İftira Suçu (TCK 267) — Şikayet Hakkının Sınırı ve Yargıtay Kararları

Özetle (TL;DR)

İftira suçu (TCK 267), işlemediğini bildiği hâlde bir kimseye hukuka aykırı bir fiil isnat ederek hakkında soruşturma ve kovuşturma başlatılmasını ya da idari yaptırım uygulanmasını sağlamaya yönelik ihbar, şikâyet veya yayındır.

  • İsnat edilen fiilin hukuka aykırı olması (suç ya da idari yaptırım gerektiren fiil) ve failin kişinin bu fiili işlemediğini bilmesi gerekir.
  • Gerçek bir şüpheyi yetkili makama bildirmek şikâyet hakkının içindedir; bilerek asılsız isnat bu hakkın dışında kalır.
  • Temel ceza bir yıldan dört yıla kadar hapistir; delil uydurma, mağdura koruma tedbiri uygulanması veya mağdurun mahkûmiyeti hâlinde ceza ağırlaşır.
  • İftiradan dönen kişi, dönüşün yapıldığı aşamaya göre etkin pişmanlık indiriminden yararlanabilir (TCK 269).

Son güncelleme: 11 Kasım 2026

Türk Ceza Kanunu’nun 267. maddesi iftira suçunu düzenler. Suç, yetkili makamlara ihbar veya şikâyette bulunarak ya da basın ve yayın yoluyla, işlemediğini bildiği hâlde, hakkında soruşturma ve kovuşturma başlatılmasını ya da idari bir yaptırım uygulanmasını sağlamak için bir kimseye hukuka aykırı bir fiil isnat eden kişi tarafından işlenir. Temel cezası bir yıldan dört yıla kadar hapistir. Şikâyet hakkı anayasal bir haktır; ancak bu hak, bilerek asılsız isnatta bulunmayı kapsamaz.

İftira Suçunun Manevi Unsuru

İftira suçunda belirleyici nokta manevi unsurdur. Kanun, failin, isnat ettiği fiili mağdurun işlemediğini bilmesini arar (“işlemediğini bildiği hâlde”). Yalnızca şüphe veya kanaat üzerine yapılan ihbar ya da şikâyet bu nedenle tek başına iftira sayılmaz; kişinin suç şüphesini yetkili makamlara bildirmesi hak arama yolunun bir parçasıdır. Suçun oluşması için failin gerçeği bilmesi ve buna rağmen mağdur hakkında soruşturma, kovuşturma ya da idari yaptırım sonucunu amaçlaması gerekir. Bilmenin ispatı somut dosyadaki delillere göre değerlendirilir.

Hakaret Suçu ile İlişkisi

İftira (TCK 267) ile hakaret (TCK 125) farklı suç tipleridir. Hakarette kişinin onur, şeref ve saygınlığını rencide edebilecek nitelikte somut bir fiil veya olgu isnat edilir ya da sövülür. İftirada ise mağdura hukuka aykırı bir fiil (suç ya da idari yaptırım gerektiren fiil) isnat edilir ve bu isnat yetkili makamlara ihbar veya şikâyet yoluyla ya da basın ve yayın yoluyla yapılır. Aynı eylemin iki suçun unsurlarını birden taşıyıp taşımadığı ve hangi hükmün uygulanacağı somut olayda ayrıca değerlendirilir.

Korunan Hukuki Yarar ve Suçun Konusu

İftira iki yönden zarar doğurur: haksız yere suçlanan kişi soruşturma, koruma tedbiri ve hatta mahkûmiyetle karşılaşabilir; adli ve idari makamlar da gerçeğe aykırı bir bildirimle yanlış yönlendirilir. Suçun konusu, mağdura yöneltilen ve gerçeğe aykırı olduğu bilinen isnattır. İsnat, hukuka aykırı bir fiilin işlendiği yönünde olmalı ve yetkili makamlara ya da basın ve yayın yoluyla kamuya yönelmelidir. Bu özelliği nedeniyle iftira, kişiyi küçük düşürmeye yönelik hakaret içerikli ifadelerden ayrışır. Diğer başlıklar için ceza hukuku yazılarına bakılabilir.

Şikayet Hakkının Sınırı

Anayasa m. 36 herkese meşru vasıta ve yollardan faydalanarak yargı mercileri önünde iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkı tanır; Anayasa m. 74 de vatandaşların ve karşılıklılık esası gözetilerek Türkiye’de ikamet eden yabancıların kendileriyle veya kamu ile ilgili dilek ve şikâyetleri hakkında yetkili makamlara yazı ile başvurma hakkını düzenler. TCK m. 26’ya göre hakkını kullanan kimseye ceza verilmez. Ancak şikâyet hakkı, başkasını işlemediği bilinen bir fiille bilerek suçlamayı içermez; sınır, bildirimin gerçek bir şüpheye mi yoksa bilinen bir yalana mı dayandığıdır. Yargıtay 8. Ceza Dairesi, şikâyetin maddi vakıalara dayandığı ve sanığın iftira kastıyla hareket etmediğini bildirdiği bir olayda, eylemin Anayasa m. 74’teki şikâyet hakkını kullanma niteliğinde olduğunu, suçun yasal unsurlarının oluşmadığını belirterek mahkûmiyet hükmünü oy birliğiyle bozmuştur (Yargıtay 8. Ceza Dairesi, 11.02.2020, E.2017/13203, K.2020/9365). Karar somut olaya özgüdür; her dosyada ayrıca değerlendirilir.

Etkin Pişmanlık (TCK m. 269)

TCK m. 269, iftira edenin isnadından dönmesini, dönüşün yapıldığı aşamaya göre kademeli indirimle karşılar. Mağdur hakkında adli veya idari soruşturma başlamadan önce iftiradan dönülürse verilecek cezanın beşte dördü, kovuşturma başlamadan önce dönülürse dörtte üçü indirilir. Etkin pişmanlık mağdur hakkında hükümden önce gerçekleşirse cezanın üçte ikisi, mağdurun mahkûmiyetinden sonra gerçekleşirse yarısı, hükmolunan cezanın infazına başlanmışsa üçte biri indirilebilir. İsnat münhasıran idari yaptırım gerektiren bir fiile ilişkinse, idari yaptırım kararından önce yarısı, sonra üçte biri indirilebilir. Basın ve yayın yoluyla yapılan iftirada etkin pişmanlıktan yararlanmak için dönüşün aynı yöntemle yayınlanması gerekir.

Görevli ve Yetkili Mahkeme

Temel hâl ile cezası on yılı aşmayan nitelikli hâller (m. 267/2 ve 267/3) kural olarak asliye ceza mahkemesinde görülür (5235 sayılı Kanun m. 11). Mağdurun ağırlaştırılmış müebbet veya müebbet hapis cezasına mahkûmiyeti hâlinde öngörülen yirmi yıldan otuz yıla kadar hapis cezası (infaza başlanmışsa bunun yarısı kadar artırımı, m. 267/6) on yılı aştığından bu hâllerde ağır ceza mahkemesi görevlidir (5235 sayılı Kanun m. 12). Dolaylı fail sorumluluğunun (m. 267/4) görevi somut olayda ayrıca belirlenir. Yetki kural olarak suçun işlendiği yer mahkemesine aittir (CMK m. 12/1); basın ve yayın yoluyla işlenen iftirada CMK m. 12’nin basılı eser ve yayına ilişkin fıkraları ayrıca dikkate alınır.

Nitelikli hâller TCK m. 267/2-6’da düzenlenmiştir: fiilin maddi eser ve delillerini uydurarak iftirada bulunulursa ceza yarı oranında artırılır (m. 267/2); beraat veya kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilmiş mağdur aleyhine bu fiil nedeniyle gözaltı ve tutuklama dışında bir koruma tedbiri uygulanmışsa ceza yarı oranında artırılır (m. 267/3); beraat veya kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilmiş mağdur bu fiil nedeniyle gözaltına alınmış veya tutuklanmışsa iftira eden ayrıca kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçuna ilişkin hükümlere göre dolaylı fail olarak sorumlu tutulur (m. 267/4). Mağdurun ağırlaştırılmış müebbet veya müebbet hapis cezasına mahkûmiyetinde yirmi yıldan otuz yıla kadar hapis cezasına hükmolunur (m. 267/5); mağdurun cezasının infazına başlanmışsa bu ceza yarısı kadar artırılır (m. 267/6). İftira suçunda dava zamanaşımı, mağdurun fiili işlemediğinin sabit olduğu tarihten başlar (m. 267/8). Basın ve yayın yoluyla işlenen iftiradan verilen mahkûmiyet kararı aynı veya eşdeğer yayın organıyla ilan olunur (m. 267/9).

Sık Karşılaşılan Hatalar

Sık görülen iki yanılgı var. Biri, asılsız olduğu bilinen bir iddianın “şikâyet hakkı” içinde kalacağının sanılmasıdır. Diğeri, kovuşturmaya yer olmadığı ya da beraat kararıyla biten her şikâyetin iftira sayılacağının sanılmasıdır; iftira için şikâyetçinin isnadın gerçeğe aykırı olduğunu bilmesi gerekir. Şikâyet edilen taraf açısından, isnadın gerçeğe aykırılığının fail tarafından bilinip bilinmediği ve bunun hangi delillerle ortaya konulabileceği; şikâyet eden taraf açısından ise etkin pişmanlığın hangi aşamada mümkün olduğu değerlendirilmelidir. Görevi kötüye kullanma iddialarıyla bağlantılı yanlış ihbarlarda TCK 257 ile ilişkili değerlendirmeler birlikte ele alınmalıdır. Her dosyada sonuç, somut dosyanın incelenmesiyle belli olur.

Resmî kaynaklar

İlgili Yazılar

0534 636 19 19 WhatsApp alyarlaw@gmail.com