Araç Değer Kaybı Hesaplama 2026 | Sigorta Tahkim, Başvuru

Araç değer kaybı hesaplama, kaza nedeniyle onarılan aracın ikinci el piyasasında uğradığı değer azalmasını belirlemeyi amaçlar. Onarım faturasının tutarı ile değer kaybı aynı zarar kalemi değildir. Hesap; kaza tarihindeki piyasa koşulları, aracın özellikleri, önceki hasar durumu ve bu kazadaki hasarın niteliği birlikte incelenerek yapılır. Sigortacıdan istenebilecek tutar belirlenirken sorumluluk, kusur değerlendirmesi, poliçe kapsamı ve uygulanacak teminat sınırı ayrıca ele alınır.

Kısa özet: Zorunlu trafik sigortasında önce sigortacıya yazılı başvuru gerekir. KTK m.99’daki sekiz iş günlük ödeme yükümlülüğü ile m.97’deki on beş günlük başvuru ve cevap düzeni farklıdır. Tahkim kararına itirazda ise kararın Komisyonca bildiriminden başlayan ayrı bir on günlük süre vardır. Hiçbir süre, olayın ve başvurunun belgeleri görülmeden tek başına ödeme veya kabul garantisi sayılmaz.

Bu rehber genel bilgilendirme içindir; ekspertiz raporu veya dosyaya özgü hukuki görüş yerine geçmez. Sayfada otomatik hesaplama aracı bulunmamaktadır.

Son güncelleme: 28.10.2026. KTK m.97, 99 ve 109 ayrımı, 2026 tahkim duyuruları ve tamamlanmamış ekspertize ilişkin sirküler incelenmiştir.

Değer kaybının belirlenmesi

Değer kaybında karşılaştırılan iki değer, aracın kaza tarihindeki hasar görmemiş ikinci el rayici ile aynı kazadan sonra onarılmış durumunun ikinci el rayicidir. Buradaki karşılaştırma, aracın geçmişteki bütün hasarlarını yok sayarak sıfır hasarlı bir araç fiyatını esas almak anlamına gelmez. Önceki durum ile bu kazanın yarattığı ilave azalmanın ayrıştırılması gerekir. Yalnız onarım bedelinin belli bir yüzdesini almak, somut araç için piyasa araştırmasının yerini tutmaz.

Aracın yaşı, özellikleri, hasar miktarı ve hasar gören bölümlerin niteliği değerlendirmede önem taşır. Emsal araçların aynı tarih ve benzer özellikler bakımından karşılaştırılabilir olması gerekir. Güncel bir satış ilanındaki fiyatı, geçmiş kazanın tarihindeki rayiç değer gibi kullanmak hesabı yanıltabilir. İlan bedelleri ile gerçekleşmiş satış bedellerinin aynı veri olmadığı da rapor incelenirken gözetilmelidir.

Örneğin yalnız hesap mantığını göstermek üzere, kaza tarihindeki karşılaştırılabilir değer 900.000 TL ve onarım sonrası aynı tarih koşullarındaki değer 865.000 TL olarak usulünce saptanmışsa aradaki fark 35.000 TL olur. Bu örnek bir ekspertiz sonucu değildir. Kusur, önceki ödeme ve sigorta teminatı incelenmeden bu tutarın tamamının belirli bir kişiden alınabileceği söylenemez.

Sorumluluk ve sigorta kapsamı

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu m.85, motorlu aracın işletilmesinden doğan sorumluluğun temel hükümlerini düzenler. Zorunlu mali sorumluluk sigortası m.91 uyarınca bu sorumluluğun karşılanmasına yöneliktir. Zarar görenin sigortacıya doğrudan talebi, m.97 çerçevesinde zorunlu sigortada öngörülen sınırlar içindedir. Bu nedenle araçta hasar bulunması, her talebin otomatik olarak ve sınırsız biçimde sigortacı tarafından karşılanacağı anlamına gelmez.

Dosyada kazaya karışan araçlar, poliçenin dönemi, sorumluluk değerlendirmesi ve aynı olay için yapılmış ödemeler belirlenmelidir. Değer kaybı, onarım gideri ve araçtan yoksun kalma zararının hukuki ve sigorta yönünden aynı kapsamda olduğu varsayılmamalıdır. Kasko veya ihtiyari mali sorumluluk poliçesi bakımından da sözleşme ve teminat hükümleri ayrıca okunmalıdır; zorunlu trafik sigortasına ilişkin açıklama bu poliçelerin tamamına aktarılmaz.

Sigortacıya yazılı başvuru ve belgeler

KTK m.97, dava yoluna gidilmeden önce ilgili sigorta kuruluşuna yazılı başvuru yapılmasını öngörür. Başvuruda hangi kaza için hangi zarar kaleminin istendiği anlaşılmalıdır. Kaza tespit tutanağı, hasar fotoğrafları, onarım kayıtları, araç ve poliçe bilgileri ile varsa ekspertiz raporu, olayın ve zararın incelenmesine yardımcı olur. Bunlar kapalı ve her dosya için değişmez bir belge listesi değildir; genel şartlarla aranan belgeler ve somut dosyanın eksikleri ayrıca kontrol edilir.

Başvurunun gönderildiğini gösteren kayıt ile sigortacıya ulaştığını gösteren kayıt birlikte saklanmalıdır. Ek belge gönderilirse bunun tarihi ve içeriği de izlenmelidir. Sigortacının cevap yazısı ve ödeme açıklaması, neyin kabul edildiğini ve hangi konuda uyuşmazlığın sürdüğünü göstermesi bakımından önemlidir. Salt bir ödeme yapılmış olması, bütün zarar kalemlerinin karşılandığını tek başına kanıtlamaz.

Ödeme, cevap ve zamanaşımı süreleri

KTK m.97’de, sigortacının on beş gün içinde yazılı cevap vermemesi ile cevabın talebi karşılamadığı konusunda uyuşmazlık bulunması ayrı ihtimallerdir. Sekiz iş günlük ödeme düzeni ise başvurunun her tür cevabı için konulmuş genel süre değildir. Sigortacılık Kanunu m.30/13’teki genel on beş iş günlük düzenleme de trafik sigortasına özgü m.97 ile karıştırılmamalıdır.

KTK m.109 bakımından iki yıllık süreyi başlatan öğrenme ile on yıllık süreyi başlatan kaza tarihi ayrıdır. Zararın cezayı gerektiren fiilden doğması ve ceza kanununda daha uzun zamanaşımı bulunması halinde bu sürenin maddi tazminat istemine etkisi ayrıca incelenir. Sürenin kesilmesine ilişkin hükümler de aynı maddede yer alır. Bu yüzden bir başvurunun her durumda on yılda sona ereceği veya sigortaya yazı gönderilmesinin bütün süre sorunlarını çözeceği varsayılmamalıdır.

Tamamlanmamış ekspertizde 2026 sirküleri

SEDDK’nın 5 Ağustos 2026 tarihli, 1862 sayılı kararına bağlı 2026/02 sirküleri, kasko ve zorunlu trafik sigortasında ekspertizi tamamlanmamış maddi zarar başvurularını ele alır. Sigortacının mevzuattaki süre içinde eksper atadığını, raporun sigortacıya yüklenemeyen etkenlerle tamamlanamadığını ve bu durumun Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi sistemleri üzerinden belgelendiğini birlikte göstermesi halinde, talebin olumsuz sonuçlandığı veya cevabın talebi karşılamadığına ilişkin uyuşmazlık bulunduğu kabul edilmez.

Bu açıklama, her eksper atamasında başvuru süresinin kendiliğinden durduğu anlamına gelmez. Üç koşulun somut kayıtlarla karşılanıp karşılanmadığı incelenmelidir. Sirkülerden, KTK m.99’daki ödeme yükümlülüğünün her dosyada otomatik olarak uzadığı sonucu da çıkarılmamalıdır.

Sigorta tahkimi ve 2026 parasal sınırları

Sigorta Tahkim Komisyonuna başvuruda ön başvurunun ve uyuşmazlığın belgelenmesi gerekir. 5684 m.30, zorunlu sigortalarda kuruluş sisteme üye olmasa da kanundaki koşullarla tahkimden yararlanılmasını düzenler. Mahkemeye veya tüketici hakem heyetine intikal etmiş uyuşmazlıklar bakımından m.30/14 ayrıca gözetilir. Bir hakem kararına itiraz ile sigortacının talebi reddetmesine karşı tahkime ilk başvuru aynı işlem değildir.

Komisyonun 22 Ocak 2026 duyurusunda itiraz sınırı 35.000 TL ve üzeri, temyiz sınırı 383.000 TL’nin üzeri, en az üç kişilik hakem heyetiyle çözüm sınırı ise 122.000 TL ve üzeri olarak açıklanmıştır. Tam sınırdaki tutarın durumu, kullanılan ifadeye göre farklıdır. 19 Mart 2026 değişikliği sonrasında itiraz ve temyiz için başvurunun yapıldığı tarihteki, heyet bakımından heyetin teşekkül edeceği tarihteki miktar esas alınır. Eski tarihli başvurularda geçiş ve uygulanacak tarih ayrıca kontrol edilmelidir.

Komisyonun 12 Ağustos 2026 uygulama kararı, kısmi alacak taleplerini ayrıca ele alır. Toplam alacak tespit edildiği halde artırıma konu edilmeyen bakiye için yeni başvuruda ön başvuru aranır. Talep edilmesine rağmen toplam alacak tespit edilmeden verilen, sınır altındaki kısmi talepli kararlar ile toplam alacağın sınırı aştığı açıkça anlaşılan durumlarda itiraz kabulü ayrıca düzenlenmiştir. Bu nedenle yalnız dilekçedeki düşük tutara bakılarak bütün kısmi talepli kararların kesin olduğu söylenemez. Duyuru, 7589 sayılı Kanun değişikliklerinin yürürlüğünden itibaren Komisyona yapılan başvuruları esas alır; eski dosyalara otomatik uygulanmış sayılmaz.

Başvuru ücreti için Komisyonun güncel tarifesi kontrol edilmelidir. 13 Temmuz duyurusu yeni tarifeyi 16 Temmuz 2026’dan itibaren yürürlüğe koymuş, önceki tarifeyi kaldırmıştır. Ücret ile itiraz sınırı farklı konulardır; başvuruya esas tutar değiştiğinde harç ve ücret yönünden gereken işlem de ayrıca değerlendirilir.

Yargıtay kararının gösterdiği ayrım

Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin 19.11.2025 tarihli, E.2024/2224, K.2025/15472 sayılı kararı, ihtiyari mali sorumluluk sigortacısına karşı değer kaybı ve araçtan yoksun kalma talebiyle ilgili bir uyuşmazlıktır. Kararda aktarılan önceki bozma, değer kaybında kaza tarihindeki hasarsız ve onarım sonrası ikinci el rayiçleri arasındaki farkın somutlaştırılmasını istemiştir. Bununla birlikte 2025 kararının nihai sonucu bozma değildir: kazanılmış hak ve temyiz kapsamı değerlendirilerek davanın reddine ilişkin karar onanmıştır. Bu dosya her araç sahibinin tazminat kazanacağına veya her poliçenin aynı zararı karşılayacağına örnek gösterilemez.

Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E.2024/2224, K.2025/15472, 19.11.2025 tam metni (erişim: 27.10.2026).

Sıkça Sorulan Sorular

Değer kaybı onarım faturasıyla aynı tutar mıdır?

Hayır. Onarım gideri aracı onarmanın bedelidir; değer kaybı onarım sonrasında kalan piyasa değer azalmasıdır. İki kalem ayrı incelenmelidir.

Sigortacı sekiz iş gününde cevap vermek zorunda mıdır?

KTK m.99’daki sekiz iş günü, aranan belgelerin iletilmesiyle başlayan ödeme yükümlülüğüne ilişkindir. Trafik sigortasında cevap verilmemesine bağlı başvuru düzeni m.97’de on beş gün olarak yer alır.

Eksper atanmış olması tahkimi her durumda engeller mi?

Hayır. Sirkülerde süresinde atama, sigortacıya yüklenemeyen tamamlanmama nedeni ve SBM sistemleri üzerinden belgelendirme birlikte aranır. Somut kayıtlar incelenmeden sonuç söylenemez.

Hakem kararına itiraz süresi ret yazısından mı başlar?

Sigortacının ret yazısı ile hakem kararı farklıdır. Hakem kararına itiraz süresi, itiraza elverişli kararın Komisyonca ilgiliye bildiriminden itibaren on gündür.

Önceden hasarlı araçta talep otomatik olarak reddedilir mi?

Önceki hasar ile son kazanın etkisi ayrıştırılmalıdır. Önceki hasarı yok saymak da yalnız geçmiş hasar kaydı nedeniyle her yeni değer azalmasını dışlamak da somut teknik incelemenin yerini tutmaz.

Sayfadaki bilgilerle kesin tazminat tutarı bulunabilir mi?

Hayır. Rayiç değer, hasar, sorumluluk ve teminat bilgileri dosyaya özgüdür. Buradaki hesap örneği yalnız yöntemi açıklar; ekspertiz veya ödeme taahhüdü değildir.

İlgili hukuki rehberler

Trafik kazasına ilişkin diğer zarar kalemleri için trafik kazası hukuku, poliçe ve başvuru yolları için sigorta hukuku rehberleri incelenebilir.

Diğer tazminat türleri için tazminat hukuku ve kişi zararına ilişkin farklı hesap konusu için trafik kazası tazminat hesaplama sayfaları ayrıca değerlendirilebilir. Kişi zararı hesabı, araç değer kaybının rayiç farkı hesabıyla aynı değildir.

Resmî kaynaklar

• 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu, m.85, 90, 91, 97, 99 ve 109
• 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu, m.30
• 22 Ocak 2026 parasal sınırlar duyurusu
• 19 Mart 2026 parasal sınır uygulama tarihi değişikliği
• 12 Ağustos 2026 kısmi taleplere ilişkin uygulama kararı
• SEDDK 2026/02 motorlu araç sigortaları başvuru sirküleri
• 16 Temmuz 2026’da yürürlüğe giren başvuru ücret tarifesi

Yazar: Av. Bilal Alyar, İstanbul Barosu
ALYAR LAW & CONSULTANCY
İletişim

Bu içerik genel bilgilendirme niteliğindedir. Başvuru ve kanun yolu kararı, olay tarihi, belgeler ve ilgili poliçe birlikte incelenerek verilmelidir.