İdari yargıda süreler hak düşürücü niteliktedir ve re’sen gözetilir. Genel dava açma süresi İYUK m.7 uyarınca idare mahkemesinde 60 gün, vergi mahkemesinde 30 gündür. Özel kanunlar kısa süreler öngörebilir; zorunlu idari başvurular süreyi durdurur. Rehberde sürelerin başlangıcı, hesaplanması, özel kanun süreleri, İYUK m.10 ve m.11 başvuru yolları ele alınmaktadır.
Genel Dava Açma Süresi (İYUK m.7)
İYUK m.7/1 uyarınca dava açma süresi, idare ve vergi mahkemelerinde idari işlemin tebliği (ilan edilmesi zorunlu işlemlerde ilan tarihini izleyen gün) veya öğrenilmesinden itibaren işlemeye başlar. Süreler: idare mahkemesinde 60 gün, vergi mahkemesinde 30 gün. Sürenin başlangıcı bakımından kural tebliğdir; ilanın yeterli olduğu işlemlerde Resmî Gazete/duyuru tarihini izleyen gün sürenin ilk günü sayılır. Öğrenme hâli yalnızca tebliğ ve ilanın yapılmaması veya usulsüz olması durumunda devreye girer; bu durumda öğrenme tarihi davacının ispatı ile belirlenir.
Özel Kanun Süreleri
Bazı kanunlar daha kısa ve özel süreler öngörür. Başlıcaları: (i) 4734 s. Kamu İhale Kanunu m.55-57 uyarınca KİK’in itirazen şikayet kararına karşı 10 gün içinde idare mahkemesinde dava açılabilir. (ii) 6502 s. Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun m.70 kapsamında Reklam Kurulu kararlarına 15 gün. (iii) 5549 s. Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Kanunu uyarınca MASAK kararlarına özel süre. (iv) İmar Kanunu m.32 yıkım kararlarında ilanı izleyen 30 gün. (v) 657 s. K. disiplin cezalarına idari başvuru süresi (7 gün) ayrı bir süredir; dava süresi ise genel 60 gündür. Özel kanun süresinin açıkça düzenlenmediği hâllerde genel süre uygulanır.
Zorunlu İdari Başvuru ve Süreyi Durdurma (İYUK m.11)
İYUK m.11/1 uyarınca ilgililer tarafından idari dava açılmadan önce, idari işlemin kaldırılması, geri alınması, değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılması üst makamdan, üst makam yoksa işlemi yapan makamdan istenebilir. Bu başvuru dava açma süresini durdurur. İdare, başvuruya: (a) 60 gün içinde açıkça red cevabı verirse işleyen süre, red cevabının tebliğinden itibaren yeniden işlemeye başlar ve kalan gün sayısı eklenir; (b) 60 gün içinde cevap vermezse zımnî ret gerçekleşir ve işlemeye ara verilen dava açma süresi yeniden işlemeye başlar. Bu yol zorunlu değildir; ilgili doğrudan dava açmayı da seçebilir. Ancak kanun bazı işlemler için zorunlu idari başvuru öngörmüşse önce ona uyulmalıdır.
İYUK m.10 Başvurusu ve Süreleri
İYUK m.10 idareden talep üzerine doğan işlemleri düzenler. İlgililer, haklarında bir idari işlem yapılması için ilgili makama başvurabilir. Başvuruya karşı verilecek cevaplar: (i) İdare 60 gün içinde cevap vermezse istek zımnen reddedilmiş sayılır; bu hâlde 60 günün dolmasını izleyen günden itibaren dava açma süresi işlemeye başlar. (ii) İdare cevap verirse, cevabın tebliğinden itibaren sure işlemeye başlar. İYUK m.10 başvurusu iki amaç için kullanılır: idarenin bir işlem yapmasını sağlamak ya da bir zımni red işlemi oluşturmak. Örneğin ruhsat talebinin karşılanmaması hâlinde ilgili önce m.10 başvurusu yapar; 60 gün sonunda zımni ret üzerine iptal davası açar.
Sürelerin Hesaplanması ve Adli Tatil
Süreler gün olarak hesaplanır ve başlangıç günü sayılmaz (İYUK m.8/1). Son gün çalışma günü değilse süre, izleyen ilk çalışma günü sonuna kadar uzar. Örneğin tebliğin 10 Ocak’ta yapıldığı bir işlemde 60 günlük süre 11 Ocak’tan başlar ve 11 Mart günü sona erer (11 Mart hafta içiyse). Adli tatil bakımından İYUK m.61 uyarınca idari yargıda çalışmaya ara verme 20 Temmuz-31 Ağustos arasındadır; bu dönemde sona eren süreler, ara vermenin sona erdiği günden itibaren yedi gün uzatılmış sayılır. Ayrıca UYAP üzerinden yapılan e-tebligatlar bakımından 7201 s. Tebligat Kanunu m.7/a hükümleri uyarınca gönderimden itibaren 5. gün sonunda tebliğ tamamlanmış sayılır.
İlgili Mevzuat ve Temel Hükümler
| Kaynak | Hüküm | Konusu |
|---|---|---|
| 1982 Anayasa | m.2 | Hukuk devleti ilkesi |
| 1982 Anayasa | m.125 | İdarenin her türlü eylem ve işlemine yargı yolu |
| 1982 Anayasa | m.129 | Memurlar ve diğer kamu görevlilerinin sorumluluğu |
| 2577 s. İYUK | m.2 | İptal ve tam yargı davaları |
| 2577 s. İYUK | m.7 | Dava açma süresi (60 gün/30 gün) |
| 2577 s. İYUK | m.10-11 | İdari başvuru ve süreyi durdurma |
| 2577 s. İYUK | m.12-13 | Tam yargı davası ile işlemin iptali arasındaki ilişki |
| 2577 s. İYUK | m.27 | Yürütmenin durdurulması |
| 2577 s. İYUK | m.45 | İstinaf (bölge idare mahkemesi) |
| 2577 s. İYUK | m.46-49 | Temyiz (Danıştay) |
| 657 s. Kanun | m.125 | Disiplin cezası dereceleri |
| 657 s. Kanun | m.130 | Savunma hakkı ve usulü |
| 2942 s. Kanun | m.10 | Kamulaştırma bedel tespit ve tescil davası |
| 3194 s. Kanun | m.18 | İmar uygulaması (parselasyon) |
| 4734 s. Kanun | m.54-56 | İhalelere şikayet ve itirazen şikayet |
| 6100 s. HMK | m.114 | İdari yargıda dava şartları benzer uygulama |
| AYM Kanunu (6216) | m.45-49 | Bireysel başvuru (30 gün) |
Yetkili Kurumlar ve Başvuru Kanalları
- İdare Mahkemesi: İptal davası, tam yargı davası, yürütmenin durdurulması talebi (İYUK m.2).
- Vergi Mahkemesi: Vergi tarhiyatı, ceza kesme ve vergi idari işlemleri (sadece vergi hukukunda).
- Bölge İdare Mahkemesi: İstinaf (İYUK m.45), yürütmenin durdurulması itirazı.
- Danıştay: İlk derece mahkeme kararlarından temyiz incelemesi (İYUK m.46), bazı işlemlerde ilk derece görev.
- Anayasa Mahkemesi: Bireysel başvuru (6216 s. K. m.45-49; iç yollar tükendikten sonra 30 gün).
- Kamu İhale Kurumu (KİK): 4734 s. Kanun m.54-56 kapsamında itirazen şikayet.
- İlgili Bakanlık/Üst Kurul: İdari başvuru (İYUK m.11) ve zorunlu idari itiraz mercii.
İlgili İçerikler
Sıkça Sorulan Sorular
İdare mahkemesinde dava açma süresi kaç gündür?
Genel süre İYUK m.7 uyarınca 60 gündür. Vergi mahkemesinde 30 gündür. Özel kanun süreleri (örn. KİK kararına 10 gün, imar yıkımda 30 gün) genel süreden önce uygulanır.
İYUK m.11 başvurusu süreyi nasıl etkiler?
İşlemeye başlamış 60 günlük süreyi durdurur. İdare 60 gün içinde cevap verirse kalan süre cevabın tebliğinden itibaren işler; süskut halinde (60 gün cevap yok) süre yeniden işlemeye başlar.
Tebligat usulsüzse süre ne zaman başlar?
Tebliğ usulsüzse süre başlamaz; ilgili işlemi öğrendiği tarihten itibaren süre işler. Öğrenme tarihini davacı ispatlamak zorundadır. Elektronik tebligat gönderimden 5. gün sonunda tamamlanmış sayılır.
Resmi Kaynaklar
- Mevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr)
- Yargıtay Karar Arama (karararama.yargitay.gov.tr)
- UYAP Vatandaş Portalı (uyap.gov.tr)
- İstanbul Barosu (istanbulbarosu.org.tr)
- T.C. Adalet Bakanlığı (adalet.gov.tr)
- Türkiye Barolar Birliği (barobirlik.org.tr)
Hazırlayan Avukat
Av. Bilal ALYAR — İstanbul Barosu Sicil No: 54965
Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu (2015). Aile hukuku, ceza hukuku, kripto para hukuku, bilişim hukuku, şirketler hukuku ve vergi hukuku alanlarında faaliyet göstermektedir.
Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; somut hukuki görüş ya da avukat-müvekkil ilişkisi oluşturmaz. Her dosya kendine özgü koşullar içerdiğinden, hukuki sorunlarınız için bir avukata danışmanız önerilir.