Miras Hukukunda Denkleştirme ve İade (TMK 669, 2026)
Denkleştirme (iade), altsoy mirasçılarının mirasbırakandan sağlığında aldıkları bağışları miras paylaşımında hesaba katmalarını sağlayan kurumdur. TMK 669-675 düzenler; mirasçılar arası eşitliği sağlamayı amaçlar.
İçindekiler
- Denkleştirmeye Tabi Tasarruflar (TMK 669)
- Denkleştirmenin Kapsamı
- Altsoy Dışındaki Mirasçılar
- İade Yöntemi (TMK 671-672)
- İadeden Muafiyet Belirleme
- Sıkça Sorulan Sorular
Denkleştirmeye Tabi Tasarruflar (TMK 669)
TMK 669/1: Aksini mirasbırakan açıkça belirtmedikçe altsoy mirasçılar, mirasbırakandan sağlığında karşılıksız olarak aldıkları çeyiz, kuruluş sermayesi, borç ödeme, başka mali yardım gibi kazandırmaları miras paylaşımında iade etmekle yükümlüdür. Mirasbırakan kazandırmanın iade edilmemesini açıkça belirtmişse denkleştirme yapılmaz.
Denkleştirmenin Kapsamı
Çeyiz, kuruluş sermayesi, malvarlığı devri ve borçtan kurtarma gibi karşılıksız kazandırmalar denkleştirme kapsamındadır; eğitim giderleri yalnız alışılmış ölçüleri aşan kısım için, evlenme giderleri ise geleneğe uygun ölçüyü aşan kısım için dikkate alınır (TMK m.674-675). Olağan hediyeler ile evlenme sırasında yapılan geleneğe uygun giderler denkleştirmeye tabi değildir (TMK m.675); eğitim ve öğrenim giderleri ise ancak alışılmış ölçüleri aşan kısım için geri verme yükümlülüğü doğurur (TMK m.674).
Altsoy Dışındaki Mirasçılar
TMK m.669/1 uyarınca yasal mirasçılar, mirasbırakandan miras paylarına mahsuben elde ettikleri sağlararası karşılıksız kazandırmaları denkleştirmeyi sağlamak için terekeye geri vermekle birbirlerine karşı yükümlüdür; m.669/2 ise mirasbırakanın altsoyuna yaptığı çeyiz, kuruluş sermayesi, malvarlığı devri veya borçtan kurtarma gibi kazandırmaları aksi açıkça belirtilmedikçe denkleştirmeye tâbi kılar.
İade Yöntemi (TMK 671-672)
İade iki şekilde yapılabilir: 1) Gerçek iade – iade edilmesi gereken mal aynen terekeye katılır; 2) Hesap yoluyla iade – malın değeri mirasçının payından düşülür. Mirasçı hangisini tercih edeceğini seçebilir. Malın değeri paylaşma zamanındaki değerine göre hesaplanır.
İadeden Muafiyet Belirleme
Mirasbırakan vasiyetname veya açık beyanla kazandırmanın iadeye tabi olmayacağını belirleyebilir. Bu muafiyet açık olmalıdır; zımnî muafiyet kabul edilmez. Ancak muafiyet saklı pay ihlaline yol açıyorsa tenkise tabi olabilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Denkleştirme nedir?
TMK 669’a göre altsoy mirasçılarının mirasbırakandan sağlığında aldıkları bağışları miras paylaşımında hesaba katmasıdır. Amaç mirasçılar arası eşitliği sağlamaktır.
Hangi kazandırmalar iadeye tabidir?
Çeyiz, kuruluş sermayesi, malvarlığı devri ve borçtan kurtarma gibi karşılıksız kazandırmalar iadeye tabidir; eğitim ve gelenekten doğan evlenme giderleri yalnız alışılmış ölçüleri aşan kısım için dikkate alınır. Normal hayat giderleri ve alışılmış hediyeler tabi değildir.
İade nasıl yapılır?
TMK 671-672: Aynen iade (malın terekeye geri konulması) veya hesap yoluyla iade (malın değerinin mirasçı payından düşülmesi) şeklinde yapılır. Mirasçı tercih edebilir.
Diğer mirasçılar da denkleştirmeye tabi mi?
TMK m.669/1 uyarınca denkleştirme, yasal mirasçılar arasında miras paylarına mahsuben elde edilen sağlararası karşılıksız kazandırmalar için söz konusudur; mirasbırakanın altsoyuna yaptığı çeyiz, kuruluş sermayesi gibi kazandırmalar ise aksi açıkça belirtilmedikçe denkleştirmeye tâbidir (m.669/2).
İlgili Miras Hukuku Rehberleri
Bölgesel Miras Hukuku Hizmetleri
- istanbul miras hukuku alanı Rehberi (2026)
- ankara miras hukuku alanı Rehberi (2026)
- izmir miras hukuku alanı Rehberi (2026)
- bursa miras hukuku alanı Rehberi (2026)
- antalya miras hukuku alanı Rehberi (2026)
YouTube Hukuk Kanalı
Detaylı video anlatımı için @av.bilalalyar YouTube kanalını ziyaret edebilirsiniz.
Güncellenme: 17 Nisan 2026 — ALYAR LAW & CONSULTANCY
İlgili Mevzuat ve Yararlı Kaynaklar
| Mevzuat | Konu | Madde Atfı |
|---|---|---|
| 4721 SK — TMK | Türk Medeni Kanunu — Aile hukuku | m.118-494 |
| TMK m.161-166 | Boşanma sebepleri | Özel ve genel sebepler |
| TMK m.166/3 | Anlaşmalı boşanma | Min. 1 yıl evlilik |
| TMK m.174-175 | Tazminat ve yoksulluk nafakası | Kusur analizi |
| TMK m.182 | Velayet | Çocuğun üstün yararı |
| TMK m.202-232 | Mal rejimi — edinilmiş mallara katılma | Katılma alacağı, değer artış payı |
| TMK m.282-301 | Soybağı | Tanıma, babalık, ret |
| TMK m.305-320 | Evlat edinme | Küçük ve ergin |
| TMK m.396-494 | Vesayet | Kısıtlama, vasi, kayyım |
| 6284 SK | Ailenin korunması | Koruma ve önleyici tedbirler |
| 5718 SK — MÖHUK | Yabancı karar tanıma-tenfiz | m.50-59 |
| 4787 SK | Aile Mahkemeleri | Pedagog/psikolog/sosyal çalışmacı |
| HMK m.12 | Aile mahkemesi yetkisi | Yerleşim yeri / son 6 ay |
| İİK m.38, 344 | İlam ve tazyik hapsi | Nafaka tahsili |
| AİHS m.8 | Özel hayat ve aile yaşamına saygı | İnsan hakları çerçevesi |
Başvurulacak Kurumlar
- Aile Mahkemesi — boşanma, velayet, nafaka, mal rejimi, evlat edinme, soybağı
- Sulh Hukuk Mahkemesi — vesayet, kayyım, tereke
- Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü — sosyal inceleme, koruma
- Nüfus Müdürlüğü — tanıma, boşanma tescili
- Noter — evlilik sözleşmesi, vekalet
- Arabuluculuk Daire Başkanlığı — ihtiyari aile arabuluculuğu
- BAM Hukuk Daireleri / Yargıtay Hukuk Genel Kurulu — kanun yolu
Genel bilgilendirme niteliğindedir; somut dosyanız için uzman değerlendirmesi gereklidir.
Resmi Kaynaklar
- Mevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr)
- Yargıtay Karar Arama (karararama.yargitay.gov.tr)
- UYAP Vatandaş Portalı (uyap.gov.tr)
- İstanbul Barosu
- T.C. Adalet Bakanlığı (adalet.gov.tr)
- Türkiye Barolar Birliği (barobirlik.org.tr)
Hazırlayan Avukat
Av. Bilal ALYAR
Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu (2015). Aile hukuku, ceza hukuku, kripto para hukuku, bilişim hukuku, şirketler hukuku ve vergi hukuku alanlarında faaliyet göstermektedir.
Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; somut hukuki görüş ya da avukat-müvekkil ilişkisi oluşturmaz. Her dosya kendine özgü koşullar içerdiğinden, hukuki süreçlerde bir avukattan görüş alınması yararlı olabilir.