Çek İptali Davası ve Menfi Tespit Davası Rehberi
Çek İptali Davası ve Menfi Tespit Davası Rehberi: Çek iptali ve menfi tespit davaları; kaybolan, çalınan veya haksız dolaşıma giren çeklerin ödenmesini engellemek ve borçsuzluk durumunu tespit etmek için başvurulan temel hukuki yollardır. TTK ve HMK hükümleri kapsamında düzenlenmiştir.
Çek İptali Davası (TTK m.818)
Çekin ziyaı halinde (kaybolma, çalınma, hasar) hak sahibi, çek iptali davası açabilir. Dava asliye ticaret mahkemesinde görülür ve çekin yerinde yeni bir çek düzenlenmesi talep edilir.
Menfi Tespit Davası
Borçlu olmadığı halde ödeme talep edilen veya icra takibine maruz kalan kişi, HMK m.106 kapsamında menfi tespit davası açarak borçlu olmadığının tespitini isteyebilir.
- İcra takibinden önce açılabilir
- İcra takibinden sonra açılabilir (İİK m.72)
- %15 teminat yatırılarak takip durdurulabilir
- Alacak davası ile karşı karşıya kalınabilir
Ödeme Yasağı ve İhtiyati Tedbir
Çek iptali davasıyla birlikte muhatap bankaya ödeme yasağı kararı verilmesi talep edilir. Bu karar, çekin keşide yerinin bağlı olduğu asliye ticaret mahkemesinden alınır. Karar derhal bankaya tebliğ edilir ve ödeme durdurulur.
Dava Süreci ve İspat
Hak sahibi; çekin varlığını, elinde bulundurduğu kaydı, keşide tarihinden önceki son iyi niyetli iktisabını ispatlamak zorundadır. Banka kayıtları, bankanın verdiği belgeler, tanık ifadeleri ve karşılık iddialarıyla süreç şekillenir.
Kambiyo Takibinde İtiraz
Çeke dayanan kambiyo icra takibine İİK m.168 kapsamında 5 gün içinde itiraz edilebilir. İtiraz, çek numarasına, imzaya, keşide tarihine veya borcun bulunmadığına yönelik olabilir. İtiraz icra mahkemesinde incelenir.
İlgili Mevzuat
Emsal Yargıtay/Danıştay Kararları
Aşağıda, çek iptali ve menfi tespit güncel ve emsal nitelikte kararların resmi metinlerine bağlantılar yer almaktadır. Karar metinleri T.C. Adalet Bakanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi üzerinden erişilebilir kaynaklardır:
- Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2025/6104 E., 2026/1114 K., 26.02.2026 — Resmi karar metni (mevzuat.adalet.gov.tr)
- Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2025/4006 E., 2026/1146 K., 26.02.2026 — Resmi karar metni (mevzuat.adalet.gov.tr)
- Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2025/3898 E., 2026/1116 K., 26.02.2026 — Resmi karar metni (mevzuat.adalet.gov.tr)
- Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2025/2348 E., 2026/675 K., 03.02.2026 — Resmi karar metni (mevzuat.adalet.gov.tr)
- Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2025/2877 E., 2026/57 K., 12.01.2026 — Resmi karar metni (mevzuat.adalet.gov.tr)
Not: Yukarıdaki kararlar bilgilendirme amaçlıdır; her somut olayın kendi koşullarına göre değerlendirilmesi gerekir.
Sıkça Sorulan Sorular
Çek iptali ne kadar sürer?
Basit ve kısa yargılama olarak uygulanır. Ödeme yasağı kararı birkaç gün içinde alınabilir; iptal kararı 4-8 ay içinde verilir.
Çek çalındıysa ne yapmalıyım?
Derhal bankaya bildirim yapıp ödemenin durdurulmasını talep etmeli, savcılığa suç duyurusu yapmalı ve mahkemeden ödeme yasağı ile çek iptali kararı istemelisiniz.
Menfi tespit davasında teminat ne kadar?
İcra takibi durdurulabilmesi için kural olarak talep edilen alacağın %15’i oranında teminat yatırılır (İİK m.72).
Çeke itiraz süresi nedir?
Kambiyo takibinde 5 gün, adi alacak takibinde 7 gündür. Süreler kesindir ve kaçırılırsa itiraz hakkı düşer.
İlgili Sayfalar