Şehit ve Harp Malulü Yakınlarının Hakları (2026)

Hak sahipliği belgelerinizin değerlendirilmesi için telefonla bize ulaşabilirsiniz.

Şehit ve harp malulü yakınlarının aylık, nakdi tazminat ve kamu istihdamı hakları olayın niteliğine göre ayrı ayrı incelenir. 3713 sayılı Kanun’un 21 inci ve ek 1 inci maddeleri ile 2330 sayılı Kanun farklı koşullara bağlıdır; 5233 sayılı Kanun ise terör eylemleri veya terörle mücadeleden doğan maddi zararlar ve belirli hâllerde aylık için uygulanır.

Maaş Bağlanan Yakın Grupları

Eş, çocuklar ve anne-baba yönünden aylık hakkı, vefat eden kişinin statüsü ve ilgili sosyal güvenlik hükümleri çerçevesinde ayrı ayrı değerlendirilir. Evlenme, çalışma ve diğer değişikliklerin aylığa etkisi SGK’dan somut olarak öğrenilmelidir.

Şehit Maaşının Tutarı Neye Göre Belirlenir?

Şehit yakınına bağlanabilecek aylığın dayanağı ve tutarı, olayın ve vefat eden kişinin hukuki statüsüne göre değişir. Hak sahipliği, paylar ve güncel tutar SGK kayıtları üzerinden somut olarak belirlenmelidir. 2330 sayılı Nakdi Tazminat ve Aylık Bağlanması Hakkında Kanun kapsamına giren olaylarda (Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı, Emniyet Teşkilatı, Sahil Güvenlik Komutanlığı ve Millî İstihbarat Teşkilatı mensupları ile bu görevleri sebebiyle saldırıya uğrayan eş, füru, ana, baba ve kardeşleri dahil) ölenlerin kanuni mirasçılarına, en yüksek Devlet memuru brüt aylığının (ek gösterge dahil) 100 katı tutarında nakdi tazminat ödenir; yaşamak için başkasının yardımına muhtaç derecede ağır malul kalanlara bu tutarın 200 katı, diğer engellilik hâllerinde yüzde 25 ilâ yüzde 75’i, yaralanmalarda ise yüzde 20’yi geçmemek üzere derecesine göre ödeme yapılır (2330 sayılı Kanun m.3/a-b). Bu nakdi tazminat; ölenin eşi ve altsoyu ile ölüm tarihinde sağ olan ana ve babanın her birine ayrı ayrı yüzde 15 pay verildikten sonra kalan kısım diğer kanuni mirasçılara miras hükümlerine göre paylaştırılır, ana veya babaya verilen pay hiçbir çocuğa verilen paydan fazla olamaz (m.3/c). Aynı Kanun kapsamında bağlanan görev malullüğü aylığı ile ölenlerin dul ve yetimlerine intikal eden aylık, ilgili sosyal güvenlik kurumunca kendi mevzuatına göre hesaplandıktan sonra yüzde 25 artırılarak ödenir (m.4).

Güncel tutarı öğrenmek için: e-Devlet üzerinden SGK “Emekli/Aylık Bilgisi Sorgulama” hizmeti veya SGK Alo 170 hattı üzerinden hak sahibinin kendi bilgileriyle sorgulama yapılması gerekir — üçüncü şahıs kaynaklarındaki genel rakamlar güncel olmayabilir.

Eğitim ve Öğretim Hakları

Eğitim destekleri, okul türüne ve ilgili düzenlemedeki hak sahipliği koşullarına göre değişebilir. Başvuru öncesinde MEB ve yükseköğretim kurumundan güncel koşullar öğrenilmelidir.

İstihdam Öncelikleri

Şehit yakınlarının kamu istihdamına ilişkin hak sahipliği ve başvuru usulü, ilgili mevzuat ve yetkili kurumun güncel duyurusu üzerinden kontrol edilmelidir. Diğer desteklerin koşulları ayrıca teyit edilmelidir.

Şehit Kardeşi Hakları: İstihdam Hakkı Kime, Kaç Kişiye?

En çok sorulan ve en çok karıştırılan konu budur. Kardeş, şehit yakını istihdam hakkından yararlanabilir; ancak hak kişiye değil aileye tanınmıştır ve toplam kişi sayısı sınırlıdır. Dayanak, 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu’nun Ek 1 inci maddesidir.

İki kişilik istihdam hakkı: 3713 Ek 1’deki belirli ölüm hâlleri

• 3713 Ek 1’in ikinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri kapsamında hayatını kaybedenlerde kural: eş veya çocuklardan birisi ile ana, baba veya kardeşlerden birisi olmak üzere toplam iki kişi.
• Ana, baba ve kardeş yoksa: eş veya çocuklardan toplam iki kişi.
• Eş veya çocuk yoksa: ana veya babası ile kardeşlerinden birisi olmak üzere toplam iki kişi.
• Ana veya baba bu hakkı kullanmazsa: bir diğer kardeş olmak üzere toplam iki kişi.
• Ana, baba veya kardeşler hakkı kullanmazsa: eş veya çocuklardan toplam iki kişi.

3713 Ek 1’in ikinci fıkrasının (c) ve (ç) bentleri kapsamındaki ölüm hâllerinde istihdam hakkı toplam bir kişiye tanınır; kimin öncelikli olduğu ilgili bende göre değişir. Malullük veya engellilik hâllerinde de kural toplam bir kişidir. (a) ve (b) bentlerindeki malulün kendisi veya eş ya da çocuklarından birisi; eşi veya çocuğu yoksa kendisi veya kardeşlerinden birisi yararlanabilir. (c) ve (ç) bentleri için de ilgili bentteki yakınlık sırası ayrıca uygulanır.

Atama nasıl yapılır?

• Hak sahipliği tespit edilir, atama teklifi kura usulüyle yapılır. Kamu kurumları atamak zorundadır.
• Sınavlara ilişkin hükümler hariç, kadro için mevzuatta öngörülen nitelik ve şartları taşımak zorunludur.
• İlköğretim, ortaokul veya ilkokul mezunları kural olarak hizmetli unvanlı kadro veya pozisyonlara teklif edilir. Ancak 3713 Ek 1’in üçüncü fıkrasında sayılan maluller hakkı kendileri kullanıyorsa bu öğrenim düzeyinde de atama teklifi memur unvanlı kadro veya pozisyona yapılır. Ortaöğretim ve yükseköğretimde, kazanılan unvanın kanundaki cetvel koşulunu sağlaması hâlinde o unvana; diğer hâllerde memur unvanına teklif yapılır. İşçi kadrosuna yapılacak teklif sürekli işçi unvanınadır.
• Atama işlemleri, teklifin kuruma ulaşmasından itibaren otuz gün içinde tamamlanır.

İstihdama engel olan ve yeniden istihdamı kapatan hâller

Bir başkasının bakımına muhtaç olacak derecede engelli olanlar; terör örgütlerine veya Millî Güvenlik Kurulunca devletin millî güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum ya da gruplara üyeliği, mensubiyeti, iltisakı veya irtibatı ilgili valilerce tespit edilenler; 3713 Ek 1’in birinci fıkrasında sayılan kamu kurumlarında görev yapanlar ile hakkı doğuran olaydan sonra bu kurumlarda görev yaparken ayrılanlar istihdam hakkından yararlanamaz. Atama onayı alınmasına rağmen göreve başlamayanlar veya göreve başladıktan sonra herhangi bir sebeple ayrılanlar ise bu madde kapsamında yeniden istihdam edilemez.

Mevzuat metni: 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu. Kanun metninde eski kurum adları bulunsa da 3713 Ek 1 kapsamındaki istihdam işlemleri Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Şehit Yakınları ve Gaziler Genel Müdürlüğünce yürütülür. İstihdam başvurusu, hak sahibinin ikamet ettiği ildeki Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğüne yapılır.

Konut ve Ev Edinme

Kamu konutu ve kira desteği yönünden uygulanacak özel koşullar ilgili idareden kontrol edilmelidir. Konut kredisi, bedelsiz konut tahsisi ve vergi istisnası her hak sahibi için otomatik değildir; kapsam ve güncellik ayrıca teyit edilmelidir.

Sağlık Hakları

Sağlık ve bakım haklarının kapsamı, kişinin hak sahipliği ve uygulanacak mevzuata göre belirlenir. Tedavi yeri, ilaç ve bakım giderleri için ilgili kurumdan güncel kapsam teyit edilmelidir.

İlgili Yargı Kararları

Aşağıdaki Danıştay kararları, bu sayfada anlatılan istihdam hakkı ve vazife malullüğü aylığı konularında somut uyuşmazlıklarda verilmiş güncel örneklerdir; her dosyanın sonucu kendi somut olayına göre değişir.

• Danıştay 12. Daire, E.2022/68, K.2024/4101 (15.10.2024, kesin): 3713 sayılı Kanunun Ek 1 inci maddesi kapsamındaki iki istihdam hakkından ikincisi için kardeşler arasında feragat verilmemesi hâlinde, hak sahipliğinin idarece yaptırılan sosyal inceleme raporuyla belirlenmesi gerektiği; eksik incelemeye dayalı kararın iptal edilebileceği.
• Danıştay 12. Daire, E.2021/4873, K.2025/518 (04.02.2025, kesin): Bir yakının istihdam hakkı zaten kullanılmışken sehven ikinci kez kullandırılarak yapılan atamanın, altı yıl sonra dahi ve ilgilinin kusuru bulunmasa bile idarece geri alınabileceği; hukuka aykırı işlemin kazanılmış hak oluşturmayacağı.
• Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, E.2021/262, K.2021/1985 (21.10.2021): 2330 sayılı Kanun kapsamında vazife malulü sayılan ve sınıf veya görev değiştirerek çalışmaya devam eden bir kamu görevlisine, 5510 sayılı Kanunun Geçici 14 üncü maddesi uyarınca görevinden ayrılmaksızın vazife malullüğü aylığı bağlanabileceği.

Sıkça Sorulan Sorular

Yeniden evlenen dul eş maaşı kaybeder mi?

Evlenmenin aylığa etkisi uygulanacak sosyal güvenlik hükümlerine bağlıdır; 5510 sayılı Kanunun 37 nci maddesindeki evlenme ödeneği (aylığın iki yıllık tutarının peşin ödenmesi) kanun lafzında yalnızca evlenen kız çocuklarına tanınmıştır, dul eş için kanunda ayrı bir evlenme ödeneği hükmü bulunmamaktadır. Evlenmeden önce SGK’dan yazılı hak durumu alınmalıdır.

Şehit babası çalışırsa maaş etkilenir mi?

Çalışmanın aylığa etkisi, uygulanacak sosyal güvenlik hükümlerine göre belirlenir. Genel bir gelir veya bakmakla yükümlülük koşulu tüm dosyalara uygulanamaz; somut durum SGK’dan teyit edilmelidir.

Kardeş maaşı hangi durumlarda bağlanır?

Kanunda aylık hak sahibi olarak eş, çocuklar ve ana-baba sayılmıştır; kardeş genel olarak aylık hak sahibi değildir. Kardeş, yalnızca 3713 sayılı Kanunun Ek 1 inci maddesindeki koşullarla (eş, çocuk, ana ve baba yoksa ya da bu hakkı kullanmazsa) kamu istihdamı hakkından yararlanabilir; somut hak durumu ve varsa başka bir yasal dayanak SGK’dan sorulmalıdır.

Eğitim haklarından yurt dışında da yararlanılır mı?

Yurt dışında eğitime ilişkin destek bulunup bulunmadığı ve koşulları, ilgili kurumdan güncel olarak teyit edilmelidir.

Şehit eşi, annesi veya çocuğuna bağlanan aylık ne kadardır?

Aylık; hesaba esas gösterge veya derece, hizmet yılı ve uygulanacak sosyal güvenlik mevzuatına (5434, 5510 veya 2330 sayılı Kanun) göre kişiye özel hesaplanır, kanunda herkes için geçerli tek bir TL tutarı yoktur. 2330 sayılı Kanun kapsamındaki olaylarda ölenlerin dul ve yetimlerine intikal eden aylık, ilgili kurumun kendi mevzuatına göre hesaplanan tutarın yüzde 25 artırılmasıyla ödenir (m.4). Kesin tutar için hak sahibinin e-Devlet üzerinden SGK Emekli/Aylık Bilgisi Sorgulama hizmetini kullanması gerekir.

Resmi Kaynaklar

• Mevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr)
• Yargıtay Karar Arama (karararama.yargitay.gov.tr)
• UYAP Vatandaş Portalı (uyap.gov.tr)
• T.C. Adalet Bakanlığı (adalet.gov.tr)

Hazırlayan Avukat

Av. Bilal ALYAR

Aile hukuku, ceza hukuku, kripto para hukuku, bilişim hukuku, şirketler hukuku ve vergi hukuku alanlarında faaliyet göstermektedir.

Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; somut hukuki görüş ya da avukat-müvekkil ilişkisi oluşturmaz. Her dosya kendine özgü koşullar içerdiğinden, hukuki süreçlerde avukattan hukuki destek alınması yararlı olabilir.

İletişim | Hakkımızda