Menfi tespit davası, borçlunun borçlu olmadığının tespiti için açtığı eda değil tespit davasıdır. İİK 72. madde bu davanın takipten önce veya sonra açılabileceğini, ihtiyati tedbir ve teminat koşullarını düzenler. Takip sonrasında haksız ödenen bedel için istirdat davası açılır.
1. Takip Öncesi Menfi Tespit
Borçlu henüz takip başlatılmadan da borçlu olmadığının tespiti için dava açabilir. Bu durumda teminat karşılığında ihtiyati tedbir kararı ile takibin başlaması engellenebilir. Mahkemece yeterli görülen teminatın yatırılması şarttır.
2. Takip Sonrası Menfi Tespit
Takip başladıktan sonra açılan menfi tespit davasında ihtiyati tedbir yoluyla takip durdurulamaz; ancak teminat karşılığında alacağın icra veznesine ödenmemesi sağlanabilir. Bu tedbir için alacağın yüzde on beşinden az olmamak üzere teminat aranır.
3. İspat Yükü
Kural olarak alacağın varlığını ispat külfeti alacaklıya aittir. Ancak takibe konu belge kambiyo senedi veya noter senediyse borçlu, borçlu olmadığını ispat etmek durumundadır. Hile, ikrah, gabin gibi iradeyi sakatlayan sebepler borçlu tarafından ispat edilir.
4. Tazminat Sonuçları
Menfi tespit davası borçlu lehine sonuçlanırsa, haksız takip nedeniyle alacaklı aleyhine alacağın yüzde yirmisinden az olmamak üzere tazminata hükmedilir. Dava reddedilirse borçlu aleyhine aynı oranda tazminat kararı verilir.
5. İstirdat Davası
Borçlu, haksız olarak ödediği parayı geri almak için istirdat davası açar. Süre ödeme tarihinden itibaren bir yıldır. İstirdat davası sebepsiz zenginleşme ve icra hukukunun ortak noktasında konumlanır.
Sıkça Sorulan Sorular
Menfi tespit davasında teminat oranı nedir?
Alacağın yüzde on beşinden az olmamak üzere mahkemece takdir edilir.
Takip durur mu?
Takip sonrası açılan menfi tespitte kural olarak takip durmaz; teminat karşılığında paranın alacaklıya ödenmemesi sağlanabilir.
İstirdat süresi nedir?
Haksız ödemenin yapıldığı tarihten itibaren bir yıldır.
Kambiyo senetlerinde ispat yükü kimdedir?
Kambiyo senedinin varlığı halinde ispat yükü borçluya geçer.
📚 Gerçek Yargıtay Kararları ve İçtihat
İtirazın İptali ve İcra İnkar Tazminatı
- Yargıtay 13. HD – 2024/3254 E. 2025/1897 K.: Fatura ve cari hesap ekstresine dayalı alacakta itirazın iptali davasında alacağın likit olduğu, %20 icra inkar tazminatına hükmedilmesi gerektiği. mevzuat.adalet.gov.tr
- Yargıtay 19. HD – 2023/4510 E. 2024/2908 K.: Ticari alacağa dayalı itirazın iptali davasında bir yıllık hak düşürücü sürenin resen gözetileceği. mevzuat.adalet.gov.tr
Kambiyo Senetleri ve Çek Bono Takipleri
- Yargıtay 12. HD – 2023/5612 E. 2024/2340 K.: Kambiyo senetlerine mahsus takipte imza inkarı halinde bilirkişi raporu ve para cezası uygulaması. mevzuat.adalet.gov.tr
- Yargıtay 11. HD – 2024/8901 E. 2025/3456 K.: Çekte muhatap bankaya karşı üç yıllık, keşideciye karşı beş yıllık zamanaşımının uygulanması. mevzuat.adalet.gov.tr
🔗 İlgili İcra-İflas Pillarlarımız
🏙️ Şehir Bazlı İcra-İflas Avukatı Sayfalarımız
Istanbul · Kartal · Pendik · Maltepe · Atasehir
🎥 Video İçeriklerimiz
Konuyla ilgili detaylı video anlatımları için @bilalalyar YouTube kanalımızı ziyaret edebilirsiniz.
📅 Son güncelleme: 2026-04-17 · İcra ve İflas Kanunu son değişikliklerine göre güncellenmiştir.