Tanım: 6284 sayılı Kanun; şiddet mağduru kadınlar, çocuklar ve aile bireyleri için uzaklaştırma, iletişim yasağı, barınma yeri sağlanması ve elektronik kelepçe gibi hızlı ve etkili koruma tedbirlerini düzenler. İhlalde 3-30 gün zorlama hapsi yaptırımı uygulanır.
6284 sayılı Ailenin Korunması Kanunu: önleyici/koruyucu tedbir kararları, uzaklaştırma, elektronik kelepçe, başvuru ve uygulama esasları — 2026 rehberi.
6284 sayılı Kanunun Amacı ve Kapsamı
6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun, şiddete uğrayan veya şiddete uğrama tehlikesi bulunan kadınların, çocukların, aile bireylerinin ve tek taraflı ısrarlı takip mağdurlarının korunması amacıyla 8 Mart 2012 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Kanun, aile içi şiddetin yanı sıra, kadına karşı her türlü şiddeti ve tek taraflı ısrarlı takip (stalking) eylemlerini de kapsar. Şiddet kavramı kanunda geniş tanımlanmıştır: fiziksel, cinsel, psikolojik, sözlü, ekonomik ve dijital şiddet türleri 6284 m.2 kapsamına girer. Kanun, Avrupa Konseyi İstanbul Sözleşmesi’nin (Türkiye 2021’de çekilmiştir, ancak 6284 yürürlükte) iç hukuka uyarlaması niteliğindedir. Tedbirler önleyici (şiddet uygulayan/uygulayabilecek hakkında) ve koruyucu (şiddete uğrayan/uğrama tehlikesi bulunan hakkında) olmak üzere iki kategoride düzenlenmiştir.
Başvuru Mercii ve Karar Verme Yetkisi
6284 sayılı Kanun m.7 uyarınca tedbir kararı; aile mahkemesi hâkimi tarafından, gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde mülki amir veya kolluk amiri tarafından verilebilir. Pratikte: olayın aciliyeti var ise mağdur en yakın karakola başvurabilir, kolluk amiri 24 saatlik geçici koruma kararı verir. Sonra dosya derhal aile mahkemesine sevk edilir; hâkim 24 saat içinde karar veriyor ya da karara onay veriyor. Mağdur isterse doğrudan aile mahkemesine, savcılığa, ALO 183 hattına, KSGM (Kadının Statüsü Genel Müdürlüğü) bağlı ŞÖNİM (Şiddet Önleme ve İzleme Merkezi)’lere başvurabilir. Karar için somut delil aranmaz; mağdur beyanı esastır. Bu durum ‘mağdur lehine yorum’ ilkesinin tipik örneğidir. Tedbir kararı süresi en fazla 6 aydır; uzatılabilir.
Önleyici Tedbir Kararları (Uzaklaştırma, m.5)
6284 m.5 uyarınca şiddet uygulayan hakkında verilebilecek önleyici tedbirler şunlardır: (a) Mağdura yönelik şiddet tehdidi, hakaret, aşağılama veya küçük düşürmeyi içeren söz ve davranışlarda bulunmaması, (b) Müşterek konuttan veya bulunduğu yerden uzaklaştırılması ve müşterek konutun korunan kişiye tahsis edilmesi, (c) Korunan kişinin işyeri, okul, ev, yakınlarına yaklaşmaması, (ç) Çocukların eğitim/sağlık kurumlarına yaklaşmaması, (d) Korunan kişinin şahsi eşyalarına ve ev eşyalarına zarar vermemesi, (e) Korunan kişinin, yakınlarının veya çocuklarının iletişim araçlarıyla rahatsız edilmemesi, (f) Bulundurulması veya taşınmasına kanunen izin verilen silahları kolluğa teslim etmesi, (g) Kamu görevi ile silah taşıma yetkisi olan kişinin görevi gereği taşıdığı silahı kurumuna teslim etmesi, (ğ) Alkol, uyuşturucu/uyarıcı madde kullanmaması ve bağımlılığı varsa bu durumda korunan kişiye yaklaşmaması. Tedbire aykırı davranış zorlama hapsiyle sonuçlanır.
Koruyucu Tedbir Kararları (m.3-4) ve Yaptırım
6284 m.3-4 uyarınca mağdur lehine alınabilecek koruyucu tedbirler: (a) Şiddet mağdurunun barınma yerinin sağlanması (kadın konukevi/sığınmaevi), (b) Geçici maddi yardım, (c) Psikolojik, mesleki, hukuki ve sosyal destek, (d) Hayati tehlike varsa kimlik bilgilerinin değiştirilmesi, (e) Koruma kararı verilen mağdura nüfusta kayıtlı olduğu yer dışında yeni adres tahsisi, (f) Çocuk varsa geçici velayet düzenlemesi, (g) İş yerinin değiştirilmesi talebi. 6284 m.13 uyarınca tedbir kararına aykırı davranan kişi, fiilin ayrıca bir suç oluşturması hâlinde verilen ceza saklı kalmak üzere üç günden on güne kadar zorlama hapsi ile cezalandırılır. Tekrarında zorlama hapsi 15 güne, sonraki tekrarlarda 30 güne çıkar. Karar süresince elektronik kelepçe takılması mümkündür; bu yöntem etkili bir önleyici araçtır. Cumhuriyet savcısı, kolluk ve ŞÖNİM kararın uygulanmasını izler.
İtiraz Yolu ve Boşanma Davasıyla İlişkisi
6284 m.9 uyarınca tedbir kararına karşı tefhim veya tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde aile mahkemesine itiraz edilebilir. İtirazı inceleyen aile mahkemesi, ilk derece mahkemesinden farklı bir mahkeme olup üç gün içinde karar verir. İtiraz tedbirin uygulanmasını durdurmaz. Tedbir kararı boşanma davası ile bağımsız olup, boşanma davası açılmasa dahi kullanılabilir. Boşanma davası açılırsa, hâkim TMK m.169 tedbir hükümleri ile 6284 tedbirleri birlikte değerlendirilir. Şiddet mağduru lehine verilen 6284 tedbir kararı, boşanma davasında karşı eşin kusurlu sayılması için önemli bir delil teşkil eder. Tedbir kararının kötüye kullanılması, asılsız beyanla alınması durumlarında karşı eş, tazminat davası açabilir; ancak Yargıtay yerleşik içtihadında 6284 kapsamında ‘mağdur beyanı esas’ kuralı korunmuştur. Tedbir süresince elde edilen kayıt ve raporlar boşanma davasında delil olarak kullanılabilir.
Aile ve Boşanma Hukuku Mevzuat Tablosu
| Mevzuat | Konu |
|---|---|
| TMK m.161-163 (Zina, Hayata Kast, Pek Kötü Davranış, Haysiyetsiz Yaşam, Suç İşleme) | Özel boşanma sebepleri |
| TMK m.164-165 (Terk, Akıl Hastalığı) | Özel boşanma sebepleri |
| TMK m.166/1-2 (Evlilik Birliğinin Temelinden Sarsılması) | Genel boşanma sebebi, çekişmeli boşanma |
| TMK m.166/3 (Anlaşmalı Boşanma) | 1 yıllık evlilik şartı + protokol + hâkim onayı |
| TMK m.169 (Hâkimin Tedbirleri) | Dava süresince tedbir nafakası, velayet, konut |
| TMK m.174 (Maddi-Manevi Tazminat) | Kusurlu eşten tazminat |
| TMK m.175 (Yoksulluk Nafakası) | Yoksulluğa düşecek tarafa süresiz nafaka |
| TMK m.176 (Toplu/İrat Nafaka, Uyarlama) | Nafaka şekli, artırım/indirim, kaldırılma |
| TMK m.182-183 (Velayet, Kişisel İlişki) | Çocuğun velayeti, görüşme hakkı |
| TMK m.185 (Evlilik Birliği) | Eşler arası eşitlik, müşterek karar |
| TMK m.194 (Aile Konutu) | Eşin rızası olmadan tasarruf yasağı, tapu şerhi |
| TMK m.202 (Edinilmiş Mallara Katılma Rejimi) | Yasal mal rejimi |
| TMK m.225-241 (Mal Rejiminin Tasfiyesi) | Edinilmiş mal, kişisel mal, katılma alacağı, değer artış payı |
| TMK m.328 (Çocuğa Yardım/İştirak Nafakası) | Reşit olmayan çocuğa nafaka, reşit ve eğitim görende devam |
| TMK m.364 (Yardım Nafakası) | Üstsoy-altsoy ve kardeşler arası yardım nafakası |
| 6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun | Tedbir kararı, uzaklaştırma, elektronik kelepçe |
| 4787 sayılı Aile Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yargılama Usulleri Kanunu | Aile mahkemesi görev ve yetkisi |
Sık Sorulan Sorular
6284 koruma kararı için delil göstermek zorunda mıyım?
Hayır. Mağdur beyanı esastır; somut delil aranmaz. Bu, mağdur lehine yorum ilkesinin uygulamasıdır. Ancak somut deliller (mesaj, fotoğraf, rapor) lehinize ek güvence sağlar.
Karar ne kadar sürede çıkar?
Acil hâllerde kolluk amiri 24 saatlik geçici karar verir. Aile mahkemesi 24 saat içinde nihai karar verir. Tedbir süresi en fazla 6 aydır; uzatılabilir.
Karara uymayan eş ne olur?
6284 m.13 uyarınca 3-10 gün zorlama hapsi uygulanır. Tekrarında 15 gün, sonraki tekrarlarda 30 güne çıkar. Ayrıca silah, alkol, sosyal medya yasakları ihlalinde aynı yaptırım uygulanır.
Elektronik kelepçe takılır mı?
Evet. Mahkeme uygun gördüğü hâllerde 6284 m.5 kapsamında elektronik kelepçe (GPS izleme) takılmasına karar verebilir. Bu yöntem etkili bir önleyici araçtır.
Asılsız 6284 başvurusu yapılırsa ne olur?
Asılsız başvuru, ileride tazminat davasına konu olabilir. Ancak Yargıtay yerleşik içtihadında mağdur beyanı esas kuralı korunmaktadır; çoğu zaman ispat zorluğu nedeniyle tazminat reddedilmektedir.
İlgili Rehber Makaleler
- Boşanma Avukatı — Ana Rehber
- Anlaşmalı Boşanma Protokolü — TMK m.166/3
- Mal Rejimi Tasfiyesi — TMK m.225
- Nafaka Türleri
- 6284 Koruma Kararı