Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi (SBM) ve Trafik Sigortası Bilgi Merkezi (TRAMER), 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu’nun 31/B maddesi ve ilgili yönetmelikler çerçevesinde kurulmuş, sigorta sektöründeki risk değerlendirme ve tarife hesaplamalarında kullanılan merkezi bilgi sistemleridir. Bu sistemlere kaydedilen hasar geçmişi, prim bilgisi ve ruhsat verileri hem sigortacıları hem de sigortalıları doğrudan etkiler. Bu rehberde SBM ve TRAMER yapıları, kaydedilen veriler ve sigortalının bilgi hakları incelenmektedir.
SBM ve TRAMER’in Hukuki Temeli
5684 sayılı Sigortacılık Kanunu’nun 31/B maddesi uyarınca Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi (SBM), sigortacılık faaliyetlerinin güvenli, etkin ve kuralına uygun biçimde yürütülmesini sağlamak, haksız kazançları önlemek, istatistik üretmek ve kamuyu aydınlatmak amacıyla kurulmuştur. SBM bünyesinde:
- TRAMER: Trafik sigortası bilgi merkezi
- HAYMER: Hayat sigortası bilgi merkezi
- SAGMER: Sağlık sigortası bilgi merkezi
- DASKMER: Deprem sigortası bilgi merkezi
- TARSİM: Tarım sigortaları bilgi merkezi
Bu merkezler sigortacı, sigortalı ve üçüncü kişilerden toplanan verileri işleyerek tarife çalışmalarına, hasar değerlendirmesine ve kamuya yönelik istatistiklere dayanak oluşturur.
Toplanan ve İşlenen Veriler
SBM ve alt merkezler tarafından işlenen başlıca veriler:
- Poliçe bilgileri (sigortalının kim olduğu, sigortalanan mal veya kişi, teminat tutarı)
- Prim bilgisi ve ödenme durumu
- Hasar kayıtları (tarih, tutar, tür, sorumluluk durumu)
- Trafik kazası tutanakları ve tazminat ödemeleri
- Sağlık hasarları (ilgili meslek sırrı ve KVKK hükümleri dahilinde)
- Değer kaybı tespitleri ve eksper raporları
- Poliçe reddedilme sebepleri ve hileli eylem şüpheleri
- Sigortalıların basamak ve hasarsızlık kademeleri
KVKK Uyumu ve Sigortalının Veri Hakları
6698 sayılı KVKK uyarınca SBM ve bağlı kuruluşlar veri sorumlusudur; kişisel veri işleme kurallarına tabidir. Sigortalının hakları:
- Hakkında tutulan kayıtları öğrenme hakkı (KVKK m.11/a-b)
- Yanlış kayıtların düzeltilmesini isteme hakkı (KVKK m.11/d)
- İlgili kişinin Veri Sorumlusu’na yazılı başvuru hakkı (KVKK m.13)
- Başvurunun 30 gün içinde cevaplanmama halinde KVKK Kurul’a şikayet (KVKK m.14)
- Sigortacının meslek sırrı yükümlülüğü (5684 SK m.31)
- Silme ve anonim hale getirme talep hakkı
TRAMER kayıtları şikayet üzerine düzeltilebilir; kazıklanmış kayıtlar veya yanlış hasar atfı sigortalıyı yıllarca yüksek prim ile karşı karşıya bırakır.
Hasarsızlık İndirimi ve Kademeli Sistem
Zorunlu trafik sigortası primlerinde TRAMER verileri kullanılarak hasarsızlık indirimi uygulanır. Kademeli sistem:
- 8 basamaklı sistem: her hasarsız yıl için bir üst kademe
- Kusurlu hasar halinde belirli kademe düşüşü
- Kasıtlı hasarlarda kademeler yanında cezai işlem
- Kazayı bildirmeyen sigortalının risk pozisyonu değişir
- Farklı araç için kademe devri (sigortalı aynı kişi ise)
- Kademe hakkı kişiye bağlıdır; araç değişiminde korunur
- Yurt dışı hasarsızlık belgeleri değerlendirilebilir
Bilgi Gizleme Yaptırımları ve Hileli Sigorta Tazminatı
Sigortalının SBM kayıtlarında yer alan bilgileri gizlemesi veya yanıltıcı beyan vermesi ciddi sonuçlar doğurur. TTK m.1435-1439 çerçevesinde sigortacı cayma/fesih hakkını kullanabilir. Buna ek olarak:
- Hileli talep halinde TCK m.158 (nitelikli dolandırıcılık) suçu oluşabilir
- Sigorta tazminatının geri istenmesi (TBK m.77 sebepsiz zenginleşme)
- Sigortacıya karşı tazminat sorumluluğu (yargılama gideri, faiz)
- SBM’ye hileli vaka olarak kaydedilme (ileriki poliçeleri etkiler)
- Sigorta sektöründen yasaklama (ciddi tekerrür halinde)
- Trafik Müşterek Tazminat Havuzu gibi sistemlere bildirim
- Sigorta tahkim komisyonu kararları ve mahkeme kararlarının da SBM’ye bildirimi
İlgili Mevzuat Tablosu
| Kanun / Madde | Konu |
|---|---|
| 6102 TTK m.1401 | Sigorta sözleşmesinin tanımı |
| 6102 TTK m.1409-1417 | Sigorta sözleşmesinin kurulması, genel şartlar |
| 6102 TTK m.1418-1419 | Sözleşmenin feshi ve cayma hakkı |
| 6102 TTK m.1421 | Rizikonun gerçekleşmesi ve ihbar yükümlülüğü |
| 6102 TTK m.1423-1427 | Sigortalının yükümlülükleri |
| 6102 TTK m.1434 | Primin ödenmemesinin sonuçları |
| 6102 TTK m.1435-1439 | Sözleşme öncesi ihbar ve beyan yükümlülüğü |
| 6102 TTK m.1453-1520 | Deniz sigortası hükümleri |
| 6102 TTK m.1472 | Sigortacının halefiyeti (rücu hakkı) |
| 6102 TTK m.1478 | Zorunlu sigortalar |
| 5684 Sigortacılık K. | Sigortacılık düzenlemeleri, lisans ve denetim |
| 2918 KTK m.91-111 | Zorunlu trafik mali sorumluluk sigortası |
| 2918 KTK m.98 | Destekten yoksun kalma tazminatı |
| 6305 Afet Sigortası K. | Zorunlu deprem sigortası (DASK) |
| 6098 TBK m.49-56 | Haksız fiil ve tazminat |
| 6098 TBK m.72 | Haksız fiil zamanaşımı (2/10 yıl) |
| HMK m.1-34 | Görev ve yetki hükümleri |
Sıkça Sorulan Sorular
TRAMER kayıtlarımı nasıl öğrenebilirim?
SBM’nin resmi web sitesi üzerinden e-Devlet entegrasyonu ile sorgulama yapılabilir. Ayrıca sigortacıdan veya SBM’ye yazılı başvuru ile KVKK m.11 kapsamında bilgi talep edilebilir.
Yanlış TRAMER kaydı nasıl düzeltilir?
Öncelikle ilgili sigortacıya yazılı başvuru yapılır; düzeltilmemesi halinde SBM’ye doğrudan veya Sigorta Tahkim Komisyonu’na başvurulabilir. Ayrıca KVKK Kurul şikayeti yolu açıktır.
Kaza yapsam bile bildirmesem prim yükselmez mi?
Kaza karşı taraf tarafından bildirildiğinde yine TRAMER’e işlenir. Kendinden bildirmeme ise beyan yükümlülüğü ihlali (TTK m.1435) sayılabilir ve gelecek poliçelerde cayma sebebi olabilir.
İlgili Rehberler