. Bu tür sözleşmeler 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (TBK), 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (TTK), 7518 sayılı Kanun ve SPK’nın kripto varlık tebliğleri çerçevesinde kaleme alınmalıdır.
1. Kripto Sözleşmesinde Hukuki Çerçeve
Kripto varlık sözleşmeleri, genel borçlar hukuku kurallarının (TBK m.1 vd.) yanı sıra 7518 sayılı Kanun, SPK’nın kripto varlık hizmet sağlayıcılarına yönelik tebliğleri ve MASAK’a ilişkin 5549 sayılı Kanun hükümlerine tabidir. Sözleşmenin türü saklama, alım-satıma aracılık, transfer, danışmanlık ya da yatırım danışmanlığı niteliğinde olabilir. Bu niteliğin doğru saptanması, uygulanacak vergi, lisans ve sorumluluk rejimini doğrudan etkiler.
2. Kripto Sözleşme Türleri
Uygulamada en çok rastlanan sözleşme tipleri arasında kripto varlık saklama (custody) sözleşmesi, KVHS aracılık sözleşmesi, OTC alım-satım sözleşmesi, white label borsa lisans sözleşmesi, token arzına ilişkin (SAFT, SAFE-T) sözleşmeler, akıllı sözleşme geliştirme ve denetim sözleşmesi, NFT mint ile telif lisans sözleşmesi, staking havuzu hizmet sözleşmesi ve B2B kripto ödeme entegrasyon sözleşmesi sayılabilir.
3. Sözleşmede Bulunması Gereken Zorunlu Unsurlar
Geçerli bir kripto sözleşmesinde; tarafların kimlik bilgileri, hizmet ya da varlığın tanımı (cüzdan adresi, blockchain ağı, token kontrat adresi), bedel ve ödeme koşulları, KYC/AML beyanları, MASAK uyum taahhüdü, gizlilik (NDA), KVKK aydınlatma metni, sorumluluğun sınırlandırılması, mücbir sebep halleri (chain split, oracle hatası, regülatör müdahalesi), uyuşmazlık çözüm yöntemi (tahkim veya mahkeme yetkisi) ve uygulanacak hukuk maddeleri yer almalıdır.
4. Kripto Sözleşmesinde Tipik Risk Maddeleri
Kripto sözleşmelerinde fiyat oynaklığı, ağ kesintisi (network downtime), MASAK/OFAC kaynaklı hesap blokeleri, private key kaybı, hard fork ve airdrop tahsisi, akıllı sözleşme açığı (bug/exploit), stablecoin de-peg riski ve regülasyon değişikliği gibi durumlara ilişkin klozlar ayrıca düzenlenmelidir. TBK m.115’te öngörülen sorumsuzluk anlaşması yasağı gereği, ağır kusur hallerine ilişkin sınırlandırma hükümleri geçersiz kabul edilir.
5. Vergi ve MASAK Yükümlülükleri
Sözleşmenin tarafları; 7524 sayılı Kanun ile getirilen %0,03 oranındaki kripto varlık işlem harcı, GVK m.80 kapsamındaki değer artış kazancı ve KVK uyarınca kurumlar vergisi yükümlülükleri konusunda bilgilendirilmelidir. KVHS niteliğindeki taraflar ise 5549 sayılı Kanun gereği MASAK’a şüpheli işlem bildirimi (STR) yapmak, müşterini tanı (KYC) ilkesine uymak ve kayıt tutmakla yükümlüdür; bu hususlara ilişkin bir uyum taahhüdü sözleşmeye eklenmelidir.
6. Uyuşmazlık Çözümü ve Yetkili Mahkeme
Kripto sözleşmelerinde çoğu zaman sınır ötesi bir unsur bulunur. 5718 sayılı MÖHUK m.24 uyarınca taraflar uygulanacak hukuku serbestçe kararlaştırabilir. Türk mahkemelerinin yetkisi ise HMK m.5-19 hükümlerine göre belirlenir; taraflar geçerli bir yetki ya da tahkim sözleşmesiyle bu konuyu düzenleyebilir.
Önemli Süreler
| Konu | Süre | Dayanak |
|---|---|---|
| Sözleşmenin iptali (irade sakatlığı) | 1 yıl | TBK m.39 |
| Genel zamanaşımı | 10 yıl | TBK m.146 |
| Tacirler arası ayıp ihbarı | 8 gün | TTK m.23/c |
| Tahkim itirazı | İlk celse | HMK m.116 |
Sıkça Sorulan Sorular
Kripto sözleşmesi noterde mi yapılmalı?
Yasal olarak şekil şartı bulunmamakla birlikte, ispat kolaylığı, vergi gerekçesi ve uyuşmazlık halinde delil değeri açısından noter onaylı sözleşme veya elektronik imzalı sözleşme tercih edilmelidir.
Yurt dışı borsalarla yapılan sözleşmeler Türkiye’de geçerli midir?
Geçerlidir; ancak 5718 sayılı MÖHUK uyarınca uygulanacak hukuk ve yetkili mahkeme klozları açıkça yazılmalıdır. Aksi halde Türk hukukunun emredici hükümleri (KVKK, MASAK, tüketici koruması) uygulanır.
Smart contract sözleşme yerine geçer mi?
Smart contract teknik bir uygulama aracıdır; tek başına sözleşme yerine geçmez. Tarafların iradelerini yansıtan yazılı bir çerçeve sözleşme ile birlikte değerlendirilmesi hukuki güvenlik açısından zorunludur.
İlgili Rehberler
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; somut olaya ilişkin hukuki değerlendirme için avukatınıza başvurmanız önerilir.
Resmi Kaynaklar
- Mevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr)
- Yargıtay Karar Arama (karararama.yargitay.gov.tr)
- UYAP Vatandaş Portalı (uyap.gov.tr)
- İstanbul Barosu (istanbulbarosu.org.tr)
- T.C. Adalet Bakanlığı (adalet.gov.tr)
- Türkiye Barolar Birliği (barobirlik.org.tr)
Hazırlayan Hukuku
Av. Bilal ALYAR — İstanbul Barosu Sicil No: 54965
Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu (2015). Aile hukuku, ceza hukuku, kripto para hukuku, bilişim hukuku, şirketler hukuku ve vergi hukuku alanlarında faaliyet göstermektedir.
Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; somut hukuki görüş ya da avukat-müvekkil ilişkisi oluşturmaz. Her dosya kendine özgü koşullar içerdiğinden, hukuki sorunlarınız için bir avukata danışmanız önerilir.
Ana Rehber: İş Avukatı 2026 | İşçi, İşveren, İş Davaları Kapsamlı Rehber
İlgili Yazılar: