Özetle: İstinaf, ilk derece mahkemesi kararlarının hem maddi vakıa hem de hukuki yönden bölge adliye mahkemesince (BAM) yeniden incelenmesini sağlayan olağan kanun yoludur. Ceza yargısında 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu (CMK) m.272 vd., hukuk yargısında 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) m.341 vd. uygulanır. Her iki yargı kolunda başvuru süresi iki haftadır. Dilekçe örnekleri şablondur; somut dosyaya göre uyarlanmalıdır.
Son güncelleme: 25.10.2026
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; somut dosya için hukuki görüş yerine geçmez.
İstinaf Yolu ve İstinaf Dilekçesi
İstinaf; ilk derece mahkemesi kararlarının maddi vakıa ve hukuki yönden yeniden incelenmesini sağlayan olağan kanun yoludur. Temyizden farkı, istinaf incelemesinde bölge adliye mahkemesinin hem maddi olguları hem de hukuku yeniden değerlendirebilmesi, gerektiğinde davayı yeniden görüp duruşma açabilmesidir (CMK m.280/1-g; HMK m.356).
İstinaf Edilemeyen Ceza Kararları (CMK m.272)
Dilekçeyi yazmadan önce hükmün istinafa elverişli olup olmadığı kontrol edilmelidir. Kural, ilk derece mahkemelerinden verilen hükümlere karşı istinaf yoluna başvurulabilmesidir (CMK m.272/1). İki önemli ayrıntı vardır.
Birincisi: CMK m.272/1’in ikinci cümlesine göre on beş yıl ve daha fazla hapis cezalarına ilişkin hükümler bölge adliye mahkemesince re’sen incelenir. Bu kural istinaf aşamasına ilişkindir; yine de sanığın kendi itirazlarını açıkça ileri sürebilmesi için süresinde dilekçe vermesi yararlıdır. İkincisi: hükümden önce verilip hükme esas teşkil eden veya başkaca kanun yolu öngörülmemiş mahkeme kararlarına karşı da hükümle birlikte istinafa gidilebilir (CMK m.272/2).
İstinaf yolu kapalı olan hükümler
- Hapis cezasından çevrilen adlî para cezaları hariç olmak üzere, sonuç olarak belirlenen on beş bin Türk Lirası dâhil adlî para cezasına mahkûmiyet hükümleri (CMK m.272/3-a; tutar 7499 sayılı Kanun m.37 ile “üçbin”den “onbeşbin”e çıkarılmıştır).
- Üst sınırı beş yüz günü geçmeyen adlî para cezasını gerektiren suçlardan verilen beraat hükümleri (CMK m.272/3-b).
- Kanunlarda kesin olduğu yazılı bulunan hükümler (CMK m.272/3-c).
Bu şekilde verilen hükümler tekerrüre esas olmaz (CMK m.272/3 son cümle).
Kimler istinaf başvurusu yapabilir: katılanın durumu
CMK m.260/1 uyarınca kanun yolları; Cumhuriyet savcısı, şüpheli ve sanık yanında katılan sıfatını almış olanlar ile katılma isteği karara bağlanmamış, reddedilmiş veya katılan sıfatını alabilecek surette suçtan zarar görmüş bulunanlar için de açıktır. Yani duruşmada katılma talebi reddedilmiş olsa dahi suçtan zarar gören istinaf yoluna başvurabilir. Cumhuriyet savcısı sanık lehine de kanun yoluna başvurabilir (CMK m.260/3). Sanık ve katılan bakımından dilekçede nedenlerin gösterilmemesi incelemeye engel olmaz; Cumhuriyet savcısı ise istinaf nedenlerini gerekçeleriyle göstermek zorundadır (CMK m.273/4-5). Temyiz aşaması için temyiz dilekçesi örneği sayfasına bakılabilir.
Ceza Yargısı İstinaf Dilekçesi Örneği (CMK m.273)
[ ] BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ [ ] CEZA DAİRESİ’NE
Gönderilmek Üzere
[ ] ASLİYE / AĞIR CEZA MAHKEMESİ’NE
DOSYA NO: [İlk derece Esas / Karar No]
İSTİNAF EDEN (SANIK / KATILAN): [Ad Soyad], [TC Kimlik No], [Adres]
MÜDAFİİ / VEKİLİ: (varsa) Av. Ad Soyad, [Adres]
KARŞI TARAF: [Katılan / Sanık adı, varsa müdafii veya vekili]
GEREKÇELİ KARARIN TEBLİĞ TARİHİ: [GG.AA.YYYY]
KONU: [ ] Mahkemesi’nin [Tarih] tarih, [Esas / Karar No] sayılı hükmünün usul ve esas yönünden KALDIRILMASI talebini içeren istinaf dilekçesidir.
İSTİNAF NEDENLERİ:
1. Maddi olayın yanlış tespiti: [Mahkemenin maddi olayı yanlış tespit ettiğini tanık beyanları, belgeler ve raporlarla çelişkiyi göstererek açıklayın.]
2. Hukuka aykırılık: [Türk Ceza Kanunu’nun hangi maddesinin yanlış uygulandığını, lehe hükümlerin neden uygulanmadığını gösterin.]
3. Eksik inceleme ve araştırma: [Dinlenmeyen tanık, yapılmayan keşif, alınmayan bilirkişi raporu gibi eksiklikleri sayın.]
4. Cezanın belirlenmesi ve bireyselleştirilmesinde hata: [Temel ceza, takdiri indirim, içtima, erteleme ve hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) konusundaki hataları belirtin.]
5. Hukuka aykırı delil kullanımı: [Hukuka aykırı arama, dinleme, ifade alma vb. varsa belirtin.]
HUKUKİ NEDENLER: 5271 sayılı CMK m.260, m.272-285; 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu; Anayasa m.36 ve m.141.
DELİLLER: İlk derece dosyası, varsa BAM’dan toplanması istenen deliller (tanık, bilirkişi, belge).
SONUÇ VE İSTEM: Yukarıda açıklanan ve Dairenizce re’sen gözetilecek nedenlerle [ ] Mahkemesi’nin [Esas / Karar No] sayılı hükmünün KALDIRILMASINA; CMK m.280/1-g uyarınca davanın Dairenizce yeniden görülmesine, ya da CMK m.280/1-e kapsamındaki bir hukuka aykırılık varsa hükmün bozularak dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesine ve [beraat / lehe hükümlerin uygulanması] yönündeki talebimizin kabulüne karar verilmesini saygılarımla arz ve talep ederim.
[GG.AA.YYYY]
İstinaf Eden / Müdafii / Vekili
(varsa) Av. Ad Soyad, [İmza]
Ceza istinafının aşamalarını adım adım görmek için ceza istinaf ve temyiz sürecinin adımları, başvuru dilekçesinin ayrıntıları için ceza istinaf başvuru dilekçesi sayfalarına bakılabilir.
Hukuk Yargısı İstinaf Dilekçesi Örneği (HMK m.342)
Aşağıdaki şablon HMK m.342/2’de sayılan unsurları (taraf ve vekil bilgileri, karar ve tebliğ tarihi, kararın özeti, sebepler, talep sonucu, imza) içerir. Başvuranın kimliği, imzası ve kararı belli eden kayıtlar varsa diğer eksikler dilekçenin reddine yol açmaz (HMK m.342/3).
[ ] BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ [ ] HUKUK DAİRESİ’NE
Gönderilmek Üzere
[ ] ASLİYE HUKUK / AİLE / İŞ / TÜKETİCİ vb. MAHKEMESİ’NE
DOSYA NO: [İlk derece Esas / Karar No]
İSTİNAF EDEN (DAVACI / DAVALI): [Ad Soyad], [TC Kimlik No], [Adres]
VEKİLİ: (varsa) Av. Ad Soyad, [Adres]
KARŞI TARAF: [Ad Soyad], [TC Kimlik No], [Adres]; vekili (varsa) Av. Ad Soyad, [Adres]
KARARIN TEBLİĞ TARİHİ: [GG.AA.YYYY]
KARARIN ÖZETİ: [Mahkemenin neye hükmettiğini kısaca yazın.]
KONU: [ ] Mahkemesi’nin [Tarih] tarih, [Esas / Karar No] sayılı kararının KALDIRILMASI talebini içeren istinaf dilekçesidir.
İSTİNAF SEBEPLERİ VE GEREKÇESİ (HMK m.342/2-e, m.355):
1. Hukukun yanlış uygulanması: [İlk derece mahkemesinin maddi hukuk kuralını yanlış uyguladığını veya yorumladığını ortaya koyun.]
2. Vakıa tespitinde hata: [Delillerin yanlış değerlendirildiğini, çelişkili gerekçe kurulduğunu somut olarak gösterin.]
3. Usul hükümlerine aykırılık: [Görev, yetki, taraf teşkili, ön inceleme ve tahkikattaki usulsüzlükleri belirtin; mutlak sayılmayan usul hatalarında hatanın karara nasıl etki ettiğini ayrıca açıklayın.]
4. İncelenmeyen veya mücbir sebeple sunulamayan deliller (HMK m.357/3): [İlk derecede usulüne uygun gösterildiği hâlde incelenmeden reddedilen ya da mücbir sebeple gösterilemeyen deliller varsa bunları ve nedenini açıklayın. Bu istisna dışında istinafta yeni delile dayanılamaz.]
HUKUKİ NEDENLER: 6100 sayılı HMK m.341-360; ilgili maddi hukuk mevzuatı.
DELİLLER: İlk derece dosyası ve HMK m.357/3 kapsamındaki deliller.
SONUÇ VE İSTEM: Yukarıda açıklanan nedenlerle [ ] Mahkemesi’nin [Esas / Karar No] sayılı kararının KALDIRILMASINA, davanın esastan [kabulüne / reddine], yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini saygılarımla arz ve talep ederim.
[GG.AA.YYYY]
İstinaf Eden / Vekili
(varsa) Av. Ad Soyad, [İmza]
Süreler ve Kapsam
Ceza istinaf süresi (CMK m.273/1): İstinaf istemi, hükmün gerekçesiyle birlikte tebliğ edildiği tarihten itibaren iki hafta içinde hükmü veren mahkemeye dilekçe verilmesi veya zabıt kâtibine beyanda bulunulması suretiyle yapılır; tutuklu sanık hakkında CMK m.263 saklıdır. Bu düzenleme 7499 sayılı Kanun ile getirilmiş olup CMK geçici m.6/1-c uyarınca 1 Haziran 2024 ve sonrasında verilen kararlar hakkında uygulanır. Gerekçesi açıklanmayan önceki hükümler için aşağıdaki Ceza Genel Kurulu kararına bakınız.
Hukuk istinaf süresi (HMK m.345): İstinaf yoluna başvuru süresi iki haftadır ve ilamın usulen taraflardan her birine tebliğiyle işlemeye başlar; özel kanunlardaki süreler saklıdır. Dilekçe kararı veren mahkemeye veya başka bir yer mahkemesine verilebilir (HMK m.343/1).
Hukukta kesin kararlar (HMK m.341/2-4): Kanun metnine göre miktar veya değeri üç bin Türk Lirasını geçmeyen malvarlığı davalarına ilişkin kararlar kesindir; bu tutar HMK Ek m.1 uyarınca her yıl yeniden değerleme oranında artırılır ve davanın açıldığı tarihteki tutar esas alınır. Güncel tutar, dava tarihine göre resmî ilandan ayrıca kontrol edilmelidir. Manevi tazminat davalarında verilen kararlara karşı miktar veya değere bakılmaksızın istinaf yoluna başvurulabilir. Alacağın bir kısmı dava edilmişse sınır alacağın tamamına göre belirlenir.
İncelemenin kapsamı (HMK m.355): Hukuk yargısında inceleme, istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlıdır; bölge adliye mahkemesi yalnız kamu düzenine aykırılığı re’sen gözetir. Bu nedenle sebeplerin tek tek ve gerekçeli yazılması önemlidir.
İlgili Yargıtay Kararları
Yargıtay Ceza Genel Kurulu, E. 2023/550, K. 2026/101, 18.02.2026: Kurul, gerekçesiyle birlikte açıklanmayan hükümlerde istinaf başvuru süresinin 01.06.2024 tarihinden önce verilen kararlar bakımından da hükmün açıklanmasından değil, gerekçeli kararın usulüne uygun tebliğinden itibaren başladığını kabul etmiş ve Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı itirazını oy çokluğuyla reddetmiştir. Karar metni (mevzuat.adalet.gov.tr)
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2024/761, K. 2025/638, 15.10.2025: Kurul, istinaf incelemesinin maddi vakıa ve hukuki denetimi kapsadığını, temyizin ise münhasıran hukuki denetimle sınırlı olduğunu açıklamış; maddi hukukun yanlış uygulanması ve mutlak usul hataları dışında kalan nispi usul hatalarında, bu sebebe dayanan tarafın sebebi belirtmesi ve karara nasıl etki ettiğini açıklaması gerektiğini, bölge adliye mahkemesinin bu bağlantıyı kendiliğinden kuramayacağını belirterek direnme kararını oy birliğiyle bozmuştur. Karar metni (mevzuat.adalet.gov.tr)
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, E. 2024/1901, K. 2025/1374, 06.03.2025: Daire, ilk kez istinaf aşamasında sunulan belge fotokopilerine dayalı inceleme yapılmamasını HMK m.357/1 karşısında isabetli bularak kararı oy birliğiyle onamıştır. HMK m.357/3’teki istisna (incelenmeden reddedilen veya mücbir sebeple gösterilemeyen deliller) ayrıca değerlendirilmelidir. Karar metni (mevzuat.adalet.gov.tr)
Dilekçeyi Kullanırken Dikkat Edilecekler
- Şablonu dosyaya uyarlayın: Köşeli parantez içindeki tüm alanları doldurun; boş alan bırakmayın.
- Süreyi kaçırmayın: Süre geçtikten sonra yapılan başvuru reddedilir.
- Sebepleri ayrıntılı yazın: Hukuk istinafında inceleme dilekçedeki sebeplerle sınırlı olduğundan her sebebi ve karara etkisini ayrı ayrı açıklayın.
- Delilleri ekleyin: Dayandığınız belge ve kayıtları EK listesinde sıralayın; hukuk istinafında yeni delil yasağını ve HMK m.357/3 istisnasını gözetin.
- Hukuki destek alın: Hak düşürücü süre ve kanun yolu sınırları bulunan işlemlerde dosyanın bir avukatla değerlendirilmesi yararlıdır. İstinaf ile temyizin farkları için istinaf ve temyiz karşılaştırması sayfasına bakılabilir.
Sıkça Sorulan Sorular
İstinaf ile temyiz farkı nedir?
İstinaf, ilk derece kararının hem maddi olay hem hukuk yönünden bölge adliye mahkemesince yeniden incelenmesidir; gerektiğinde dava yeniden görülür ve duruşma açılır. Temyiz ise kural olarak bölge adliye mahkemesi kararının Yargıtay tarafından hukuka uygunluk yönünden denetlenmesidir.
İstinaf süresi ne zaman başlar?
Ceza yargısında iki haftalık süre hükmün gerekçesiyle birlikte tebliğ edildiği tarihten başlar (CMK m.273/1); bu kural 1 Haziran 2024 ve sonrasında verilen kararlara uygulanır ve Yargıtay Ceza Genel Kurulu gerekçesi açıklanmayan önceki hükümlerde de sürenin gerekçeli kararın tebliğinden başladığını kabul etmiştir. Hukuk yargısında süre ilamın usulen tebliğinden itibaren iki haftadır (HMK m.345).
İstinaf dilekçesi hangi mahkemeye verilir?
Ceza yargısında dilekçe hükmü veren mahkemeye verilir veya zabıt kâtibine beyanda bulunulur (CMK m.273/1). Hukuk yargısında dilekçe kararı veren mahkemeye ya da başka bir yer mahkemesine verilebilir; dosya ilgili bölge adliye mahkemesine gönderilir (HMK m.343).
İstinafta duruşma açılır mı?
Ceza yargısında bölge adliye mahkemesi gerekli gördüğünde davanın yeniden görülmesine ve duruşma hazırlığına karar verir (CMK m.280/1-g). Hukuk yargısında HMK m.353’te sayılan hâllerde duruşma yapılmadan karar verilir; bunlar dışında inceleme duruşmalı yapılır (HMK m.356/1).
Bölge adliye mahkemesi kararına karşı temyiz yolu açık mıdır?
Ceza dairelerinin bozma dışındaki hükümleri kural olarak temyiz edilebilir; ancak CMK m.286/2’de sayılan kararlar temyiz edilemez. Hukuk dairelerinin kararlarında HMK m.362’de sayılan kararlar, miktar sınırı dâhil, temyize kapalıdır. Ayrıntılar için temyiz dilekçesi sayfasına bakılabilir.
Yazar: Av. Bilal Alyar, İstanbul Barosu
ALYAR LAW & CONSULTANCY
İletişim