Sahte Kripto Borsa Hukuk Rehberi 2026

İçindekiler

Sahte Kripto Borsa Hukuki Çerçeve

Kripto varlık hizmet sağlayıcının kurulması ve faaliyete başlaması için 6362 sayılı Kanun m.35/B ve 35/C kapsamında SPK izni aranır. 6362 sayılı Kanun m.109/A izinsiz hizmet sağlayıcılığı ayrıca suç olarak düzenler. İzin durumu ile somut dolandırıcılık iddiası farklı incelemelerdir; dolandırıcılık için hile, aldatma, zarar ve yarar sağlama unsurları TCK m.157 ve nitelikli hâller TCK m.158 çerçevesinde değerlendirilir. Para çekme sorunu veya izin eksikliği tek başına bütün sayılan suçların işlendiğini göstermez.

Sahte Borsa Tespit Yöntemleri

İşlem yaptığınız kuruluşun unvanını, izin ve faaliyet kapsamını, sözleşmesini ve para çekme koşullarını araştırın. 6362 sayılı Kanun m.35/B ve 35/C izin rejimini ve müşteri ilişkilerini düzenler; kuruluşun bir listede görünmesi veya görünmemesi, tek başına dolandırıcılığın unsurlarını kanıtlamaz. Hesap bilgileri, iletişim kayıtları ve işlem geçmişi somut iddianın değerlendirilmesine yardımcı olabilir.

Mağdur Şikayet Yol Haritası

İşlem kayıtlarını, banka dekontlarını ve yazışmaları saklayın. CMK m.158 uyarınca Cumhuriyet başsavcılığına veya kolluğa yazılı ya da tutanağa geçirilmek üzere sözlü ihbar veya şikâyet yapılabilir. 5549 m.4 kapsamındaki şüpheli işlem bildirimi yükümlülerce yapılır; mağdurun şikâyetiyle aynı işlem değildir. İnternet üzerinden izinsiz kripto varlık hizmeti şüphesinde 6362 m.99/A kapsamındaki erişim tedbirinin karar mercii SPK’dır. Kişisel veriler bakımından KVKK m.13 uyarınca kişisel veri talepleri önce veri sorumlusuna iletilir; cevap en geç 30 günde verilir. Red, yetersiz cevap veya süresinde cevap verilmemesi hâlinde m.14 uyarınca cevabın öğrenilmesinden itibaren 30 ve her hâlde başvurudan itibaren 60 gün içinde Kurula şikâyet yapılabilir; önceki başvuru yolu tüketilmelidir.

İhtiyati Tedbir ve Banka İade

Kartla yapılan işlem için uygulanabilecek yol: kartla yapılan işlem için kartı çıkaran kuruluşa gecikmeden işlem itirazı ve uygun hâllerde chargeback başvurusu. Hukuk davasındaki ihtiyati tedbir, ihtiyati haciz ve ceza soruşturmasındaki elkoyma ayrı koşullara bağlıdır. HMK m.389 tedbiri uyuşmazlık konusu hakkında; HMK m.390 dava öncesinde esas için görevli ve yetkili mahkemeden, dava açıldıktan sonra davanın görüldüğü mahkemeden istemeyi ve haklılığın yaklaşık ispatını düzenler. Para alacağının korunmasında İİK m.257 koşulları ayrıca incelenir. CMK m.128 ve 128/A adli koruma işlemleri ise suç ve hesap bağlantısı ile kanundaki yetki ve süre koşullarına bağlıdır. Başvuru, bütün hesapların dondurulacağı veya alacağın tahsil edileceği anlamına gelmez. 5464 sayılı Kanun m.12, genel bir 24 saatlik işlem itirazı süresi getirmez; kart veya kart bilgilerinin kaybolması ya da çalınmasında bildirimden önceki 24 saatteki hukuka aykırı kullanım zararına ilişkin sorumluluğu düzenler. Hukuka aykırı kullanımın kart hamilinin ağır ihmaline veya kastına dayanması ya da bildirim yapılmaması hâllerinde maddede belirtilen sorumluluk sınırı uygulanmaz. Kanuni bildirim ve itiraz hükümleri (özellikle 5464 sayılı Kanun m.11 ve m.16), işlem türü, kart sistemi ve sözleşme koşulları birlikte değerlendirilir; chargeback başvurusunun her durumda 60 günde sonuçlanacağı garanti edilemez.

Tazminat ve Toplu Dava Stratejisi

Birden çok mağdurun birlikte dava açması HMK m.57 koşullarına bağlıdır; mağdur sayısının fazlalığı tek başına yeterli değildir. Dava dilekçesi HMK m.119 uyarınca vakıaları, delilleri, hukuki sebepleri ve açık talep sonucunu göstermelidir. TBK m.49 kapsamında haksız fiil tazminatı, kusurlu ve hukuka aykırı fiil ile bundan doğan zarar üzerinden değerlendirilir. TBK m.50 zarar ve kusurun ispatını; m.51 tazminatın kapsamını ve ödenme biçiminin belirlenmesini düzenler. TBK m.58 uyarınca manevi tazminat için kişilik hakkının zedelenmesi ve bundan doğan manevi zarar gerekir. Ana para, kur farkı veya kâr kaybı her dosyada kendiliğinden ayrı ayrı ödenmez; talebin dayanağı ve zarar somutlaştırılmalıdır. 5549 m.17 aklama veya terörün finansmanı şüphesinde koruma tedbirlerini düzenler; bu madde bir mağdur tazminat komisyonu kurmaz.

Sıkça Sorulan Hukuki Sorular (FAQ)

sahte kripto borsa kapsamında hangi mevzuat uygulanır?

Ceza şüphesinde TCK m.157 ve TCK m.158/1-f; izinsiz kripto varlık hizmetinde 6362 sayılı Kanun m.109/A; başvuru ve soruşturmada CMK m.158; zararların giderilmesinde TBK m.49 veya sözleşmeye aykırılık için TBK m.112 gündeme gelebilir. Uygulanacak hükümler işlem türü, taraf sıfatları ve somut fiile göre seçilir.

sahte kripto borsa davası nasıl açılır?

CMK m.158 uyarınca Cumhuriyet başsavcılığına veya kolluğa yazılı ya da tutanağa geçirilen sözlü başvuru yapılabilir. Tazminat için, sorumluluk dayanağına ve görev kurallarına uygun hukuk davası hazırlanır; HMK m.119 dilekçede vakıaları, delilleri, hukuki sebepleri ve açık talep sonucunu arar. Suç duyurusu yapmak hukuk davasını kendiliğinden açmaz.

Hangi belgeler gerekir?

İşlem geçmişi, banka dekontu, sözleşme, KYC kayıtları, yazışmalar ve elinizdeki işlem kimlikleri başvuru hazırlığında yararlı olabilir. HMK m.199 elektronik verileri de belge kapsamında değerlendirir. Her dosyada önceden bilirkişi raporu alınmış olması gerektiği varsayılmamalıdır; teknik incelemeye ihtiyaç HMK m.266 veya CMK m.63 kapsamında değerlendirilir.

MASAK bildirimi zorunlu mudur?

Şüpheli işlem bildirimi, tutar eşiğine bağlı olmaksızın şüphe halinde yükümlülerce yapılır (5549 sayılı Kanun m.4). Kimlik tespiti ayrı bir yükümlülüktür.

sahte kripto borsa sürecinde ihtiyati tedbir alınabilir mi?

Hukuk davasındaki ihtiyati tedbir, ihtiyati haciz ve ceza soruşturmasındaki elkoyma ayrı koşullara bağlıdır. HMK m.389 tedbiri uyuşmazlık konusu hakkında; HMK m.390 dava öncesinde esas için görevli ve yetkili mahkemeden, dava açıldıktan sonra davanın görüldüğü mahkemeden istemeyi ve haklılığın yaklaşık ispatını düzenler. Para alacağının korunmasında İİK m.257 koşulları ayrıca incelenir. CMK m.128 ve 128/A adli koruma işlemleri ise suç ve hesap bağlantısı ile kanundaki yetki ve süre koşullarına bağlıdır. Başvuru, bütün hesapların dondurulacağı veya alacağın tahsil edileceği anlamına gelmez.

sahte kripto borsa cezası ne kadar?

TCK m.158/1-f kapsamında 4–10 yıl hapis ve beş bin güne kadar adli para cezası öngörülür; para cezasının miktarı elde edilen menfaatin iki katından az olamaz. İzinsiz kripto varlık hizmet sağlayıcılığı 6362 sayılı Kanun m.109/A kapsamında 3–5 yıl hapis ve beş bin–on bin gün adli para cezasıyla ayrıca düzenlenir. TCK m.243/1 hukuka aykırı sisteme girme veya sistemde kalma için bir yıla kadar hapis veya adli para cezası; TCK m.244/1 sistemi engelleme ya da bozma için 1–5 yıl hapis, aynı maddenin ikinci fıkrası veriye yönelik sayılan fiiller için altı ay–üç yıl hapis öngörür. TCK m.245/1 başkasına ait banka veya kredi kartını rızası olmadan kullanarak yarar sağlama için 3–6 yıl hapis ve beş bin güne kadar adli para cezasını düzenler; sahte kartla ilgili diğer fıkraların koşulları ve cezaları ayrıdır. Hangi hükmün uygulanacağı, suçun unsurları ve varsa artırım, indirim veya şahsi sebeplere göre belirlenir.

Tazminat hesabı nasıl?

TBK m.49 kapsamında haksız fiil tazminatı, kusurlu ve hukuka aykırı fiil ile bundan doğan zarar üzerinden değerlendirilir. TBK m.50 zarar ve kusurun ispatını; m.51 tazminatın kapsamını ve ödenme biçiminin belirlenmesini düzenler. TBK m.58 uyarınca manevi tazminat için kişilik hakkının zedelenmesi ve bundan doğan manevi zarar gerekir. Ana para, kur farkı veya kâr kaybı her dosyada kendiliğinden ayrı ayrı ödenmez; talebin dayanağı ve zarar somutlaştırılmalıdır.

Zamanaşımı?

Ceza dava zamanaşımı TCK m.66 uyarınca suçun kanuni ceza sınırı, yaş, nitelikli hâller ve başlangıç tarihi üzerinden; durma ve kesilme m.67 kapsamında incelenir. Yetişkinler için nitelikli dolandırıcılığın temel ceza sınırlarında kural olarak 15, basit dolandırıcılıkta 8 yıl söz konusudur. Haksız fiil tazminatında TBK m.72 zarar ve sorumlunun öğrenilmesinden itibaren iki yıl, her hâlde fiilden itibaren on yıl öngörür; cezayı gerektiren fiil için ceza kanunları daha uzun zamanaşımı öngörüyorsa bu uzun süre uygulanır. TKHK m.66 ise tüketici hakem heyetlerinin oluşumunu düzenler; bir zamanaşımı süresi değildir.

İlgili Hukuki Rehberler




Adım Adım Süreç ve Yapılması Gerekenler

  1. Delilleri saklama: İşlem geçmişini, banka dekontlarını, sözleşmeyi ve yazışmaları kaydedin. HMK m.199 elektronik verileri belge kapsamında değerlendirir; kayıtları sunmanız bunların doğruluğu veya davanın sonucu hakkında tek başına güvence oluşturmaz.
  2. Başvuru: İşlem kayıtlarını, banka dekontlarını ve yazışmaları saklayın. CMK m.158 uyarınca Cumhuriyet başsavcılığına veya kolluğa yazılı ya da tutanağa geçirilmek üzere sözlü ihbar veya şikâyet yapılabilir. 5549 m.4 kapsamındaki şüpheli işlem bildirimi yükümlülerce yapılır; mağdurun şikâyetiyle aynı işlem değildir.
  3. Koruma talebi: Hukuk davasındaki ihtiyati tedbir, ihtiyati haciz ve ceza soruşturmasındaki elkoyma ayrı koşullara bağlıdır. HMK m.389 tedbiri uyuşmazlık konusu hakkında; HMK m.390 dava öncesinde esas için görevli ve yetkili mahkemeden, dava açıldıktan sonra davanın görüldüğü mahkemeden istemeyi ve haklılığın yaklaşık ispatını düzenler. Para alacağının korunmasında İİK m.257 koşulları ayrıca incelenir. CMK m.128 ve 128/A adli koruma işlemleri ise suç ve hesap bağlantısı ile kanundaki yetki ve süre koşullarına bağlıdır. Başvuru, bütün hesapların dondurulacağı veya alacağın tahsil edileceği anlamına gelmez.
  4. Soruşturmanın takibi: CMK m.234 kapsamında mağdur delillerin toplanmasını isteyebilir. Teknik inceleme CMK m.63; yurt dışı kayıt ihtiyacı adli mercilerin 6706 sayılı Kanun m.7 kapsamındaki yardımlaşma talebi üzerinden değerlendirilir. Bu aşama için her dosyada geçerli sabit bir süre verilemez.
  5. Kovuşturma: CMK m.237 uyarınca mağdur ve suçtan zarar görenler, ilk derece kovuşturmasında hükme kadar şikâyetçi olduklarını bildirerek davaya katılabilir. CMK m.217 delillerin duruşmada tartışılmasını ve serbest değerlendirilmesini düzenler; delillerin sunulması kabul veya mahkûmiyet garantisi değildir.
  6. Tazminat davası: TBK m.49 kapsamında haksız fiil tazminatı, kusurlu ve hukuka aykırı fiil ile bundan doğan zarar üzerinden değerlendirilir. TBK m.50 zarar ve kusurun ispatını; m.51 tazminatın kapsamını ve ödenme biçiminin belirlenmesini düzenler. TBK m.58 uyarınca manevi tazminat için kişilik hakkının zedelenmesi ve bundan doğan manevi zarar gerekir. Ana para, kur farkı veya kâr kaybı her dosyada kendiliğinden ayrı ayrı ödenmez; talebin dayanağı ve zarar somutlaştırılmalıdır.
  7. Karar ve icra: Para borcuna ilişkin ilam İİK m.32 kapsamında icra dairesine verilerek takip edilebilir. İİK m.85 haczi, ana para, faiz ve masraflar dâhil alacağa yetecek miktarla sınırlar. Karar almak, borçlunun bulunabilir ve haczedilebilir malvarlığına sahip olduğunu veya tahsilatın tamamlanacağını göstermez.

İlgili Mevzuat ve Yasal Dayanak

Örnek Hukuki Senaryolar

Senaryo 1: Çekim Engellenme

Para çekme engeliyle karşılaşıldığında işlem ve başvuru kayıtlarını saklayın. Dolandırıcılık şüphesi CMK m.158 kapsamındaki ihbar veya şikâyetle; izinsiz faaliyet 6362 m.99/A kapsamında SPK’ya iletilebilecek bilgilerle ayrı değerlendirilir. Koruma talebi somut olaya göre HMK m.389, İİK m.257 veya CMK m.128 ve 128/A koşulları üzerinden hazırlanır. Kartla yapılan ödeme için kartı çıkaran kuruluşa gecikmeden işlem itirazı ve uygun hâllerde chargeback başvurusu yapılabilir. 5464 sayılı Kanun m.12 genel bir 24 saatlik başvuru süresi getirmez; kanuni bildirim ve itiraz hükümleri (özellikle m.11 ve m.16), işlem türü, kart sistemi ve sözleşme koşulları birlikte kontrol edilmelidir.

Senaryo 2: Yetkisiz Cüzdan Erişimi

Cüzdana yetkisiz erişim iddiasında hangi sisteme nasıl erişildiği, hangi verinin veya varlığın etkilendiği araştırılır; TCK m.243 ve m.244 farklı fiilleri düzenler. Suç nitelendirmesi otomatik değildir. KVKK m.12/5 işlenen kişisel verilerin kanuni olmayan yollarla başkalarınca elde edilmesi hâlinde veri sorumlusunun en kısa sürede ilgiliye ve Kurula bildirimini düzenler; mağdurun suç duyurusundan farklıdır.

Senaryo 3: MASAK Bloke İtirazı

Bir hesap kısıtlamasında önce işlemin dayanağı ve karar mercii belirlenmelidir. 5549 m.19/A aklama veya terörün finansmanı şüphesiyle işlem ertelemesini Bakanın yetkisinde düzenler; yetki bakan yardımcısına devredilebilir ve süre yedi iş günüdür. CMK m.128 ve 128/A kapsamındaki adli koruma farklıdır. Yalnız “MASAK bloke” adıyla her dosya için aynı mahkeme veya başvuru süresi belirlenemez; karar ve bildirim incelenmelidir.

Pratik Hukuki Strateji ve Mütalaa

Başvuru hazırlığında fiiller, tarafların üstlendiği yükümlülükler ve bunlardan doğduğu ileri sürülen zarar ayrıştırılır. Haksız fiil için TBK m.49; sözleşmeye aykırılık için TBK m.112 dayanakları olayın koşullarına göre değerlendirilir. HMK m.190 uyarınca ispat yükü, özel bir düzenleme yoksa iddia edilen vakıadan lehine hak çıkaran tarafa aittir.

HMK m.119 uyarınca dava dilekçesinde vakıalar, bunların hangi delillerle ispatlanacağı, hukuki sebepler ve açık talep sonucu gösterilir. HMK m.199 elektronik verileri belge kapsamında; HMK m.293 ise tarafın uzmanından bilimsel mütalaa almasını düzenler. İşlem kayıtları ve yazışmaların kronolojik sunulması yararlı olabilir; teknik rapor sunulması tek başına hukuki nitelendirmeyi veya sonucu belirlemez.

Risk Değerlendirmesi ve Dosya Haritası

Dosya değerlendirmesinde hukuki dayanak, delil ve tahsil imkânı ayrı ayrı incelenir. HMK m.190 uyarınca ispat yükü genel olarak iddia edilen vakıadan lehine hak çıkaran tarafa aittir. HMK m.199 elektronik verileri belge kapsamında değerlendirir; kayıtların kişilere bağlanması ve teknik incelemeye elverişliliği somutlaştırılmalıdır. Para borcuna ilişkin ilam İİK m.32 kapsamında icra dairesine verilerek takip edilebilir. İİK m.85 haczi, ana para, faiz ve masraflar dâhil alacağa yetecek miktarla sınırlar. Karar almak, borçlunun bulunabilir ve haczedilebilir malvarlığına sahip olduğunu veya tahsilatın tamamlanacağını göstermez. Ceza işlerinde 6706 sayılı Kanun m.2 kapsamında Merkezî Makam Adalet Bakanlığıdır. m.7 uyarınca soruşturma, kovuşturma veya mahkûmiyet kararının yerine getirilmesi için ihtiyaç duyulan konularda adli merciler yardımlaşma talebinde bulunabilir. Bu yol, yabancı hukuk ilamının Türkiye’de tenfiziyle aynı işlem değildir.

CMK m.158 kapsamındaki suç duyurusu ile hukuk davası ayrı süreçlerdir. CMK m.234 mağdurun soruşturma haklarını; m.237 ilk derece kovuşturmasında katılmayı düzenler. HMK m.165 uyarınca hukuk davasında hüküm verilmesi başka davanın sonucuna kısmen veya tamamen bağlıysa mahkeme yargılamayı bekletebilir; bu iki davanın birleşmesi anlamına gelmez.

Uluslararası Boyut ve Sınır Ötesi Takip

Yabancı bağlantılı hukuk davasında MÖHUK m.40 Türk mahkemelerinin milletlerarası yetkisini iç hukukun yer itibariyle yetki kurallarına bağlar. HMK m.10 sözleşmenin ifa yeri; HMK m.16 haksız fiilin işlendiği, zararın meydana geldiği veya gelme ihtimali bulunan yer ile zarar görenin yerleşim yeri bakımından uygulanabilir yetki kurallarını içerir. Uyuşmazlığın niteliği ve diğer özel kurallar incelenmeden yalnız Türkiye’de bulunmanın bütün davalarda yetki sağladığı söylenemez. Ceza işlerinde 6706 sayılı Kanun m.2 kapsamında Merkezî Makam Adalet Bakanlığıdır. m.7 uyarınca soruşturma, kovuşturma veya mahkûmiyet kararının yerine getirilmesi için ihtiyaç duyulan konularda adli merciler yardımlaşma talebinde bulunabilir. Bu yol, yabancı hukuk ilamının Türkiye’de tenfiziyle aynı işlem değildir.

Yurt dışındaki işlem veya tarafla ilgili hukuki incelemede uygulanacak rejim ve görevli merci somutlaştırılmalıdır. Ceza işlerinde 6706 sayılı Kanun m.2 kapsamında Merkezî Makam Adalet Bakanlığıdır. m.7 uyarınca soruşturma, kovuşturma veya mahkûmiyet kararının yerine getirilmesi için ihtiyaç duyulan konularda adli merciler yardımlaşma talebinde bulunabilir. Bu yol, yabancı hukuk ilamının Türkiye’de tenfiziyle aynı işlem değildir. MÖHUK m.50 ise yabancı mahkemeden hukuk davasında verilmiş ve yabancı devlet hukukuna göre kesinleşmiş ilamın Türkiye’de icrasını yetkili Türk mahkemesinin tenfiz kararına bağlar.

Özel Yargılama Usulü ve İhtisas Mahkemeleri

Ceza mahkemesinin görevi ile hukuk davasının görevi ayrı belirlenir. 5235 sayılı Kanun m.11 ve 12 uyarınca yeni nitelikli dolandırıcılık davalarında, kanunun ayrıca görevli kıldığı hâller saklı kalmak üzere asliye ceza mahkemesi görevlidir. Geçici m.7 kapsamındaki ağır ceza veya kanun yolu incelemesinde bulunan eski dosyalar kesin hükme kadar eski görev kurallarıyla devam eder. Tazminat davasında HMK m.2 genel asliye hukuk görevini düzenler; başka kanundaki özel görev hükümleri saklıdır ve her kripto uyuşmazlığı otomatik ticaret davası değildir.

Yabancı bağlantılı hukuk davasında MÖHUK m.40 Türk mahkemelerinin milletlerarası yetkisini iç hukukun yer itibariyle yetki kurallarına bağlar. HMK m.10 sözleşmenin ifa yeri; HMK m.16 haksız fiilin işlendiği, zararın meydana geldiği veya gelme ihtimali bulunan yer ile zarar görenin yerleşim yeri bakımından uygulanabilir yetki kurallarını içerir. Uyuşmazlığın niteliği ve diğer özel kurallar incelenmeden yalnız Türkiye’de bulunmanın bütün davalarda yetki sağladığı söylenemez. İnternet üzerinden izinsiz kripto varlık hizmetine ilişkin erişim tedbirleri 6362 m.99/A kapsamında ayrıca düzenlenir. Ceza yargılamasında delillerin duruşmada tartışılması ve değerlendirilmesi CMK m.217 kapsamında; hukuk davasında elektronik kayıtların belge niteliği HMK m.199 kapsamında incelenir; erişim engeli alacağın korunması veya tahsiliyle aynı sonuç değildir.

Bilirkişi İncelemesi ve Teknik Rapor

HMK m.266 ve CMK m.63 uyarınca bilirkişiye hukuk dışında özel veya teknik bilgi gerektiren meseleler için başvurulur. İncelemenin konusu, kullanılan kayıtlar ve yöntem açıklanmalıdır. CMK m.67/3 uyarınca ceza bilirkişisi hâkimin yapacağı hukuki nitelendirme ve değerlendirmeyi yapamaz; teknik raporun içine hukuki sonuç önerisi konulması görevin yerine geçmez.

HMK m.281 hukuk yargılamasında raporun tebliğinden itibaren iki hafta içinde eksiklerin tamamlanması, belirsizliğin açıklanması veya yeni bilirkişi atanması talebini düzenler; özel veya teknik çalışma gibi kanundaki güçlük hâllerinde aynı süre içinde başvuruya bağlı bir defalık, en fazla iki haftalık ek süre mümkündür. CMK m.67/5 ceza yargılamasında inceleme sonunda yeni inceleme veya itiraz istemleri için süre verilmesini düzenler. Mahkemenin ek rapor veya yeni inceleme yetkisi olayın ihtiyacına bağlıdır; kaynağı gösterilmeyen bir Yargıtay kararından her teknik dosya için mutlak sonuç çıkarılamaz.

İhtiyati Tedbir Stratejisi

İhtiyati tedbir, HMK m.389 koşulları varsa uyuşmazlık konusu mal veya hak hakkında talep edilebilir. Banka veya borsa hesabı ya da cüzdanla ilgili istemde, korunacak varlık ile tedbirin sebebi ve türü somutlaştırılmalı; kararın uygulanabilirliği değerlendirilmelidir (HMK m.390/3, m.391/1-2). Yaklaşık ispat, davanın esası yönünden haklılığa ilişkindir; tek başına tedbirin bütün koşullarını karşılamaz. Teminatın tutarı ve türü somut olayda mahkemece belirlenir; kanunda genel bir yüzde oranı öngörülmez (HMK m.391/2-ç, m.392). MASAK’a şüpheli işlem bildirimi, 5549 sayılı Kanun m.4 koşullarında yükümlülerce yerine getirilen ayrı bir yükümlülüktür; ihtiyati tedbir istemiyle otomatik olarak tetiklenen bir tedbir değildir.

İhtiyati haciz ve ihtiyati tedbir ayrı koşullara tabidir. İİK m.257 kapsamında ihtiyati haciz, rehinle temin edilmemiş ve vadesi gelmiş para alacağı için istenebilir; vadesi gelmemiş alacakta ancak m.257/2 koşulları varsa talep edilebilir. İİK m.259 uyarınca teminat kuraldır; ilama dayanan alacakta aranmaz, ilam niteliğinde belgeye dayanan alacakta mahkeme teminat gerekip gerekmediğini takdir eder. HMK m.389 kapsamındaki ihtiyati tedbir ise uyuşmazlık konusu hakkında, hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşması veya imkânsızlaşması ya da gecikmeden ciddi zarar veya sakınca doğması tehlikesine dayanır. Tedbirde de teminat kuraldır; talebin resmî belgeye veya kesin delile dayanması yahut durum ve koşullar, mahkemenin gerekçeli kararıyla teminat alınmamasını mümkün kılabilir. Adli yardımdan yararlananların teminat göstermesi gerekmez (HMK m.392). İhtiyati haciz kararının infazı, karar tarihinden itibaren on gün içinde kararı veren mahkemenin yargı çevresindeki icra dairesinden istenmelidir; istenmezse karar kendiliğinden kalkar (İİK m.261). İhtiyati hacizde ayrıca İİK m.264’teki tamamlayıcı işlemler ve süreler gözetilmelidir. İhtiyati tedbirin uygulanması ise kararın tedbir isteyen tarafa tefhim veya tebliğinden itibaren bir hafta içinde talep edilmelidir; aksi hâlde süresinde dava açılmış olsa bile tedbir kalkar (HMK m.393/1). Dava açılmadan verilen tedbirde, uygulamanın talep edildiği tarihten itibaren iki hafta içinde esas dava açılmalı; buna ilişkin evrak kararı uygulayan memura sunularak dosyaya konulmalı ve karşılığında belge alınmalıdır; aksi hâlde tedbir kendiliğinden kalkar (HMK m.397/1). HMK m.397/2, aksi belirtilmedikçe tedbirin nihai karar kesinleşene kadar sürmesini düzenler. Dinlenmeden aleyhine ihtiyati haciz verilen borçlunun sebeplere, yetkiye veya teminata itirazında yedi günlük süre, haciz huzurunda yapılmışsa haczin uygulanmasından, yapılmamışsa haciz tutanağının tebliğinden başlar (İİK m.265). Dinlenmeden aleyhine tedbir verilen karşı tarafın şartlara, yetkiye veya teminata itirazında bir haftalık süre ise uygulamada hazırsa uygulamadan, değilse uygulama tutanağının tebliğinden başlar; esas dava açıldıktan sonra itirazı bu davaya bakan mahkeme karara bağlar (HMK m.394/2). İhtiyati haciz nedeniyle menfaati ihlal edilen üçüncü kişilerin itiraz süresi, haczi öğrenmelerinden itibaren yedi gündür. Tedbirin uygulanması sebebiyle menfaati açıkça ihlal edilen üçüncü kişilerin itiraz süresi ise tedbiri öğrenmelerinden itibaren bir haftadır; itiraz nedenleri ve usulleri ilgili maddeye göre belirlenir (İİK m.265; HMK m.394/3-4).

Tazminat Hesabı ve Faiz

TBK m.50 uyarınca zarar gören zararını ve zarar verenin kusurunu ispatlar. Zarar miktarı tam olarak ispatlanamıyorsa hâkim olayların olağan akışını ve alınan önlemleri gözeterek hakkaniyete uygun miktarı belirler; m.51 tazminatın kapsamı ve ödeme biçimi bakımından ayrıca uygulanır. Hesap tarihi; işlemin niteliği, talebin konusu ve dosyadaki kayıtlar dikkate alınarak somut uyuşmazlığa göre değerlendirilir.

TBK m.117 muaccel borçta ihtarla temerrüdü ve ihtar gerekmeyen hâlleri düzenler; haksız fiilde temerrüt fiilin işlendiği tarihte doğar. Kripto varlığa ilişkin talebin konusu, sözleşme ve işlem kayıtları üzerinden belirlenir. Değerleme tarihi, uygulanabilecek faiz ve talebin hangi para birimiyle ileri sürüleceği somut uyuşmazlığa göre değerlendirilir. TBK m.58 kapsamında manevi tazminat için kişilik hakkı ihlali ve manevi zarar değerlendirilir. Kâr kaybı veya başka ekonomik zarar TBK m.49 ve m.50 çerçevesinde dayanak ve ispat gerektirir; TBK m.49/2 genel bir kâr hesaplama yöntemi değildir.

Yargıtay ve Bölge Adliye Mahkemesi İçtihat Analizi

Ceza ve hukuk dosyasındaki inceleme yolları aynı değildir. CMK m.272 istinafı ve istisnalarını; CMK m.286 temyiz edilebilecek ve edilemeyecek ceza hükümlerini düzenler. Delil değerlendirmesinde HMK m.198 ile CMK m.217 çerçevesi dikkate alınır. Suç veya tazminat iddiası, ilgili normun koşulları ve dosyadaki delillerle değerlendirilmelidir.

Pratik Dilekçe Şablonu ve Talep Sonucu

HMK m.119 uyarınca dilekçede taraflar, dava konusu ve değeri, vakıalar, her vakıanın delilleri, hukuki sebepler ve açık talep sonucu gösterilir. Yetki değerlendirmesinde uyuşmazlığa göre HMK m.10, m.16 veya ceza başvurusunda CMK m.12 incelenir. HMK m.389 ya da İİK m.257 talebi, korunacak hak ve gerekçeleriyle somutlaştırılır. Her dilekçeye MTS, MASAK bildirim referansı veya karar numarası yazılması gerektiği varsayılamaz.

Müvekkil Soru-Cevap Senaryoları

Türkiye’de dava açılabilir mi? Yabancı bağlantılı hukuk davasında MÖHUK m.40 Türk mahkemelerinin milletlerarası yetkisini iç hukukun yer itibariyle yetki kurallarına bağlar. HMK m.10 sözleşmenin ifa yeri; HMK m.16 haksız fiilin işlendiği, zararın meydana geldiği veya gelme ihtimali bulunan yer ile zarar görenin yerleşim yeri bakımından uygulanabilir yetki kurallarını içerir. Uyuşmazlığın niteliği ve diğer özel kurallar incelenmeden yalnız Türkiye’de bulunmanın bütün davalarda yetki sağladığı söylenemez. İşlem izlenebilir mi? Kayıtların bulunması, adreslerin kişilerle ilişkilendirilmesi ve inceleme yöntemi somut olayda değerlendirilir; bu rehber için doğrulanmış bir yüzde veya fail tespiti garantisi verilemez. Teknik bilgi gerektiren inceleme HMK m.266 veya CMK m.63 çerçevesindedir. Süreç ne kadar sürer? Her soruşturma, kanun yolu veya tedbir talebi için sabit sonuçlanma süresi yoktur; HMK m.391 bir aynı gün karar garantisi düzenlemez.

Karşı Tarafın Savunma Stratejileri ve Çürütme

Savunma ve karşı iddialar deliller üzerinden ele alınmalıdır. TCK m.157 hileyle aldatma, zarar ve yarar sağlama unsurlarını arar; para ile sınırlı bir kelime yerine “yarar” ifadesini kullanır. Milletlerarası yetki MÖHUK m.40 ve uygulanacak iç yetki kurallarıyla incelenir. MÖHUK m.5 yetkili yabancı hukuk hükmünün Türk kamu düzenine açık aykırılığında uygulanmamasını düzenler; Türk vatandaşına otomatik öncelikli yargı yetkisi vermez. Süre hesabında TBK m.72, TCK m.66 ve m.67 başlangıç ve kesilme koşulları dikkate alınır; son işlem tarihinin bulunması her davada başlangıcı ileri taşımaz.

Yabancı Platformların Türkiye’ye Yönelik Faaliyetlerinde İzin Rejimi

Yabancı ülkede kayıt veya izin bulunması ile Türkiye’ye yönelik faaliyet için gereken izin aynı mesele değildir. 6362 sayılı Kanun m.35/B ve 35/C kapsamı ve 6362 m.99/A uyarınca Türkiye’de yerleşik kişilere yönelik yabancı platform faaliyetleri somutlaştırılmalıdır. 6362 sayılı Kanun m.109/A izinsiz kripto varlık hizmet sağlayıcılığını düzenler. İzin veya faaliyet kapsamı, tek başına her olayda dolandırıcılığın gerçekleştiğini göstermez.

Hukuki Uyarı ve Bilgilendirme

Bu rehber yalnızca bilgilendirme amaçlıdır; somut dosya değerlendirmesi yerine geçmez. Türkiye Barolar Birliği reklam yasağı yönetmeliği ve 1136 sayılı Avukatlık Kanunu m.55 hükümlerine uygun şekilde hazırlanmıştır. Her dosyanın hukuki sonucu vakıalara, delillere ve uygulanacak mevzuata göre farklılık gösterir.

Yazar Bilgisi

Av. Bilal Alyar

ALYAR LAW & CONSULTANCY — Kripto Hukuku, Bilişim Hukuku ve Şirketler Hukuku alanlarında çalışmaktadır.

Son Güncelleme: 2026-05-04  |  Hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; somut dosya değerlendirmesi yerine geçmez.

Karşılaştırmalı İçtihat Çerçevesi ve Uluslararası Eğilimler

Yabancı bağlantılı uyuşmazlıkta uygulanacak hukuk ile Türk mahkemelerinin yetkisi ayrı sorulardır; her ikisi de somut olayın niteliğine göre incelenmelidir. MÖHUK m.40 Türk mahkemelerinin milletlerarası yetkisini iç hukukun yer itibariyle yetki kurallarına bağlar. Sözleşmeden doğan davalarda HMK m.10 uyarınca sözleşmenin ifa edileceği yer mahkemesinde de dava açılabilir. Haksız fiilden doğan davalarda HMK m.16 fiilin işlendiği, zararın meydana geldiği veya gelme ihtimali bulunan yer ile zarar görenin yerleşim yeri mahkemesini de yetkili kılar. Uyuşmazlığın niteliği ve uygulanabilecek diğer özel kurallar incelenmeden, yalnız Türkiye’de bulunmanın her davada yetki sağladığı söylenemez.

Yabancı mahkeme kararının Türkiye’de icrası ile ceza işlerinde yurt dışından kayıt ve delil temini farklı süreçlerdir. MÖHUK m.50 yabancı mahkemelerin hukuk davalarında verdiği ve o devlet kanunlarına göre kesinleşmiş ilamların Türkiye’de icrasını, yetkili Türk mahkemesinin tenfiz kararına bağlar. Ceza soruşturması veya kovuşturması için ihtiyaç duyulan kayıt ve deliller bakımından ise Türk adli mercilerinin 6706 sayılı Kanun m.7 kapsamındaki adli yardımlaşma talebi değerlendirilir. Bu talep, yabancı hukuk ilamı için tenfiz kararı alınmasıyla aynı işlem değildir.

Çok Boyutlu Yatırımcı Strateji Çerçevesi

Hak arama yolları olayın farklı yönlerine göre değerlendirilir. CMK m.158 kapsamındaki suç duyurusu, TBK m.49 kapsamındaki tazminat ve KVKK m.13 ve 14 kapsamındaki veri başvuruları farklı koşullara bağlıdır. Birden fazla başvuru yapılması tek başına tahsilat olasılığı hakkında doğrulanmış bir sonuç veya oran vermez.

Sözleşme hiç veya gereği gibi ifa edilmemişse TBK m.112; kusurlu ve hukuka aykırı fiille zarar doğmuşsa TBK m.49 dayanakları değerlendirilir. Her dosyada iki sebebin birlikte ileri sürülmesi zorunlu değildir. CMK m.158 suç duyurusu ile hukuk davası ayrı yürür; HMK m.199 elektronik verileri belge sayar ve belge sunulması tek başına ispat sonucunu belirlemez.

İşlem kayıtlarını, banka dekontlarını ve yazışmaları saklayın. CMK m.158 uyarınca Cumhuriyet başsavcılığına veya kolluğa yazılı ya da tutanağa geçirilmek üzere sözlü ihbar veya şikâyet yapılabilir. 5549 m.4 kapsamındaki şüpheli işlem bildirimi yükümlülerce yapılır; mağdurun şikâyetiyle aynı işlem değildir. 5549 m.19/A işlem ertelemesi aklama veya terörün finansmanı şüphesiyle Bakanın yetkisindedir; yetki bakan yardımcısına devredilebilir ve süre yedi iş günüdür. Bildirim tek başına hesabı dondurmaz. Kişisel veriler bakımından KVKK m.13 uyarınca kişisel veri talepleri önce veri sorumlusuna iletilir; cevap en geç 30 günde verilir. Red, yetersiz cevap veya süresinde cevap verilmemesi hâlinde m.14 uyarınca cevabın öğrenilmesinden itibaren 30 ve her hâlde başvurudan itibaren 60 gün içinde Kurula şikâyet yapılabilir; önceki başvuru yolu tüketilmelidir.

Sigorta, teminat veya platformun sunduğu bir giderim mekanizması varsa kapsamı, olayın teminat içindeki yeri ve başvuru koşulları ilgili sözleşme ve kayıtlar üzerinden incelenmelidir. Her mağdurun kasko poliçesinde siber zarar teminatı veya her platformda uygulanabilir bir tazminat fonu bulunduğu varsayılamaz. Sözleşmeden doğan zarar talebinin koşulları TBK m.112 kapsamında ayrıca değerlendirilir.

Taraf, HMK m.293 kapsamında uzmanından bilimsel mütalaa alabilir. Hâkim uzmanı dinleyebilir; çağrıldığı duruşmaya geçerli özrü olmadan gelmezse raporu değerlendirilmez. Elektronik kayıtların belge niteliği HMK m.199 ile incelenir. Özel rapor mahkemenin atadığı bilirkişi raporuyla aynı işlem değildir; yabancı özel raporun apostil veya tercümeyle kendiliğinden resmî belgeye dönüştüğü varsayılamaz.

Risk Yönetimi ve Önleyici Hukuki Tedbirler

6362 sayılı Kanun m.35/B ve 35/C kapsamında izin ve faaliyet sınırları incelenmelidir. 6362 m.35/C/4 uyarınca faaliyet izni verilmiş olması işlemlerin kamu güvencesinde olduğu anlamına gelmez; kripto varlıklar m.82deki yatırımcı tazmin hükümlerine tâbi değildir. İzin kontrolü yararlı bir adım olsa da tek başına mağdurun Yatırımcı Tazmin Merkezi korumasına girdiği söylenemez.

Tüketici sözleşmesi söz konusuysa 6502 sayılı Kanun m.5 uyarınca tüketiciyle müzakere edilmeden sözleşmeye alınan, dürüstlük kuralına aykırı biçimde tüketici aleyhine dengesizlik yaratan haksız şartlar kesin hükümsüzdür; değerlendirme sözleşmenin kurulduğu andaki koşullara göre yapılır. Kripto varlık hizmet sağlayıcılarında 6362 m.35/C/1 müşteriye karşı sorumluluğu kaldıran veya sınırlayan sözleşme şartlarını ayrıca geçersiz sayar. Her işlemde tüketici sıfatı veya her tahkim ve ücret şartının aynı sonuca tâbi olduğu varsayılmamalıdır.

Teknik inceleme yapılacaksa kullanılan kayıtlar, incelenen sorular ve yöntemin sınırları açıkça belirtilmelidir. HMK m.199 elektronik kayıtları belge kapsamında değerlendirir; HMK m.266 özel veya teknik bilgi gerektiren konularda bilirkişi incelemesini düzenler. Birkaç teknik kontrolün yapılması ilerideki zararların belirli bir kısmının önleneceğini veya uyuşmazlığın sonucunu güvence altına almaz.

Yargılama Sonrası Tahsilat ve İcra Stratejisi

Para borcuna ilişkin ilam İİK m.32 kapsamında icra dairesine verilerek takip edilebilir. İİK m.85 haczi, ana para, faiz ve masraflar dâhil alacağa yetecek miktarla sınırlar. Karar almak, borçlunun bulunabilir ve haczedilebilir malvarlığına sahip olduğunu veya tahsilatın tamamlanacağını göstermez. 6362 m.35/C/7 müşterilerin nakit ve kripto varlıklarını hizmet sağlayıcının malvarlığından ayrı tutar; müşteriye ait varlıkların sağlayıcının borçları için haczi veya iflas masasına alınması yasaktır. Bu ayrım, sağlayıcının bütün malvarlığından diğer alacaklılar dikkate alınmadan sınırsız tahsil hakkı vermez.

Türk mahkemesi kararının yabancı ülkede uygulanması ilgili ülkenin kuralları ve varsa uygulanabilir uluslararası düzenlemeler üzerinden incelenir; MÖHUK m.50 ise yabancı mahkemenin hukuk ilamının Türkiye’de icrasını düzenler. Bu iki yön birbirine karıştırılmamalıdır. Bu rehber için doğrulanmış genel bir 6–12 aylık yabancı tanıma veya tahsil süresi verilemez.

Bireysel cüzdandan yetkisiz transfer iddiasında işlem kayıtları, erişim bilgileri ve ilgili taraflar somutlaştırılmalıdır. CMK m.128 ve 128/A kapsamındaki adli koruma ile HMK m.389 veya İİK m.257 kapsamındaki hukuk koruması farklı koşullara bağlıdır. Bir cüzdan adresinin bilinmesi tek başına teknik olarak dondurulabilir bir varlık, uygulanabilir mahkeme kararı veya tahsil sonucu göstermez; bu rehberde gelecekte oluşacağı varsayılan içtihatla hak veya sonuç vaadi kurulamaz.

İlgili Kripto Hukuku Rehberleri

Bu sayfayı okuyan müvekkillerin sıklıkla danıştığı diğer rehberler aşağıdadır. Konu kümelerine göre bağlantılı içerikler sunulmaktadır:






0534 636 19 19 WhatsApp @alyarhukuk alyarlaw@gmail.com