30 saniyede özet: Türk Medeni Kanunu (TMK) m.737-751 arasındaki “komşuluk hukuku” hükümleri, taşınmaz malikinin mülkiyet hakkını kullanırken komşularına olağan/hoşgörü sınırlarını aşan zarar vermesini yasaklar (m.737). Gürültü, koku, duman, titreşim gibi taşkınlıklarda men’i müdahale (elatmanın önlenmesi) davası açılabilir; zarar oluşmuşsa ayrıca tazminat istenebilir.
Temel İlke: Fazla Kullanım Yasağı
TMK m.737/2 uyarınca malik, taşınmazını kullanırken “komşularını olumsuz şekilde etkileyecek taşkınlıktan kaçınmakla yükümlüdür” — özellikle taşınmazın durumuna, niteliğine ve yerel adete göre komşular arasında hoş görülebilecek dereceyi aşan duman, buğu, is, toz, koku çıkararak, gürültü veya sarsıntı yaparak rahatsızlık vermekten kaçınmalıdır.
Komşunun Başlıca Hakları
| Hak/Kurum | Dayanak |
|---|---|
| Aşırı taşkınlığa (gürültü, koku vb.) karşı men’i müdahale davası | TMK m.737, m.730 |
| Kazı ve yapılarda komşu binaya zarar verilmemesi | TMK m.737/3 |
| Taşkın yapı (sınır ihlali) bulunması hâlinde giderim | TMK m.725 |
| Zorunlu geçit hakkı talebi (kapalı taşınmazlar için) | TMK m.747 |
| Su akıtma/kaynak hakkı uyuşmazlıkları | TMK m.738-743 |
Dava Yolları
Rahatsız edilen komşu, sulh hukuk mahkemesinde men’i müdahale (elatmanın önlenmesi) davası açarak taşkınlığın durdurulmasını isteyebilir; zarar oluşmuşsa aynı davada veya ayrıca maddi/manevi tazminat talep edebilir (TBK m.49 vd.). Apartman/site ortamında ayrıca 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu m.18 (iyi niyet kuralları) devreye girebilir.
Yargıtay Kararı: Taşkınlığın Tespiti İçin Keşif ve Bilirkişi Şart
Yargıtay (Kapatılan) 14. Hukuk Dairesi’nin E.2008/374, K.2008/1390 sayılı (07.02.2008, oybirliği, BOZMA) kararı, TMK m.737 kapsamındaki “taşkınlık” iddiasının nasıl incelenmesi gerektiğini netleştirir: mahkeme, komşuluk hukukundan kaynaklanan bir iddiayı yalnızca mülkiyet hakkına bakarak reddedemez; iddia keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılarak araştırılmalı, taşkınlığın komşuluğun olağan hoşgörü sınırını aşıp aşmadığı somut olayın özelliklerine (taşınmazın niteliği, yerel adet, tarafların yarar-zarar dengesi) göre değerlendirilmelidir. Karar bozma ile sonuçlanmıştır — yalnızca çap/mülkiyet incelemesiyle yetinen ilk derece kararı bu eksiklik nedeniyle bozulmuştur.
Sıkça Sorulan Sorular
Komşumun gürültüsünden rahatsızsam ne yapabilirim?
Önce yazılı ihtar/uyarı ile çözüm aranması önerilir; sonuç alınamazsa sulh hukuk mahkemesinde men’i müdahale davası açılabilir, gerekirse polise/zabıtaya gürültü şikâyeti de yapılabilir.
Komşumun bahçesindeki ağaç benim arsama taşıyor, ne yapabilirim?
TMK m.741 uyarınca sınırı aşan dal ve kökler, komşunun bunları kaldırmasını istemesi üzerine makul sürede kaldırılmazsa, komşu bunları kendisi kesip alabilir.
Zorunlu geçit hakkı ne zaman istenebilir?
Taşınmazın yola çıkışı yoksa veya mevcut çıkış yetersiz/aşırı masraflıysa, malik komşularından bedel karşılığı geçit hakkı tanınmasını isteyebilir (TMK m.747).
Resmî Kaynaklar
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.737-751
- 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu m.18
Hazırlayan
Av. Bilal ALYAR — İstanbul Barosu.