Ticari Uyuşmazlıklarda Arabuluculuk Rehberi 2026
Ticari uyuşmazlıklarda arabuluculuk, 7155 sayılı Kanun ile 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’na eklenen m.5/A hükmü çerçevesinde dava şartı olarak zorunlu kılınmıştır. Konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak, tazminat, itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davalarında arabuluculuğa başvurulmaksızın dava açılması usulden ret sebebidir.
Zorunlu Arabuluculuğa Tabi Ticari Davalar
TTK m.5/A uyarınca konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri hakkındaki ticari davalar arabuluculuğa tabidir. Bunun dışındaki ticari uyuşmazlıklar (örneğin ortaklıktan çıkma, iptal, tespit davaları) için arabuluculuk ihtiyaridir. Ticari nitelik TTK m.4 ve mutlak ticari dava kavramı çerçevesinde belirlenir.
Arabuluculuğa Başvuru ve Süreç
Arabuluculuk bürosuna yapılan başvuru ile süreç başlar. HUAK m.15 ve TTK m.5/A uyarınca arabulucu, görevlendirildiği tarihten itibaren altı hafta içinde süreci sonuçlandırır; bu süre en çok iki hafta uzatılabilir. Ticari uyuşmazlıklarda süre, tüketici uyuşmazlıklarına göre daha uzun tutulmuştur.
Anlaşma Belgesinin İcra Edilebilirliği
HUAK m.18/4 uyarınca tarafların ve hukuk müşaviriların birlikte imzaladığı anlaşma belgesi ilam niteliğinde belge sayılır. Bu belgeye dayanarak doğrudan ilamlı icra takibi başlatılabilir. Tacirler bakımından bu hüküm hızlı ve etkili bir uyuşmazlık çözüm aracı sağlar.
Zamanaşımı ve Hak Düşürücü Süreler
HUAK m.16/2 uyarınca arabuluculuk bürosuna yapılan başvuru tarihinden itibaren zamanaşımı ve hak düşürücü süreler durur. Bu düzenleme, zamanaşımı kaygısıyla dava açmak zorunda kalan tarafları korur; arabuluculuk süreci boyunca hak kaybı riski ortadan kalkar.
Arabuluculuk Sonrası Dava Açma
Anlaşma sağlanamaması durumunda düzenlenen son tutanak, TTK m.5/A uyarınca dava dilekçesine eklenmelidir. Aksi hâlde dava, dava şartı yokluğundan usulden reddedilir (HMK m.114). Son tutanağın düzenlenmesinden sonra, duran zamanaşımı işlemeye devam eder.
Ticari Davalarda Arabuluculuk Avantajları
Tacirler bakımından arabuluculuk; süre ekonomisi, gizlilik, sürecin ticari ilişkiyi bozmayan niteliği ve ilam hükmünde icra edilebilir karar elde etme olanakları sağlar. Özellikle uzun süreli ticari ilişkilerde taraflar arasındaki güveni koruyucu etki yaratır.
Önemli Süreler
| İşlem | Süre | Kaynak |
| Arabuluculuk süreci | 6 hafta + 2 hafta uzatma | TTK m.5/A |
| Zamanaşımının durması | Başvuru tarihinden itibaren | HUAK m.16/2 |
| Dava açma (son tutanaktan) | Kalan dava süresi | HMK m.114 |
| Anlaşmaya dayalı icra takibi | Süre sınırsız | HUAK m.18/4 |
Sık Sorulan Sorular
Her ticari dava arabuluculuğa tabi mi?
Hayır. Yalnızca konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat davaları kapsam içindedir. Hukuki durum tespiti, iptal, şirketler hukuku davaları kapsam dışındadır.
Tacirler hukukçusuz arabuluculuk sürecine girebilir mi?
Evet, ancak hukuk müşavirisız imzalanan anlaşma belgesi için sulh hukuk mahkemesinden icra edilebilirlik şerhi alınması gerekir; hukuk müşavirisız süreç pratikte dezavantaj oluşturur.
İhtiyati tedbir ile arabuluculuk birlikte yürütülebilir mi?
HMK m.389 vd. uyarınca arabuluculuk süresinde ihtiyati tedbir/haciz talepleri mahkemeden alınabilir; arabuluculuk süreci bu yolları kapatmaz.
İlgili Rehberler
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; somut uyuşmazlık için dosya bazlı değerlendirme önerilir.
Resmi Kaynaklar
- Mevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr)
- Yargıtay Karar Arama (karararama.yargitay.gov.tr)
- UYAP Vatandaş Portalı (uyap.gov.tr)
- İstanbul Barosu (istanbulbarosu.org.tr)
- T.C. Adalet Bakanlığı (adalet.gov.tr)
- Türkiye Barolar Birliği (barobirlik.org.tr)
Hazırlayan Hukuku
Av. Bilal ALYAR — İstanbul Barosu Sicil No: 54965
Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu (2015). Aile hukuku, ceza hukuku, kripto para hukuku, bilişim hukuku, şirketler hukuku ve vergi hukuku alanlarında faaliyet göstermektedir.
Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; somut hukuki görüş ya da avukat-müvekkil ilişkisi oluşturmaz. Her dosya kendine özgü koşullar içerdiğinden, hukuki süreçlerde ilgili mevzuat çerçevesinde bilgilendirme alınması yararlı olabilir.