İlgili konu: Çek ve senet hukuku rehberi

Çek İptali Davası ve Menfi Tespit Davası Rehberi

Çek İptali Davası ve Menfi Tespit Davası Rehberi: Çek iptali ve menfi tespit davaları; kaybolan, çalınan veya haksız dolaşıma giren çeklerin ödenmesini engellemek ve borçsuzluk durumunu tespit etmek için başvurulan temel hukuki yollardır. TTK ve HMK hükümleri kapsamında düzenlenmiştir.

Çek İptali Davası (TTK m.818)

Çekin ziyaı halinde (kaybolma, çalınma, hasar) hak sahibi, çek iptali davası açabilir. Dava ödeme yerindeki veya hamilin yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesinde görülür; mahkeme muhatabın ödemesini yasaklayabilir ve çek verilen süre içinde sunulmazsa iptaline karar verir (TTK m.757-764/1, m.818/1-s).

Menfi Tespit Davası

Borçlu olmadığı halde ödeme talep edilen veya icra takibine maruz kalan kişi, HMK m.106 kapsamında menfi tespit davası açarak borçlu olmadığının tespitini isteyebilir.

İcra takibinden önce açılabilir
İcra takibinden sonra açılabilir (İİK m.72)
Takipten önce açılan davada en az %15 teminatla takibin durdurulması istenebilir; takipten sonra yalnız paranın alacaklıya verilmemesi istenebilir (İİK m.72)
Alacak davası ile karşı karşıya kalınabilir

Ödeme Yasağı ve İhtiyati Tedbir

Çek iptali davasıyla birlikte muhatap bankaya ödeme yasağı kararı verilmesi talep edilir. Bu karar, ödeme yerindeki veya hamilin yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesinden alınır (TTK m.757, çek için m.818 atfıyla). Karar derhal bankaya tebliğ edilir ve ödeme durdurulur.

Dava Süreci ve İspat

Hak sahibi, çek üzerindeki hakkını ve çekin iradesi dışında elinden çıktığını (zıyaını) ispatlamak zorundadır. Banka kayıtları, bankanın verdiği belgeler, tanık ifadeleri ve karşılık iddialarıyla süreç şekillenir.

Kambiyo Takibinde İtiraz

Çeke dayanan kambiyo icra takibine İİK m.168 kapsamında 5 gün içinde itiraz edilebilir. İtiraz, çek numarasına, imzaya, keşide tarihine veya borcun bulunmadığına yönelik olabilir. İtiraz icra mahkemesinde incelenir.

İlgili Mevzuat

Sıkça Sorulan Sorular

Çek iptali ne kadar sürer?

Süre, dosyanın durumuna ve mahkemenin iş yüküne göre değişir; ödeme yasağı (TTK m.757) ilk aşamada talep edilir, iptal kararı ise ilan ve bekleme sürelerinin ardından verilir.

Çek çalındıysa ne yapmalıyım?

Derhal bankaya bildirim yapıp ödemenin durdurulmasını talep etmeli, savcılığa suç duyurusu yapmalı ve mahkemeden ödeme yasağı ile çek iptali kararı istemelisiniz.

Menfi tespit davasında teminat ne kadar?

Takipten önce açılan davada takibin durdurulması için alacağın en az %15’i teminat gösterilir; takipten sonra açılan davada takip durmaz, kanuni teminat koşulları sağlanarak yalnız icra veznesindeki paranın alacaklıya verilmemesi istenebilir (İİK m.72).

Çeke itiraz süresi nedir?

Kambiyo takibinde 5 gün, adi alacak takibinde 7 gündür. Sürelerin başlangıcı ve varsa istisnai başvuru imkânları somut olayın koşullarına göre değerlendirilmelidir.