Deprem Zararlarında Sorumluluk ve Tazminat 2026
Deprem sonrası ortaya çıkan can ve mal kayıplarında sorumluluk, müteahhit, yapı denetim firması, mimar, mühendis ve idare üzerinde farklı hukuki temellerde tezahür eder. TBK 470 ve devamı maddeleri eser sözleşmesi sorumluluğunu; TCK 85 ve 89 taksirli cezai sorumluluğu düzenler. 2026 itibariyle 6 Şubat 2023 Kahramanmaraş depremleri sonrası açılan davalar yargı gündemindedir.
Müteahhit Sorumluluğu
TBK m.475 uyarınca ayıp sebebiyle sorumlu olan yükleniciye karşı işsahibi sözleşmeden dönme, bedelden indirim veya ücretsiz onarım haklarından birini seçebilir; ayıbın belirlenmesi ve bildirimi m.474 ve m.477’ye tabidir. Taşınmaz yapılarda ayıp davaları teslimden itibaren 5 yılda, yüklenicinin ağır kusuru varsa 20 yılda zamanaşımına uğrar (TBK 478).
Yapı Denetim Firması
4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanun uyarınca yapı denetim firması yapının projeye ve standartlara uygun inşa edilmesini denetlemekle yükümlüdür. Denetim eksikliği halinde müteselsilen sorumluluk söz konusudur.
Belediye ve İdare Sorumluluğu
Ruhsat ve iskan verme işlemlerinde belediye; imar planı ve zemin etüdünde idare kusurludur. İdari yargıda tam yargı davası ile tazminat talep edilebilir. Hizmet kusuru ve kişisel kusur kriterleri uygulanır.
Cezai Sorumluluk
TCK 85 (taksirle öldürme) ve 89 (taksirle yaralama) kapsamında müteahhit, mühendis, mimar ve denetçiler yargılanabilir. Taksirle öldürmede ceza iki yıldan altı yıla kadar hapistir (TCK m.85/1); fiil birden fazla kişinin ölümüne veya bir ya da birden fazla kişinin ölümü ile birlikte yaralanmasına neden olmuşsa iki yıldan on beş yıla kadar hapis verilir (m.85/2); bilinçli taksirde ceza üçte birden yarısına kadar artırılır (m.22/3).
Tazminat Türleri
Maddi zarar (yapı değeri, eşyalar), manevi zarar (can kaybı, travma), destekten yoksun kalma tazminatı ve geçici iş göremezlik tazminatı talep edilebilir. DASK (Zorunlu Deprem Sigortası) ödemeleri mahsup edilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Müteahhide karşı dava ne zaman açılır?
Ayıplı eser nedeniyle açılacak davalarda süre, taşınmaz yapılarda teslim tarihinden itibaren 5 yıl, yüklenicinin ağır kusuru varsa 20 yıldır (TBK m.478). Haksız fiil tazminatında süre zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrenmeden itibaren 2 yıl, her hâlde fiilden itibaren 10 yıldır; fiil daha uzun ceza zamanaşımı öngören bir suç oluşturuyorsa o süre uygulanır (TBK m.72).
Belediyeye karşı dava ne kadar süreçte açılır?
İdari eylemlerden doğan zararlarda dava açmadan önce, eylemin öğrenilmesinden itibaren bir yıl ve her hâlde eylem tarihinden itibaren beş yıl içinde ilgili idareye başvurulması gerekir (İYUK m.13); istek reddedilirse veya otuz gün içinde cevap verilmezse dava süresi içinde tam yargı davası açılabilir.
Yapı denetim firması iflas ederse ne olur?
Kanunen zorunlu mesleki sorumluluk sigortası kapsamında tazminat alınabilir.
Kusuru olmayan müteahhit nasıl ispat eder?
Uzman bilirkişi raporları, deprem büyüklüğü ve yapının üstün niteliği ispat araçlarıdır.
Güncel Yargı Kararları ve Emsal İçtihatlar
Yargıtay Kararı: Çöken Binanın Komşu Binaya Verdiği Zararda Bina Maliki Sorumludur
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, E.2026/1026 K.2026/2355 sayılı, 20.04.2026 tarihli kararında (oy birliği, düzeltilerek onama) bir binanın (somut olayda 1999 depreminde ağır hasar görüp 2007’de kendiliğinden çökmüş bir yapının) komşu binaya vurma etkisiyle zarar vermesi hâlinde, bina malikinin sorumluluğu hükümleri gereğince bu zarardan sorumlu tutulabileceğini; ancak zarar gören binanın kendisindeki ruhsatsız ilave katlar, malzeme kalitesi ve korozyon gibi unsurların da zararın oluşumuna katkısı varsa bunun müterafik kusur olarak hesaba katılması gerektiğini onaylamıştır. Daire, bilirkişi heyetinin çöken binanın davacı binasının kolonlarına yaptığı yanal darbe etkisiyle zararın oluştuğunu tespit ettiğini, bu tespitin ayrıntılı ve denetime elverişli olduğunu belirterek esasa ilişkin kararı onamış, yalnızca harç ve vekâlet ücreti hesabındaki maddi hataları düzeltmiştir. Karar, deprem hasarlı binaların komşu taşınmazlara verdiği zararlarda sorumluluk ve müterafik kusur dengesini somutlaştırmaktadır.
Resmi Kaynaklar
- Mevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr)
- Yargıtay Karar Arama (karararama.yargitay.gov.tr)
- UYAP Vatandaş Portalı (uyap.gov.tr)
- T.C. Adalet Bakanlığı (adalet.gov.tr)
Hazırlayan Avukat
Av. Bilal ALYAR
Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu (2015). Aile hukuku, ceza hukuku, kripto para hukuku, bilişim hukuku, şirketler hukuku ve vergi hukuku alanlarında faaliyet göstermektedir.
Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; somut hukuki görüş ya da avukat-müvekkil ilişkisi oluşturmaz. Her dosya kendine özgü koşullar içerdiğinden, hukuki süreçlerde bir avukattan görüş alınması yararlı olabilir.