Kripto Para Borç Alacak ve Kira Sözleşmesi Benzerliği 2026

Av. Bilal ALYAR bilalalyar.av.tr

Kullanım hakkı kira (TBK 299), tüketim ödünçü (TBK 386) ve kullanma ödünçü (TBK 379) ayrımı önemlidir.

Lending Platform Yapısı

DeFi lending platformlarında kripto teminatla ödünç verme tüketim ödünç sözleşmesine benzer.

Faiz ve Maliyet

Lending faizi 6098 sayılı TBK ödünç hükümlerine tabidir; tüketim ödüncünde faiz kararlaştırılabilir, ancak TBK m.88/2 uyarınca sözleşmeyle kararlaştırılan yıllık faiz oranı yasal faiz oranının yüzde elli fazlasını aşamaz.

Vergisel Boyut

193 sayılı GVK kapsamında menkul sermaye iradı veya değer artış kazancı olarak vergilendirilir.

Tahsil Sorunu

DeFi lending’de borçlu temerrüde düşerse otomatik likidasyon olur; merkezi platformlarda iflas riski vardır.

Sıkça Sorulan Sorular

Kripto ödünç sözleşmesi geçerli mi?

TBK genel hükümleri çerçevesinde geçerlidir; yazılı yapılması ispat için önemlidir.

Faiz oranı sınırı var mı?

TBK m.88/2 uyarınca sözleşme faizi yasal faiz oranının yüzde elli fazlasını aşamaz; tüketici işlemlerinde ayrıca tüketici mevzuatındaki sınırlar uygulanır.

Borçlu ödemezse ne yapılır?

İcra takibi açılır; teminat varsa öncelikli paraya çevrilir.

DeFi lending Türk hukuku kapsamında mı?

Türk vatandaşı için hak ve yükümlülükler değerlendirilir; protokol yurt dışındadır.

Vergi nasıl beyan edilir?

193 GVK kapsamında menkul sermaye iradı veya ticari kazanç olarak yıllık beyannameye eklenir.

📚 İlgili Yüksek Yargı Emsalleri (İcra-Alacak)

• Tüm İcra-Alacak Koleksiyonu →

🗺️ Pratik Hukuki Yol Haritası (Adım Adım)

kripto hukuk konusunda karşılaşılan uyuşmazlıklarda izlenmesi gereken hukuki süreç, delillendirme önceliği ve zamanaşımı riski açısından dikkatli bir planlama gerektirir. Aşağıdaki adımlar, genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış pratik bir yol haritasıdır.

1. Delil tespiti: Borsa/cüzdan işlem ekran görüntüleri, TX hash, IP kayıtları ve e-posta/SMS yazışmalarının noter onayı ile veya HMK m.400 çerçevesinde delil tespit davasıyla koruma altına alınması gerekir.
2. Şikâyet/başvuru: Yetkili makama (MASAK, CBS, Tüketici Hakem Heyeti veya ilgili mahkeme) usulüne uygun, zamanaşımı süreleri gözetilerek başvuru yapılması kritik önemdedir.
3. Bilirkişi raporu: Kripto işlemlerinde blokzincir analizi yapan uzman bilirkişi raporu alınması delil değeri açısından yararlı olabilir.
4. Tedbir talebi: İhtiyati tedbir veya ihtiyati haciz kararı ile tasarrufun engellenmesi, hak kaybının önüne geçer.
5. Esas davanın açılması: Görevli ve yetkili mahkemede esas talep (iade, tazminat, ceza şikâyeti) ile davanın yürütülmesi.

⏱️ Zamanaşımı ve Hak Kaybı Riskleri

kripto hukuk davalarında en sık karşılaşılan hak kayıpları; TCK/TBK’daki zamanaşımı sürelerinin kaçırılması, delil kaybı (borsa log retention’ın sona ermesi), ve ihtiyati tedbir talebinin geciktirilmesi sonucu varlıkların üçüncü kişilere transferidir. Özellikle sınır ötesi (offshore) borsalarda delil elde etme süresi sınırlıdır.

• Ceza şikâyeti → 8 yıl (TCK 66 basit dolandırıcılık), 15 yıl (nitelikli)
• Tazminat davası → 2 yıl öğrenme + 10 yıl mutlak (TBK 72)
• Vergi tarhiyatı → 5 yıl (VUK 114)
• Borsa işlem kayıtlarının saklama süresi platforma ve ilgili mevzuata göre değişir; delil kaybı riskine karşı kayıtların erken talep edilmesi gerekir.

⚖️ Yüksek Yargı İçtihat Çizgisi

Kripto alanındaki Yargıtay ve Danıştay kararlarının derlendiği kütüphane sayfasına aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir:

• 📚 Kripto İçtihat Kütüphanesi (94 Karar) — Yargıtay ve Danıştay’ın kripto alanındaki tüm emsal kararları

❓ Sık Sorulan Sorular

Yukarıdaki kararlar genel bilgilendirme amacıyla derlenmiş olup somut olaylarda sonuç; eylemin niteliği, delil değerlendirmesi, hukuka uygunluk koşulları ve süreler gibi pek çok unsura göre değişebilmektedir. Bilişim veya kripto hukuku alanında dava, şikâyet veya mağdur haklarına ilişkin süreçlerle karşılaşan kişilerin yetkili bir avukata başvurarak süre kaçırmadan destek almaları önerilir.