Komşu Hukuku: TMK 737 Taşkınlık Yasağı ve Malikin Tasarruf Sınırı
Kısa cevap: Türk Medenî Kanunu m.737, taşınmazını kullanan herkesin komşularını olumsuz etkileyecek taşkınlıktan kaçınmasını ister. Yerel âdete göre hoş görülebilecek dereceyi aşan duman, toz, koku, gürültü veya sarsıntı yasaktır; zarar gören, m.730’a göre eski hâle getirme ve zararın giderilmesini dava edebilir.
Son güncelleme: 11 Kasım 2026
Mülkiyet Hakkı ve Sınırı
Türk Medenî Kanunu m.683’e göre malik, hukuk düzeninin sınırları içinde malını dilediği gibi kullanma, yararlanma ve tasarrufta bulunma yetkisine sahiptir. Komşu hukuku bu yetkinin sınırlarından biridir. Kanunun m.731 hükmüne göre taşınmaz mülkiyetinin kanundan doğan kısıtlamaları, tapu siciline tescil edilmeden de etkilidir. Yani komşuluktan doğan yükümlülük için tapuda ayrıca bir kayıt aranmaz.
TMK 737 Ne Söylüyor?
Madde üç fıkradan oluşur. Birinci fıkra, taşınmaz mülkiyetinden doğan yetkileri kullanan ve özellikle işletme faaliyetini sürdüren herkesin, komşularını olumsuz şekilde etkileyecek taşkınlıktan kaçınmakla yükümlü olduğunu söyler. İkinci fıkra örnek verir: taşınmazın durumuna, niteliğine ve yerel âdete göre komşular arasında hoş görülebilecek dereceyi aşan duman, buğu, kurum, toz, koku çıkararak, gürültü veya sarsıntı yaparak rahatsızlık vermek yasaktır. Üçüncü fıkra, yerel âdete uygun ve kaçınılmaz taşkınlıklardan doğan denkleştirmeye ilişkin hakları saklı tutar.
Ölçü “hiç rahatsızlık olmaması” değildir. Komşular arasında belli bir katlanma beklenir; yasak olan, taşınmazın yeri, niteliği ve yerel âdet gözetildiğinde hoş görülebilecek sınırı aşan etkidir. Aynı ses, bir sanayi bölgesinde ve bir konut sokağında farklı değerlendirilebilir.
Kazı ve Yapı İşleri
Kanun inşaat ve kazı için ayrı bir kural da koyar. Türk Medenî Kanunu m.738’e göre malik, kazı ve yapı yaparken komşu taşınmazların topraklarını sarsarak veya tehlikeye düşürerek ya da üzerlerindeki tesisleri etkileyerek zarar vermekten kaçınmak zorundadır. Komşuluk hukuku kurallarına aykırı yapılar hakkında taşkın yapılara ilişkin hükümler uygulanır.
Komşunun Başvurabileceği Yol: TMK 730
Taşkınlığın hukuki sonucu Türk Medenî Kanunu m.730’da düzenlenir. Bir taşınmaz malikinin mülkiyet hakkını yasal kısıtlamalarına aykırı kullanması sonucunda zarar gören veya zarar tehlikesiyle karşılaşan kimse, durumun eski hâline getirilmesini, tehlikenin ve uğradığı zararın giderilmesini dava edebilir. Aynı maddenin ikinci fıkrasına göre hâkim, yerel âdete uygun ve kaçınılmaz taşkınlıklardan doğan zararların uygun bir bedelle denkleştirilmesine karar verebilir.
Talep, m.730 çerçevesinde durumun eski hâline getirilmesi, tehlikenin giderilmesi ve uğranılan zararın giderilmesi yönünde ileri sürülebilir. Hangi talebin hangi ölçüde kabul edileceği, rahatsızlığın niteliğine ve dosyadaki delillere bağlıdır.
Görevli Mahkeme
Görev, istemin niteliğine göre belirlenir. Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.4/1-c, taşınır ve taşınmaz mallarda yalnız zilyetliğin korunmasına yönelik davaları sulh hukuk mahkemesine verir. Malvarlığı haklarına ilişkin davalarda, aksine bir düzenleme bulunmadıkça görevli mahkeme HMK m.2 uyarınca asliye hukuk mahkemesidir. Dava açmadan önce talebin hangi kapsamda kurulacağının belirlenmesi bu yüzden önemlidir.
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu Ne Dedi?
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu — 05.11.2014 — 2013/1239 E., 2014/840 K. (mevzuat.adalet.gov.tr/ictihat/84166200) kararı, komşu binaya projeye aykırı açılan pencerelerin kapatılması istemiyle ilgilidir. Kurul, m.737 kapsamındaki müdahalenin yalnız işletme faaliyetinden ibaret olmadığını; hava, ışık, rüzgâr, su gibi kaynaklardan yararlanmayı önleyen veya manzarayı kapayan etkilerin ve iç huzuru bozan manevi nitelikteki taşkınlıkların da bu kapsamda değerlendirildiğini belirtmiştir. Nelerin taşkınlık sayılacağına dair genel bir kural bulunmadığından hâkimin her olayda taşınmazın durumunu, niteliğini ve yerel âdeti gözeterek tahammül sınırını belirleyeceğini vurgulamıştır.
Somut olayda ise davacıların bir zarar iddia edip kanıtlamadığı, salt mahremiyet ihlali iddiasının m.737 kapsamında dinlenemeyeceği kabul edilmiş; projeye aykırılığın imar mevzuatı uyarınca idareyi ilgilendirdiği belirtilerek direnme kararı oybirliğiyle bozulmuştur. Karar, iddianın somut zarar ve delille desteklenmesinin önemini gösterir.
Pratik Yol Haritası
Rahatsızlığın ne zaman, ne sıklıkla ve hangi yoğunlukta yaşandığı dosyada belirli olmalıdır. Tarihli kayıtlar, fotoğraf ve görüntüler, tanıklar ve gerektiğinde keşif ile bilirkişi incelemesi bu tabloyu ortaya koymaya yarar. İdareye yapılan başvurular, örneğin imar veya ruhsat yönünden, ayrı bir yoldur ve özel hukuk davasının yerine geçmez. Aynı binadaki bağımsız bölümler arasındaki uyuşmazlıklarda kat mülkiyetine ilişkin kurallar da ayrıca gündeme gelebilir.
Gürültü ve koku kaynaklı davaların ayrıntısı için komşuluk hukukunda ses, koku ve çevre rahatsızlığı davaları, apartman içindeki uyuşmazlıklar için kat mülkiyetinde komşu rahatsızlığı sayfalarına bakabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Komşunun her gürültüsü TMK 737’ye aykırı mıdır?
Hayır. Madde, taşınmazın durumuna, niteliğine ve yerel âdete göre komşular arasında hoş görülebilecek dereceyi aşan rahatsızlığı yasaklar. Sınırın aşılıp aşılmadığı somut olayda değerlendirilir.
Taşkınlık nedeniyle hangi talepte bulunulabilir?
TMK m.730’a göre zarar gören veya zarar tehlikesiyle karşılaşan kimse durumun eski hâline getirilmesini, tehlikenin ve uğradığı zararın giderilmesini dava edebilir. Yerel âdete uygun ve kaçınılmaz taşkınlıklarda hâkim zararın uygun bir bedelle denkleştirilmesine karar verebilir.
Komşuluk davasına hangi mahkeme bakar?
İsteme göre değişir. Yalnız zilyetliğin korunmasına yönelik davalar HMK m.4/1-c uyarınca sulh hukuk mahkemesinde görülür; aksine düzenleme bulunmayan malvarlığı davalarında HMK m.2 uyarınca asliye hukuk mahkemesi görevlidir.
Komşu binadaki pencere mahremiyeti ihlal ediyorsa dava açılabilir mi?
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 2013/1239 E., 2014/840 K. sayılı kararında, somut bir zarar iddia ve ispat edilmeden salt mahremiyet ihlali iddiasının TMK m.737 kapsamında dinlenemeyeceğini kabul etmiştir. Projeye aykırılık ayrıca idarenin konusudur.
Resmî Kaynaklar
- 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu: m.683, 730, 731, 737 ve 738
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu: m.2 ve 4
- Yargıtay Hukuk Genel Kurulu — 05.11.2014 — 2013/1239 E., 2014/840 K.
Yazar: Av. Bilal ALYAR, İstanbul Barosu
ALYAR LAW & CONSULTANCY
İletişim
Bu metin genel bilgilendirme içindir. Rahatsızlığın taşkınlık sayılıp sayılmayacağı ve hangi talebin ileri sürüleceği, somut dosyanın incelenmesiyle belirlenir.
