Akıllı sözleşmelerin Türk Borçlar Kanunu (6098 SK) sözleşme hükümleri açısından geçerliliği önemli bir teorik ve pratik sorudur. Bu rehber sözleşme unsurları açısından değerlendirme yapar.
Sözleşme Unsurları (TBK 1)
İrade beyanı, karşılıklı uyuşma ve ehliyet sözleşmenin temel unsurlarıdır; akıllı sözleşmede tıklama (click-wrap) irade beyanı kabul edilebilir.
Şekil Şartı
TBK 12. madde kural olarak şekil serbestisi öngörür; özel düzenleme öngörülen durumlarda elektronik imza (5070 sayılı Kanun) gerekebilir.
Hata, Hile, İkrah
TBK 30-39 hükümleri çerçevesinde irade sakatlığı durumunda akıllı sözleşmenin iptali talep edilebilir.
Otomatik İfa ve Geri Alma
Akıllı sözleşme otomatik ifaya tabidir; ancak hukuken iptal edilen sözleşmeden ileri gelen edimler sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre iade edilir.
Hâkim Müdahalesi
TBK 138 aşırı ifa güçlüğü ve TBK 27 emredici hukuk ihlali halinde hâkim müdahalesi gündeme gelebilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Akıllı sözleşme Türk hukukunda geçerli mi?
TBK genel hükümleri çerçevesinde geçerli kabul edilebilir; özel şekil şartı olan sözleşmelerde sınırlama vardır.
Smart contract iptal edilebilir mi?
Hata, hile, ikrah veya emredici hukuk ihlali halinde iptal kararı alınabilir, ancak otomatik ifa geri çevrilemeyebilir.
Tüketici sözleşmelerinde uygulanır mı?
Tüketici lehine emredici hükümler smart contract’ta da geçerlidir.
Elektronik imza zorunlu mu?
Sadece resmi şekil gerektiren sözleşmelerde 5070 sayılı Kanun uygulanır.
Hâkim smart contract’a müdahale edebilir mi?
TBK 138 ve emredici hukuk hükümleri çerçevesinde mümkündür.
📚 İlgili Rehberler
📖 Resmi Kaynaklar
- Mevzuat Bilgi Sistemi
- Sermaye Piyasası Kurulu
- MASAK
- Yargıtay Karar Arama
- İstanbul Barosu
- Türkiye Barolar Birliği
👤 Hazırlayan
Av. Bilal ALYAR — İstanbul Barosu Sicil No: 54965
Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu (2015). Kripto para hukuku, bilişim hukuku, şirketler hukuku ve ceza hukuku alanlarında çalışmaktadır.
⚖️ Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Somut olaylar için iletişim sayfasından danışma talep edebilirsiniz.
📚 İlgili Yüksek Yargı Emsalleri (İcra-Alacak)
- Yargıtay 12. HD 2022/10177 E. (04.05.2023)
- Yargıtay 3. HD 2024/3854 E. (23.06.2025)
- Tüm İcra-Alacak Koleksiyonu →
🗺️ Pratik Hukuki Yol Haritası (Adım Adım)
kripto hukuk konusunda karşılaşılan uyuşmazlıklarda izlenmesi gereken hukuki süreç, delillendirme önceliği ve zamanaşımı riski açısından dikkatli bir planlama gerektirir. Aşağıdaki adımlar, mevzuat ve Yargıtay içtihat çizgisi doğrultusunda pratik bir yol haritasıdır.
- Delil tespiti: Borsa/cüzdan işlem ekran görüntüleri, TX hash, IP kayıtları ve e-posta/SMS yazışmalarının noter onayı ile veya HMK 240 çerçevesinde delil tespit davasıyla koruma altına alınması gerekir.
- Şikâyet/başvuru: Yetkili makama (MASAK, CBS, Tüketici Hakem Heyeti veya ilgili mahkeme) usulüne uygun, zamanaşımı süreleri gözetilerek başvuru yapılması kritik önemdedir.
- Bilirkişi raporu: Yargıtay’ın yerleşik içtihadı gereği kripto işlemlerinde blokzincir analizi yapan uzman bilirkişi raporu alınması delil değeri açısından belirleyicidir.
- Tedbir talebi: İhtiyati tedbir veya ihtiyati haciz kararı ile tasarrufun engellenmesi, hak kaybının önüne geçer.
- Esas davanın açılması: Görevli ve yetkili mahkemede esas talep (iade, tazminat, ceza şikâyeti) ile davanın yürütülmesi.
⏱️ Zamanaşımı ve Hak Kaybı Riskleri
kripto hukuk davalarında en sık karşılaşılan hak kayıpları; TCK/TBK’daki zamanaşımı sürelerinin kaçırılması, delil kaybı (borsa log retention’ın sona ermesi), ve ihtiyati tedbir talebinin geciktirilmesi sonucu varlıkların üçüncü kişilere transferidir. Özellikle sınır ötesi (offshore) borsalarda delil elde etme süresi sınırlıdır.
- Ceza şikâyeti → 8 yıl (TCK 66 basit dolandırıcılık), 15 yıl (nitelikli)
- Tazminat davası → 2 yıl öğrenme + 10 yıl mutlak (TBK 72)
- Vergi tarhiyatı → 5 yıl (VUK 114)
- Borsa işlem logu → genellikle 10 yıl, ancak offshore borsalarda 2-5 yıla düşebilir
⚖️ Yüksek Yargı İçtihat Çizgisi
kripto hukuk alanında Yargıtay’ın vermiş olduğu kararlardan özellikle iki tanesi köşe emsal niteliğindedir. Detaylı analizler ilgili sayfalarımızda yer almakta, tüm içtihat kütüphanesi ise tek sayfada toplanmıştır:
- 📚 Kripto İçtihat Kütüphanesi (94 Karar) — Yargıtay ve Danıştay’ın kripto alanındaki tüm emsal kararları
- ⚖️ HGK 2024/365 E. — Köşe Emsal Analizi
- ⚖️ CGK 2020/281 E. — Ceza Genel Kurulu Emsali
❓ Sık Sorulan Sorular
kripto hukuk konusunda süreç ne kadar sürer?
Blokzincir üzerinde işlem iz sürülebilir mi?
Yurt dışı borsaya karşı Türkiye’de dava açılabilir mi?
Avukatlık ücreti nasıl belirlenir?
Hangi mahkeme görevlidir?
Emsal Yargıtay Kararları — Kripto Para Hukuku
7518 sayılı Kanun ile 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu’na eklenen değişiklikler sonrasında kripto varlıklar müstakil bir hukuki rejime kavuşmuştur. MASAK uyumu, SPK lisansı, cüzdan takibi ve mağdur hakları Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 2024/365 E. sayılı emsal kararı ile birlikte değerlendirilmektedir.
- Yargıtay 11. CD, 2025/2512 E., 2025/15028 K., 24.11.2025 — UYAP İçtihat Bilgi Bankası Kararı
- Yargıtay 11. CD, 2025/1315 E., 2025/13352 K., 20.10.2025 — UYAP İçtihat Bilgi Bankası Kararı
- Yargıtay 11. CD, 2025/1336 E., 2025/13318 K., 20.10.2025 — UYAP İçtihat Bilgi Bankası Kararı
- Yargıtay HGK, 2024/365 E., 2025/564 K., 24.09.2025 — UYAP İçtihat Bilgi Bankası Kararı
- Yargıtay 2. HD, 2025/15 E., 2025/7108 K., 10.09.2025 — UYAP İçtihat Bilgi Bankası Kararı
- Yargıtay 11. CD, 2025/549 E., 2025/10818 K., 08.09.2025 — UYAP İçtihat Bilgi Bankası Kararı
Yukarıdaki kararlar genel bilgilendirme amacıyla derlenmiş olup somut olaylarda sonuç; eylemin niteliği, delil değerlendirmesi, hukuka uygunluk koşulları ve süreler gibi pek çok unsura göre değişebilmektedir. Bilişim veya kripto hukuku alanında dava, şikâyet veya mağdur haklarına ilişkin süreçlerle karşılaşan kişilerin yetkili bir avukata başvurarak süre kaçırmadan destek almaları önerilir.