Kadınlara adli yardım ve CMK avukatı iki ayrı kanuni yoldan verilir ve ikisi birbirine sık karıştırılır. Şiddet, ısrarlı takip ve cinsel suç mağduru kadına, gelir durumuna bakılmadan baro tarafından CMK vekili görevlendirilir; dayanağı 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu madde 234’tür. Boşanma, nafaka, velayet ve mal rejimi davalarında ise yol baro adli yardımıdır; dayanağı 1136 sayılı Avukatlık Kanunu madde 176 ilâ 181 ve Türkiye Barolar Birliği Adli Yardım Yönetmeliği’dir, maddi güçsüzlük ve haklılık şartı aranır. Bu rehber ikisini ayırır, başvuru adımlarını ve belgeleri sıralar, ret halinde ne yapılacağını anlatır. Genel çerçeve için adli yardım ve CMK avukatı rehberimize bakabilirsiniz.
- Şiddet, ısrarlı takip, cinsel saldırı, kadına karşı kasten yaralama, işkence ve eziyet mağduru kadın: savcılığa veya mahkemeye “baro tarafından avukat görevlendirilmesini istiyorum” der, gelir şartı aranmaz (CMK m.234/1-a-3 ve 1-b-5).
- Boşanma, nafaka, velayet, mal rejimi: davanın görüleceği yer barosunun adli yardım bürosuna başvuru formu, taahhütname ve gelir belgeleriyle başvurulur; maddi güçsüzlük ve haklılık aranır (Av.K. m.176-178).
- Nafaka alacakları, adli yardımda dava sonunda baroya ödenen yüzde 5 payından muaftır (TBB Yönetmeliği m.5/A-b).
- Ret kararına 10 gün içinde baro başkanına başvurulur, 7 günde karar verilir, karar kesindir.
- 6284 sayılı Kanun koruma kararı için avukat şart değildir; aile mahkemesine veya kolluğa doğrudan başvurulur. ALO 183 ve ŞÖNİM yönlendirir, avukat vermez.
Son güncelleme: 5 Eylül 2026. İşlenen mevzuat: CMK m.234, Avukatlık Kanunu m.176-181, TBB Adli Yardım Yönetmeliği m.5, 5/A ve 6 (15.10.2024 değişikliği), HMK m.334 ve m.336.
İçindekiler
- İki ayrı yol: mağdur vekili ve adli yardım
- Şiddet ve cinsel suç mağduru kadına CMK vekili
- Boşanma, nafaka ve velayette baro adli yardımı
- Belgeler ve başvuru adımları
- 6284 koruma kararı, ŞÖNİM ve ALO 183
- Harç ve masraf muafiyeti
- Sık yapılan hatalar
- Sıkça sorulan sorular
CMK m.234/1-a-3: mağdur, “vekili bulunmaması halinde, cinsel saldırı, çocukların cinsel istismarı veya ısrarlı takip suçları ile kadına karşı işlenen kasten yaralama, işkence veya eziyet suçlarında ve alt sınırı beş yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçlarda, baro tarafından kendisine avukat görevlendirilmesini isteme” hakkına sahiptir; aynı hak kovuşturma evresinde 1-b-5’te tekrarlanır. Avukatlık Kanunu m.176 adli yardımı “avukatlık ücretlerini ve diğer yargılama giderlerini karşılama olanağı bulunmayanlara” avukatlık hizmeti sağlanması olarak tanımlar. Kaynak: mevzuat.gov.tr, CMK; Avukatlık Kanunu (erişim 5 Eylül 2026).
İki ayrı yol: mağdur vekili ve adli yardım
| Durum | Yol | Gelir şartı | Nereye |
|---|---|---|---|
| Eş, eski eş veya başkası tarafından darp, tehdit, ısrarlı takip, cinsel saldırı | CMK m.234 mağdur vekili | Yok | Savcılık, kolluk veya ceza mahkemesi; talep tutanağa geçer |
| Boşanma, nafaka, velayet, mal rejimi, ziynet | Baro adli yardımı | Var: ücret ve gideri ödeme olanağı bulunmamalı | Davanın görüleceği yer barosunun adli yardım bürosu |
| Dava harcı, bilirkişi, tebligat gideri | HMK m.334 adli yardımı | Var | Aile mahkemesi (dava ile birlikte) |
| Uzaklaştırma, koruma, konut tahsisi | 6284 sayılı Kanun tedbir kararı | Yok; avukat da şart değil | Aile mahkemesi, kolluk, ŞÖNİM |
Şiddet ve cinsel suç mağduru kadına CMK vekili
CMK m.234, kadına karşı işlenen kasten yaralama, işkence ve eziyet suçları ile cinsel saldırı, çocukların cinsel istismarı ve ısrarlı takip suçlarının mağdurlarına, vekili yoksa baro tarafından avukat görevlendirilmesini isteme hakkı verir. Bu hak hem soruşturma hem kovuşturma evresinde vardır ve gelir araştırması yapılmaz. Ayrıca alt sınırı beş yıldan fazla hapis gerektiren her suçun mağduru aynı hakka sahiptir. 18 yaşını doldurmamış, sağır, dilsiz veya meramını anlatamayacak derecede malul mağdura ise istem aranmaksızın vekil atanır (m.234/2). Kanun, bu hakların mağdura anlatılıp tutanağa yazılmasını zorunlu tutar (m.234/3); ifade tutanağında bu hatırlatma yoksa, avukat görevlendirilmesini kendiniz isteyin ve tutanağa geçirtin.
Pratik sıra şöyledir: kolluğa veya savcılığa şikâyette bulunurken “vekilim yok, baro tarafından avukat görevlendirilmesini istiyorum” dersiniz; savcılık baroya bildirir; baro, Türkiye Barolar Birliği’nin elektronik sistemi üzerinden nöbetçi listeden avukat atar; avukat ifade ve teşhis dahil işlemlerde yanınızda olur, katılma talebini yapar, tutanak ve belge örneklerini alır.
Boşanma, nafaka ve velayette baro adli yardımı
Aile davaları ceza değil hukuk davası olduğu için CMK m.234 uygulanmaz; yol Avukatlık Kanunu m.176 ilâ 181’deki adli yardımdır. Şartlar iki tanedir: avukatlık ücretini ve yargılama giderlerini karşılama olanağınızın bulunmaması ve talebinizde haklı olduğunuzu delillerle göstermeniz (m.178). Uygulamada barolar hane gelirini, çalışma durumunu, üzerinize kayıtlı taşınmaz ve araç bulunup bulunmadığını inceler; kesin bir rakam kanunda yoktur. Kabul halinde baro bir avukat görevlendirir; avukat, ücretini barodan alır (Yönetmelik m.7). Dava sonunda elde ettiğiniz maddi yararın yüzde 5’i baroya ödenir; nafaka alacakları bu paydan açıkça muaftır (Yönetmelik m.5/A-b). Boşanma davasının aşamaları ve avukatla çalışma süreci için boşanma avukatı ve aile avukatı rehberlerimize bakın.
Belgeler ve başvuru adımları
- Davanın görüleceği yer barosuna gidin. İstanbul Anadolu Yakası’nda oturuyorsanız İstanbul Barosu’nun adli yardım bürolarına, Kartal’daki İstanbul Anadolu Adliyesi’ndeki büro dahil, başvurabilirsiniz. Adres ve ulaşım için Kartal avukat sayfamızda adliye bilgisi vardır.
- Adli yardım başvuru formu (Yönetmelik Ek-1) ve taahhütname (Ek-2) doldurulur; aydınlatma metni ve açık rıza beyanı imzalanır.
- Yönetmelik Ek-3 belgeleri: nüfus kayıt örneği, ikametgâh, gelir belgesi (bordro, SGK hizmet dökümü, işsizlik belgesi veya çalışmadığınıza dair beyan), tapu ve araç kaydı, varsa sosyal yardım belgesi; dosyaya ilişkin belgeler (evlilik cüzdanı, darp raporu, mesaj kayıtları, önceki karar). Baro e-Devlet’ten ulaşabildiği belgeleri istemeyebilir.
- Karar bildirilir. Kabulde 10 gün içinde görevlendirilen avukata ulaşıp vekâletname, bilgi ve belgeleri teslim edersiniz; vekâletname masrafı adli yardım faslından ödenebilir (Yönetmelik m.6-e). Hak kaybı doğacak acil durumlarda ivedi görevlendirme yapılır.
- Ret halinde bildirimden itibaren 10 gün içinde yazılı veya sözlü olarak baro başkanına başvurulur; 7 gün içinde karar verilir; karar kesindir, süresinde karar verilmezse talep reddedilmiş sayılır.
6284 koruma kararı, ŞÖNİM ve ALO 183
6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun kapsamındaki uzaklaştırma, iletişimin engellenmesi, konut tahsisi ve geçici nafaka gibi tedbirler için avukat şart değildir; aile mahkemesine dilekçeyle veya kolluğa sözlü başvuruyla istenir, gecikmesinde sakınca bulunan hallerde kolluk amiri de bazı tedbirleri alır. ŞÖNİM (Şiddet Önleme ve İzleme Merkezi) barınma, psikolojik ve hukuki yönlendirme sağlar; ALO 183 sosyal destek hattı bildirim alır ve yönlendirir; KADES uygulaması acil durumda konum bildirir. Bu kurumların hiçbiri avukat görevlendirmez; avukat, yukarıda anlatılan CMK m.234 veya baro adli yardımı yoluyla gelir.
Harç ve masraf muafiyeti
Boşanma davasında harç, tebligat ve bilirkişi giderleri için aile mahkemesinden HMK m.334 uyarınca adli yardım istenir; iddianın özeti, deliller ve mali durum belgeleri eklenir; adli yardım talebine ilişkin evrak harçtan muaftır (HMK m.336). Baro adli yardımı avukatı sağlar, mahkeme adli yardımı gideri erteler; ikisi birlikte istenir. Mahkeme gider talebini reddederse, yönetmelik gereği giderleri sizin karşılamanız gerekir; karşılayamayacağınız açıksa baro yönetim kurulu kararıyla adli yardım fonundan ödenebilir (Yönetmelik m.6).
Sık yapılan hatalar
- Şiddet mağduru kadının baro adli yardım bürosuna gidip gelir belgesi toplaması: ceza dosyasında buna gerek yoktur, savcılıkta CMK m.234 talebi yeter.
- Boşanma için savcılığa gidilmesi: boşanma hukuk davasıdır, avukat baro adli yardımından alınır.
- Görevlendirilen avukata 10 gün içinde ulaşılmaması veya vekâletname verilmemesi: avukatın yükümlülüğü sona erer, dosya düşer.
- Adli yardım avukatı varken ayrı bir avukat tutulması: taahhütname gereği ücret ve masraflar geri istenir.
- Gelir bilgisinin eksik veya yanlış verilmesi: sonradan anlaşılırsa avukat ücretinin iki katı geri alınır.
Büromuzun ön değerlendirmesi: Adli yardım şartlarını taşımıyorsanız ya da hangi yolun açık olduğundan emin değilseniz, dosyanızı WhatsApp’tan gönderin; büromuz aile ve boşanma dosyalarını okur, izlenecek yolu ve masraf çerçevesini açıkça söyler. Dava takibi ücretlidir ve ilk görüşmede yazılı konuşulur. Adli yardım şartlarını taşıyor görünüyorsanız bunu da söyler, baroya yönlendiririz.
Sıkça Sorulan Sorular
Kadınlara adli yardım ve CMK avukatı nereden alınır?
Şiddet ve cinsel suç mağduruysanız savcılığa veya mahkemeye baro tarafından avukat görevlendirilmesini istediğinizi söylersiniz. Boşanma ve nafaka için davanın görüleceği yer barosunun adli yardım bürosuna başvurursunuz.
Şiddet gören kadına avukat için gelir şartı var mı?
Yoktur. CMK m.234 gelir araştırması öngörmez; kadına karşı kasten yaralama, ısrarlı takip ve cinsel suçlarda talep yeterlidir.
Boşanma için adli yardım avukatı şartları nedir?
Avukatlık ücretini ve yargılama giderlerini karşılama olanağının bulunmaması ve talebin haklı görünmesi. Baro gelir, çalışma durumu ve malvarlığı belgelerini inceler.
Adli yardım avukatı boşanma davasında sonra para ister mi?
Avukatın ücretini baro öder. Dava sonunda nafaka dışında maddi yarar elde edilirse yararın yüzde 5’i baroya ödenir; nafaka bu paydan muaftır.
Adli yardım başvurum reddedildi, ne yapabilirim?
Bildirimden itibaren 10 gün içinde baro başkanına yazılı veya sözlü başvurursunuz; 7 gün içinde karar verilir ve kesindir.
Koruma kararı için avukat gerekir mi?
Gerekmez. 6284 sayılı Kanun tedbirleri aile mahkemesinden veya kolluktan doğrudan istenir; ŞÖNİM yönlendirir.
ALO 183 avukat verir mi?
Vermez. ALO 183 Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’nın sosyal destek hattıdır; bildirim alır, ŞÖNİM ve kolluğa yönlendirir.
Nafaka davasında adli yardım alınır mı?
Alınır. Nafaka davaları baro adli yardımı kapsamındadır ve nafaka alacağı üzerinden baroya yüzde 5 pay ödenmez.
Boşanma davasının harcını ödeyemiyorum, ne yapabilirim?
Aile mahkemesinden HMK m.334 uyarınca adli yardım istersiniz; mali durum belgelerinizi eklersiniz. Kabulde harç ve giderler ertelenir.
Adli yardım avukatımı değiştirebilir miyim?
Haklı sebep varsa baroya başvurursunuz. Kendi kararınızla azledip başka avukat tutarsanız, taahhütname gereği ödenen ücret ve masraflar geri istenir.
Yabancı uyruklu kadın adli yardım veya CMK avukatı alabilir mi?
Ceza dosyasında CMK m.234 vatandaşlık ayrımı yapmaz. Baro adli yardımına yabancılar da başvurabilir; mahkeme adli yardımında karşılıklılık şartı aranır.
İlgili Hizmet Alanlarımız
- Adli yardım ve CMK avukatı: dört yol ve başvuru
- Adli yardım başvurusu nasıl yapılır: belgeler, şartlar, itiraz
- Boşanma avukatı ve aile avukatı
- Ceza avukatı
- Hukuki süreçte genel sorular
Resmî Kaynaklar
- 5271 sayılı CMK (m.234)
- 1136 sayılı Avukatlık Kanunu (m.176-181)
- TBB Adli Yardım Yönetmeliği
- 6100 sayılı HMK (m.334-340)
Hazırlayan
Av. Bilal Alyar, Kurucu Avukat, İstanbul Barosu. ALYAR LAW & CONSULTANCY, Kartal / İstanbul.