MiCA Regülasyonu 2026: Avrupa Birliği Kripto Varlık Çerçevesi
Markets in Crypto-Assets Regulation (MiCA), Avrupa Birliği’nin kripto varlık piyasasını düzenleyen kapsamlı regülasyon çerçevesidir. 2023/1114 sayılı AB Tüzüğü olarak kabul edilen MiCA, stablecoin hükümleri 30 Haziran 2024’te, CASP (Kripto Varlık Hizmet Sağlayıcı) hükümleri 30 Aralık 2024’te yürürlüğe girmiştir. MiCA’nın yapısı, Türkiye’nin 7518 Sayılı Kanunu ile karşılaştırıldığında önemli paralellikler ve farklılıklar içermektedir.
MiCA’nın Temel Yapısı
MiCA, kripto varlıkları üç ana sınıfa ayırmaktadır: (1) Asset-Referenced Tokens (ART) — birden fazla varlık, para birimi veya kripto sepetine dayalı tokenlar, (2) E-Money Tokens (EMT) — tek bir fiat para birimine bağlı stablecoinler, (3) Other Crypto-Assets — utility tokenlar dahil kalan kategoriler. Her sınıf için farklı lisans, rezerv yeterliliği ve beyaz kâğıt (white paper) yükümlülükleri öngörülmüştür.
CASP Lisansı ve Yükümlülükler
Kripto Varlık Hizmet Sağlayıcıları (CASP) kendi üye devletlerindeki yetkili otoriteden lisans almak ve ardından tek lisans (passport) ile tüm AB’de hizmet sunabilmektedir. CASP’lerden istenen yükümlülükler arasında asgari sermaye, sürekli yeterli özkaynak, müşteri varlıklarının ayrıştırılması, içsel yönetişim, uyum ve risk fonksiyonları, piyasa manipülasyonu ve içeriden öğrenenlerin ticaretine karşı önlemler yer almaktadır. ESMA ve EBA, ikincil mevzuat çıkarma yetkisiyle standart belirlemektedir.
7518 Sayılı Kanun ile Karşılaştırma
Türkiye’nin 7518 Sayılı Kanunu ile MiCA benzer bir düzenleyici felsefeye sahiptir: lisans zorunluluğu, asgari sermaye, müşteri varlıklarının ayrıştırılması ve MASAK/uyum yükümlülükleri her iki çerçevede de merkezdedir. Temel farklılıklar: (1) MiCA stablecoinleri ART ve EMT olarak ayırmakta, 7518 sayılı Kanun ise kripto varlıkların ihracına ilişkin esasları Kurulun düzenlemelerine bırakmaktadır, (2) MiCA white paper rejimi ile ihraç öncesi şeffaflık öngörürken, 7518 sayılı Kanun ihraca ilişkin ayrıntıları Kurulun düzenlemelerine bırakmıştır, (3) MiCA passport (tek lisansla tüm AB’de hizmet) imkanı sunarken, 7518 SK yalnızca Türkiye’de geçerlidir.
MiCA Kapsamında Türk Yatırımcı/Platform
Türkiye’de yerleşik bir kripto platformu AB’de hizmet sunmak istiyorsa ilgili üye devlette CASP lisansı almak veya bir AB yan kuruluşu üzerinden yetkilendirilmek zorundadır. AB’de yerleşik yatırımcılar bakımından MiCA, lisanslı CASP’ler aracılığıyla hizmet alınmasını koruma rejiminin parçası olarak öngörür; yaptırımlar esas olarak lisanssız hizmet sağlayıcılara yöneliktir. 7518 SK tarafında da SPK lisansı olmayan yabancı platformların Türkiye’de pazarlama yapması yasaklanmıştır.
Sıkça Sorulan Sorular
MiCA Türkiye’de doğrudan uygulanır mı? Hayır. MiCA AB üye devletleri için bağlayıcı bir tüzüktür. Türkiye’deki düzenleme 7518 Sayılı Kanun ve SPK ikincil mevzuatıdır. Ancak Türkiye’den AB’ye hizmet sunulması halinde MiCA uyumu gerekmektedir.
USDT/USDC gibi stablecoinler MiCA’da hangi kategoride? Fiat para birimine bağlı tasarlanmış olanlar EMT, birden fazla varlık sepetine bağlı tasarlanmış olanlar ART kategorisinde değerlendirilir. İhraççılar için sermaye, rezerv ve itfa hakları yükümlülükleri vardır.
MiCA DeFi’yi kapsıyor mu? Tamamen merkeziyetsiz protokoller MiCA’nın ilk metninde açıkça kapsam dışıdır; ancak Komisyon, DeFi’ye ilişkin ek değerlendirme raporu hazırlamak ve ileride düzenleme önermek yetkisine sahiptir.
NFT’ler MiCA kapsamında mı? Gerçekten benzersiz ve misli olmayan NFT’ler MiCA’nın dışındadır; ancak seri üretim ya da fractional yapılar kripto varlık sayılabilir ve kapsama girebilir.
MiCA ile FATF Travel Rule ilişkisi nedir? MiCA, Transfer of Funds Regulation (TFR) ile birlikte uygulanır; TFR Travel Rule hükümlerini AB içinde uygulamaya sokmakta ve CASP’leri transferlerde gönderici/alıcı bilgisi paylaşmaya zorunlu tutmaktadır.
İlgili Rehberler
Resmi Kaynaklar
- T.C. Resmî Gazete — Mevzuat Bilgi Sistemi
- Sermaye Piyasası Kurulu
- MASAK — Mali Suçları Araştırma Kurulu
- Yargıtay Karar Arama
- Gelir İdaresi Başkanlığı
- Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası
Hazırlayan Avukat
Av. Bilal ALYAR
Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu (2015). Kripto para hukuku, bilişim hukuku, şirketler hukuku ve ceza hukuku alanlarında faaliyet göstermektedir. MASAK, SPK ve 7518 Sayılı Kanun kapsamında hukuki danışmanlık sunmaktadır.
Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; somut hukuki görüş ya da avukat-müvekkil ilişkisi oluşturmaz. Her dosya kendine özgü koşullar içerdiğinden, hukuki süreçlerde bir avukattan görüş alınması yararlı olabilir.