Ümraniye’de Çalışma Hayatı ve İş Yeri Kaynaklı Hukuki Konular
Ofislerin ve küçük işletmelerin ilçesi
Ümraniye, Anadolu yakasında iş merkezleri, ofis binaları ve çok sayıda küçük işletmenin bulunduğu bir ilçedir. Çalışanların günlük hayatı ile işletmelerin sözleşme ilişkileri, ilçede ortaya çıkan hukuki sorunların büyük bölümünü belirler. Av. Bilal Alyar tarafından hazırlanan bu rehberde, çalışan ve işveren açısından iş hukuku, şirket işleyişi, işyeri kirası ve trafik sigortası konuları kısaca ele alınır.
Anlatılanlar genel bilgi niteliğindedir; bir sözleşmenin imzalanması veya dava açılması kararından önce belgelerin birlikte incelenmesi gerekir.
Çalışan açısından fesih ve alacaklar
İş sözleşmesinin feshinde bildirim süreleri çalışma süresine göre değişir (İş Kanunu m.17). İşçinin ücretinin ödenmemesi, çalışma koşullarının esaslı biçimde değiştirilmesi gibi hâllerde işçi, haklı nedenle sözleşmeyi feshedebilir; işveren için haklı fesih nedenleri m.25’te sayılmıştır. En az otuz işçi çalıştıran işyerinde altı aylık kıdemi bulunan işçi, geçerli neden olmadan işten çıkarılmışsa işe iade talep edebilir.
- Fesih bildiriminin tarihi ve tebliğ şekli saklanmalıdır.
- İşe iade için bir ay içinde arabulucuya, son tutanaktan itibaren iki hafta içinde mahkemeye başvurulur (m.20).
- Kıdem ve ihbar tazminatı, ücret ve fazla çalışma alacaklarında da arabuluculuk dava şartıdır (7036 m.3).
- Ücret ve benzeri işçilik alacaklarında zamanaşımı süresi beş yıldır.
Süreç ayrıntıları iş hukukunda zorunlu arabuluculuk ve işçi alacakları yazılarında anlatılmıştır.
İşveren açısından yapılması gerekenler
İşverenin fesih işlemini geçerli ve haklı nedene dayandırması, yazılı ve gerekçeli bir bildirimle yapması uyuşmazlık riskini azaltır. Eşit davranma ilkesi İş Kanunu m.5’te düzenlenmiştir; farklı uygulamalar nesnel bir nedene dayanmalıdır. Kişisel veri içeren özlük dosyalarının tutulması ve çalışanlara aydınlatma yapılması da Kişisel Verilerin Korunması Kanunu bakımından gündeme gelir.
Şirket işleyişi ve ortaklar arası ilişkiler
Türk Ticaret Kanunu, anonim ve limited şirketlerde kuruluş, sermaye ve genel kurul işleyişini düzenler. Genel kurul kararlarına karşı iptal davası, kararın alındığı toplantı tarihinden itibaren üç ay içinde açılmalıdır (m.446); kanuna veya dürüstlük kuralına aykırı bazı kararlar ise batıl sayılır (m.447). Limited şirkette ortaklık payının devri noterde düzenlenen yazılı bir sözleşmeyi ve genel kurul onayını gerektirir (m.595). Ortaklar arasındaki anlaşmazlık büyüdüğünde, şirket sözleşmesi ve yönetim kararlarının nasıl alındığı ilk incelenecek belgelerdir. Bu konular için şirket hukuku sayfası ve ticaret hukuku sayfası ayrıca kullanılabilir.
İşyeri kirası
İşyeri kiralarında sözleşme bedeli, kira artışı ve tahliye düzenlemeleri Türk Borçlar Kanunu’nun kira hükümlerine tabidir. Çatılı işyerinde kira bedelinin ödenmemesi hâlinde kiraya veren otuz günlük süre vererek ihtarda bulunabilir (m.315). On yıllık uzama süresi sonunda kiraya veren, sözleşmeyi sona erdirebilir (m.347). Kiracının işyerini devretmesi veya alt kiraya vermesi ise kiraya verenin yazılı rızasına bağlıdır. Kira hukuku sayfası bu konuda daha geniş bilgi verir.
Trafik kazası ve sigorta
Kaza sonrasında zarar gören kişi, Karayolları Trafik Kanunu m.97 uyarınca sigortacıya yazılı başvurabilir; sigortacının başvuru üzerine yanıt süresi on beş gündür. Sigortacının ödeme süresi sekiz iş günüdür (m.99). Trafik kazalarından doğan tazminat davalarında zamanaşımı, zararı ve sorumluyu öğrenmeden itibaren iki yıl, her hâlde olay tarihinden itibaren on yıldır (m.109). Sigorta konusunda ayrıntılı bilgi için sigorta sayfasına bakılabilir.
İlk adımlar
- Sürelerin başladığı tarih belirlenir: fesih bildirimi, kaza tarihi, genel kurul toplantısı.
- Sözleşmeler ve yazışmalar toplanır.
- Gerekiyorsa noter ihtarı gönderilir.
- Kanuni zorunluluk varsa arabuluculuk veya sigortacıya başvuru yapılır; çözüm olmazsa dava açılır.
Belge ve kayıt düzeni
Çalışma ilişkisinde bordro, banka dekontları, işe giriş bildirgesi ve hizmet dökümü ispat için temel belgelerdir. İşverenler yönünden izin formları, görevlendirme yazıları ve disiplin tutanakları ileride açılabilecek davalarda önem kazanır. Şirket tarafında genel kurul tutanakları, pay defteri ve imza sirküleri düzenli tutulmalıdır. İşyeri kiralarında ise teslim tutanağı ve demirbaş listesi, kira bitişinde çıkabilecek uyuşmazlıkları azaltır. Bu belgelerin tarih ve imza bilgilerinin eksiksiz olması beklenir. Uzaktan veya hibrit çalışma düzeni varsa çalışma yeri, saatler ve ekipman giderleri yazılı olarak belirlenmeli, bu konuda çalışanlara ayrıca bilgi verilmelidir.
Sık sorulan sorular
İşten çıkarıldım, imzaladığım ibraname geçerli mi?
İbraname, işçinin gerçek iradesiyle ve ödeme belgelenerek imzalandığında değer taşır. Karşılığında ödeme yapılmayan veya baskı altında imzalanan belgeler ayrıca incelenmelidir.
Anonim şirkette genel kurul kararı hakkında dava süresi var mı?
İptal davası için üç aylık süre vardır; kararın kanuna veya esas sözleşmeye aykırılığı bu davanın sebebidir. Batıl kararlar için ise ayrı hüküm bulunmaktadır.
İşyeri kiramı hangi tarihte yenilemek gerekir?
Sözleşme süresi bitiminde taraflar yeni bir sözleşme yapmazsa kira aynı şartlarla bir yıl uzar. Yenileme ve bildirim tarihleri sözleşmedeki özel hükümlere göre kontrol edilmelidir.
Kazada sigortacı ödeme yapmazsa ne yapılır?
Önce yazılı başvuru yapılır; sigortacı süresi içinde yanıt vermezse veya reddederse dava veya sigorta tahkimi yoluna gidilir.
Görüşmeler Kartal Cevizli Mahallesi’ndeki büroda önceden randevu ile yapılır; iletişim: 0534 636 19 19.