İdarenin eylem ya da işlemlerinden zarar gören kişiler tam yargı davası yoluyla maddi ve manevi tazminat talep edebilir. Rehberde hizmet kusuru, kusursuz sorumluluk ve 2025 Danıştay kararları çerçevesinde zarar unsuru değerlendirilmektedir.
Hizmet Kusuru Kavramı ve Objektif Nitelik
Hizmetin kötü, geç veya hiç işlememesi halinde idarenin objektif nitelikli hizmet kusuru gündeme gelir. Kişisel kusurdan ayrılan bu sorumluluk kamu hizmetinin işleyişine ilişkindir.
Kusursuz Sorumluluk: Risk ve Sosyal Risk İlkesi
Tehlikeli faaliyetler ve sosyal risk kapsamındaki zararlarda idare kusur aranmaksızın sorumludur. Danıştay terör zararlarında sosyal risk ilkesini uygulamaktadır.
Zarar, Nedensellik ve Tazminat Hesabı
Maddi zarar, fiili zarar ve yoksun kalınan kar; manevi zarar ise ruhi elem temelinde hesaplanır. Nedensellik bağı illiyetin kesilmemesi koşuluna bağlıdır.
İdari Başvuru ve Dava Süreleri
Zararı öğrenmeden itibaren bir yıl ve her halükarda beş yıl içinde idareye başvuru yapılması zorunludur.
Faiz, Islah ve Vekalet Ücreti Uygulaması
Yasal faiz olay tarihinden itibaren işletilir; ıslah yoluyla talep artırımı mümkündür.
Sıkça Sorulan Sorular
Tam yargı davasında idareye başvuru zorunlu mudur?
Evet, İYUK 13 uyarınca dava açmadan önce idareye başvuru yapılması usul şartıdır.
Manevi tazminat nasıl hesaplanır?
Zararın ağırlığı, olayın niteliği ve tarafların ekonomik durumu dikkate alınarak hakim takdir eder.
Faiz hangi tarihten itibaren başlar?
Haksız fiil niteliğindeki olaylarda zararın doğduğu tarihten itibaren yasal faiz işler.
Kusursuz sorumlulukta hangi haller vardır?
Tehlikeli faaliyet, sosyal risk ve fedakarlığın denkleştirilmesi ilkesi uygulanmaktadır.
Güncel Yüksek Yargı İçtihatları ve Uygulama Rehberi
Bu bölümde İdari Yargı alanına ilişkin 2024-2025 dönemi emsal kararlar özetlenmiştir. Resmi karar metinleri için mevzuat.adalet.gov.tr içtihat veritabanı kullanılmalıdır.
- Danıştay İDDK [içtihat referansı – mevzuat.adalet.gov.tr üzerinden araştırılmalı]: İdari işlemlerde gerekçe yükümlülüğü ve ölçülülük ilkesi irdelenmiştir.
- Danıştay 6. D. [içtihat referansı – mevzuat.adalet.gov.tr üzerinden araştırılmalı]: İmar planı iptalinde kamu yararı ve müktesep hak dengesi yeniden değerlendirilmiştir.
- [içtihat referansı – mevzuat.adalet.gov.tr üzerinden araştırılmalı]: Tüketici sözleşmelerinde lehe yorum ilkesinin kapsamı genişletilmiştir.
- Yargıtay Hukuk Genel Kurulu içtihatları[içtihat referansı – mevzuat.adalet.gov.tr üzerinden araştırılmalı]: Uyuşmazlıkta yerel mahkemenin takdir sınırları ortaya konulmuştur.
- Danıştay 13. D. [içtihat referansı – mevzuat.adalet.gov.tr üzerinden araştırılmalı]: Kamu hizmetinin sürekliliği ve idari takdirin denetimi ele alınmıştır.
Uygulama Notları
Emsal kararlar somut olayın delilleri ve sözleşme içeriği değerlendirilmeden uygulanmamalıdır. Her dosya kendine özgü koşullar taşır; hukuki nitelendirmenin bir avukatla birlikte yapılması tavsiye edilir.
Video Rehber
Konunun pratik anlatımı için @bilalalyar YouTube kanalı üzerinden yayımlanan içerikler izlenebilir.