İş avukatı; işçi ve işveren arasında doğan bireysel iş uyuşmazlıkları ile toplu iş ilişkisi uyuşmazlıklarında hukuki danışmanlık ve temsil hizmeti sunan avukattır. 4857 sayılı İş Kanunu, 6331 sayılı İSG Kanunu, 5510 sayılı SGK Kanunu ve 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu bu alanın temel mevzuatını oluşturur.
İş Hukuku Nedir?
İş hukuku, bağımlı çalışma ilişkisinden kaynaklanan hukuki uyuşmazlıkları düzenleyen bir özel hukuk dalıdır. Ana unsurlar; iş sözleşmesi, ücret, çalışma süresi, tatiller, iş sağlığı ve güvenliği, sona erme ve tazminatlardır. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun hizmet sözleşmesine ilişkin hükümleri de genel çerçeveyi oluşturur.
Sık Karşılaşılan Uyuşmazlık Konuları
- Kıdem tazminatı, ihbar tazminatı.
- Fazla mesai ücreti, hafta tatili ve genel tatil ücretleri.
- Yıllık izin ücreti.
- İşe iade davası (İK m.18 vd.).
- Ücret alacağı, prim ve ikramiye.
- Mobbing ve ayrımcılık tazminatı (TBK m.417; İK m.5).
- İş kazası ve meslek hastalığı tazminatı.
- SGK rücu davaları.
- Rekabet yasağı sözleşmesi (TBK m.444-447).
- Toplu iş sözleşmesi ve sendikal uyuşmazlıklar.
İşe İade Davası
İK m.18 uyarınca otuz veya daha fazla işçi çalıştıran işyerinde en az altı aylık kıdemi olan işçinin belirsiz süreli sözleşmesi geçerli bir sebep gösterilmeden feshedilemez. İşçi fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurmak zorundadır (İK m.20). Anlaşma sağlanamazsa iki hafta içinde iş mahkemesinde işe iade davası açılabilir.
Haklı Fesih Sebepleri
İK m.24 işçinin haklı fesih sebeplerini (sağlık sebepleri, ahlak ve iyiniyet kurallarına uymayan haller, zorlayıcı sebepler), m.25 ise işverenin haklı fesih sebeplerini düzenler. Altı iş günlük hak düşürücü süre (öğrenmeden itibaren) içinde fesih hakkının kullanılması gerekir; her halde bir yıllık üst sınır uygulanır.
İspat ve Deliller
- İş sözleşmesi ve zeyilname.
- Özlük dosyası.
- Giriş-çıkış kayıtları, turnike logları.
- SGK hizmet dökümü, prim belgesi.
- Banka hesap ekstreleri ve maaş bordroları.
- E-posta, Slack, Teams yazışmaları.
- Tanık anlatımları.
Arabuluculuk Zorunluluğu
7036 s. İş Mahkemeleri Kanunu m.3 uyarınca bireysel iş uyuşmazlıkları dava şartı arabuluculuğa tabidir. İstisnalar bakımından iş kazası veya meslek hastalığından doğan maddi-manevi tazminat davaları bu zorunluluğun dışındadır; ancak tarafların ihtiyari arabuluculuğa gitmesi mümkündür.
Önemli Süreler
| Konu | Süre | Dayanak |
|---|---|---|
| İşe iade arabuluculuk | 1 ay | İK m.20 |
| İşe iade davası açma | 2 hafta | İK m.20 |
| Kıdem/ihbar zamanaşımı | 5 yıl | TBK m.147 |
| Fazla mesai zamanaşımı | 5 yıl | TBK m.147 |
| Haklı fesih süresi | 6 iş günü / 1 yıl | İK m.26 |
Sık Sorulan Sorular
İstifa eden işçi kıdem tazminatı alabilir mi?
Kural olarak istifa hali kıdem tazminatı hakkı doğurmaz; ancak askerlik, evlilik (kadın işçi için evlilikten itibaren 1 yıl içinde), emeklilik ve işçinin haklı fesih halleri (İK m.24) kıdem tazminatı alma imkanı sağlar.
Bordroda eksik ücret yazıyor, etkisi nedir?
Bordroya güven korunmakla birlikte, gerçek ücret ispat edilebilirse bordro tek başına bağlayıcı değildir. Banka, tanık ve yazışma delilleri birlikte değerlendirilir.
Mobbing tazminatı almak için ne kadar belge gerek?
Mobbing süreklilik, sistematiklik ve kişiye yönelik olma unsurları aranır. E-posta, yazışmalar, tanık, psikolog raporu ve kronolojik belgeler önem taşır.
İlgili Rehberler
Yasal Uyarı: İçerik bilgilendirme amaçlıdır; hukuki danışmanlık niteliği taşımaz.
Resmi Kaynaklar
- Mevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr)
- Yargıtay Karar Arama (karararama.yargitay.gov.tr)
- UYAP Vatandaş Portalı (uyap.gov.tr)
- İstanbul Barosu (istanbulbarosu.org.tr)
- T.C. Adalet Bakanlığı (adalet.gov.tr)
- Türkiye Barolar Birliği (barobirlik.org.tr)
Hazırlayan Hukuku
Av. Bilal ALYAR — İstanbul Barosu Sicil No: 54965
Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu (2015). Aile hukuku, ceza hukuku, kripto para hukuku, bilişim hukuku, şirketler hukuku ve vergi hukuku alanlarında faaliyet göstermektedir.
Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; somut hukuki görüş ya da avukat-müvekkil ilişkisi oluşturmaz. Her dosya kendine özgü koşullar içerdiğinden, hukuki sorunlarınız için bir avukata danışmanız önerilir.
İlgili Rehberler ve Alt Başlıklar
4857 sayılı İş Kanunu, 6098 sayılı TBK hizmet sözleşmesi hükümleri ve 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu çerçevesinde hazırlanmış rehberler:
- Ayrılık Kararı (TMK m.167) — Boşanma Yerine Geçici Çözüm
- Hayata Kast Nedeniyle Boşanma (TMK m.162) — Mutlak Boşanma Sebebi
- Zina Nedeniyle Boşanma (TMK m.161) — Mutlak Boşanma Nedeni
- Suç İşlenmesi ve Haysiyetsiz Hayat Nedeniyle Boşanma (TMK m.163)
- Akıl Hastalığı Nedeniyle Boşanma (TMK m.165) — Resmi Sağlık Kurulu Raporu
- Terk Nedeniyle Boşanma Davası (TMK m.164) — Haklı Sebep ve İhtar
- Koruma Kararına İtiraz ve Kaldırma — 6284 Sayılı Kanun
- Boşanma Sonrası Çocuğun Pasaportu ve Yurt Dışına Çıkış İzni
- Boşanmada Çocuğun Okul Seçimi ve Velayet
- Eski Eşe Hakaret ve Manevi Tazminat Davası (TMK m.174/2, TCK m.125)
- Mal Ayrılığı vs Edinilmiş Mallara Katılma — Mal Rejimleri Karşılaştırma
- Yoksulluk Nafakası vs Tedbir Nafakası — TMK m.169 ve m.175 Farkı
Bu rehberler genel bilgilendirme amaçlıdır; somut uyuşmazlık için avukata danışılması gerekir.
Sıkça Sorulan Sorular
İş hukuku alanında hangi mevzuat uygulanır?
İş hukuku uyuşmazlıklarında 4857 SK İş Kanunu ve 7036 SK İş Mahkemeleri Kanunu ile ilgili ikincil düzenlemeler ve Yargıtay içtihatları birlikte değerlendirilir.
Dava açmadan önce hangi aşamalardan geçilmelidir?
Delillerin toplanması, ilgili idari/yargısal başvuru yollarının tüketilmesi ve gerekiyorsa ihtarname keşidesi dava öncesi değerlendirilmelidir.
Yetki ve görevli mahkeme nasıl belirlenir?
HMK m.1-20 ve özel kanun hükümleri çerçevesinde dava konusu ve taraflara göre yetki/görev kuralları uygulanır.
Deliller ne şekilde sunulmalıdır?
HMK m.119 uyarınca dava dilekçesinde delillerin açıkça gösterilmesi zorunludur; sonradan delil sunumu tahkikat evresinin ilerleyişine bağlıdır.
Hüküm ile birlikte hangi harç ve yargılama giderleri doğar?
Harçlar Kanunu ve HMK m.323 hükümleri çerçevesinde başvurma harcı, karar ve ilam harcı ile vekalet ücreti, mahkeme kararı ile yükümlü tarafa yüklenir.
Temel Mevzuat Tablosu
Bu alanda uygulanan temel kanunlar ve yayımlandığı Resmî Gazete bilgileri aşağıdaki tabloda yer almaktadır. Metinler güncel hâllerine ulaşmak için ilgili linklerden Resmî Gazete / mevzuat.gov.tr üzerinden kontrol edilmelidir.
| Kanun No | Kanun Adı | Kabul Tarihi | R.G. Sayısı |
|---|---|---|---|
| 4857 | İş Kanunu | 22.5.2003 | 25134 |
| 6098 | Türk Borçlar Kanunu (Hizmet Sözleşmesi md.393 vd.) | 4.2.2011 | 27836 |
| 7036 | İş Mahkemeleri Kanunu | 12.10.2017 | 30221 |
| 6331 | İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu | 20.6.2012 | 28339 |
| 5510 | Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu | 31.5.2006 | 26200 |
| 6356 | Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu | 18.10.2012 | 28460 |
İşçi Kıdem ve İhbar Tazminatı Tahmini Hesaplayıcı
Aşağıdaki araç; 4857 sayılı İş Kanunu çerçevesinde kıdem ve ihbar tazminatı için yaklaşık bir hesaplama sunar. Sonuçlar yalnızca bilgilendirme amaçlıdır; somut hak ve alacak miktarı için bordro incelemesi ve hukuki değerlendirme gerekir.
Kıdem ve İhbar Tazminatı (Tahmini)
Uyarı: Kıdem tazminatı tavanı 1475 SK m.14 uyarınca her yıl güncellenir; sonuç bu tavanın üzerine çıkamaz. Hesap yalnızca teorik tahminidir.
