Komşu Hukuku ve Tasarruf Sınırları TMK 737 2026
TMK 737 komşuluk hukukunu düzenleyerek taşınmaz malikinin komşularına zarar verecek tasarruflardan kaçınma yükümlülüğünü öngörür. Bu kural; gürültü, duman, koku, sarsıntı, toz, rutubet gibi sınır aşan etkilerin sınırlandırılmasını amaçlar.
Tasarruf Yetkisinin Sınırı
Malikin mülkiyet hakkı mutlak olmayıp komşuya taşkın zarar verecek tasarruflardan kaçınmakla sınırlıdır. Objektif ölçütler ve yerel adetler dikkate alınır; meşru kullanım sınırını aşan tüm tasarruflar yasak kapsamında değerlendirilir.
Taşkınlık Halleri
Gürültü (yüksek ses, müzik, makine), koku (hayvan, restoran, fabrika), duman (kömür, ateş), sarsıntı (inşaat, ağır makine) başlıca taşkınlık halleridir. Ağaç dalları, kök ve meyvelerle ilgili hükümler (TMK 740) de komşu hukuku kapsamındadır.
Haksız Fiil Sorumluluğu
Taşkınlık nedeniyle uğranılan zarar için TBK m.49 haksız fiil hükümlerine başvurulabilir; yerel âdete uygun ve kaçınılmaz taşkınlıklardan doğan denkleştirme hakları saklıdır (TMK m.737/3).
El Atmanın Önlenmesi
Komşu, taşkın kullanımın sona erdirilmesi için el atmanın önlenmesi davası açabilir. Maddi ve manevi tazminat da ek talep olarak istenebilir. Komşuluk hukukundan doğan el atmanın önlenmesi ve tazminat davalarında kural olarak asliye hukuk mahkemesi görevlidir (HMK m.2); sulh hukuk mahkemesinin görevli olduğu hâller HMK m.4 ve özel kanunlarda sayılmıştır.
Uygulama Örnekleri
Apartman üst katındaki su akıntısı, işletmenin havalandırma kokusu, komşu arsadaki köpek gürültüsü, kış bahçesi uzantısı en sık karşılaşılan komşu hukuku uyuşmazlıklarıdır. Komşuluk hukukunda nelerin taşkınlık sayılacağına ilişkin genel bir kural yoktur; hâkim her somut olayda taşınmazın durumunu, niteliğini ve yerel âdeti gözeterek tahammül sınırını belirler. Bu ilke aşağıda anılan Hukuk Genel Kurulu kararında da vurgulanmıştır.
Sıkça Sorulan Sorular
Komşu taşkınlık ispatı nasıl yapılır?
Ölçüm raporları (gürültü desibel), tanık beyanları, bilirkişi incelemesi ve belediye şikayet kayıtları delildir.
Endüstriyel işletmenin kokusu komşulukta engellenebilir mi?
Taşkınlık düzeyi aşılıyorsa el atmanın önlenmesi ve tazminat davaları açılabilir.
Belediyeye şikayet zorunlu mu?
Zorunlu değildir ancak idari çözüm öncelikle denenmeli; etkili olmazsa yargı yoluna gidilir.
Kiracıya karşı dava açılabilir mi?
Zarar veren kişiye karşı dava açılır; kiracı ve ev sahibi birlikte sorumlu olabilir.
Güncel Yargı Kararları ve Emsal İçtihatlar
Yargıtay HGK: Mahremiyet İddiası Tek Başına TMK m.737 Kapsamında Değildir
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E.2013/1239 K.2014/840 sayılı, 05.11.2014 tarihli kararında (oy birliği, direnme kararının bozulması) komşu binanın kör cephesine projeye aykırı açılan pencerelerin kapatılması istemini değerlendirmiştir. Kurul, TMK m.737’deki taşkınlık kavramının yalnızca işletme faaliyetiyle sınırlı olmadığını; komşu taşınmazın hava, ışık, rüzgâr, su gibi kaynaklardan yararlanmasını önleyen ya da manzarasını kapatan müdahalelerin, hatta çirkin görünüş veya tiksindirici davranışlarla iç huzuru bozan manevi nitelikli taşkınlıkların da madde kapsamına girebileceğini kabul etmiştir. Ancak nelerin taşkınlık sayılacağı konusunda genel bir kural bulunmadığından hâkim her somut olayda taşınmazın durumunu, niteliğini ve yerel âdeti gözeterek tahammül sınırını belirler. Somut olayda çöp atma, halı silkeleme gibi bir zarar iddia ve ispat edilmediğinden, salt “mahremiyetin ihlali” iddiasının TMK m.737 kapsamında dinlenemeyeceğine; projeye aykırılığın ise 3194 sayılı İmar Kanunu m.32 ve 42 uyarınca idareyi ilgilendiren bir konu olduğuna hükmedilmiştir.
Video Kaynak
Gayrimenkul hukuku videolarımız için @av.bilalalyar YouTube kanalını takip edebilirsiniz.
Resmi Kaynaklar
- Mevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr)
- Yargıtay Karar Arama (karararama.yargitay.gov.tr)
- UYAP Vatandaş Portalı (uyap.gov.tr)
- T.C. Adalet Bakanlığı (adalet.gov.tr)
Hazırlayan Avukat
Av. Bilal ALYAR
Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu (2015). Aile hukuku, ceza hukuku, kripto para hukuku, bilişim hukuku, şirketler hukuku ve vergi hukuku alanlarında faaliyet göstermektedir.
Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; somut hukuki görüş ya da avukat-müvekkil ilişkisi oluşturmaz. Her dosya kendine özgü koşullar içerdiğinden, hukuki süreçlerde bir avukattan görüş alınması yararlı olabilir.