Kripto ATM (Bitcoin ATM / BATM), kullanıcıların nakit karşılığında kripto varlık alabildiği ya da kripto varlık bozdurabildiği fiziksel cihazlardır. Türkiye’de kripto ATM kurulumu ve işletimi 7518 Sayılı Kanun ve 5549 Sayılı MASAK mevzuatı kapsamında özel bir rejime tabidir.
Kripto ATM Nedir?
Kripto ATM’ler; alıcı (buy-only), bozdurucu (sell-only) veya çift yönlü (two-way) olarak çalışabilir. KYC gereksinimi cihazın işlem eşiğine göre değişir; çoğu yargı alanında telefon doğrulama, kimlik fotokopisi ve yüz tanıma kademeli olarak uygulanır. Cihazdaki alım-satım fiyatı, bağlı olduğu likidite sağlayıcısı aracılığıyla anlık piyasa fiyatı üzerinden komisyon eklenerek belirlenir.
7518 SK Kapsamında Değerlendirme
7518 Sayılı Kanun, kripto varlık alım-satımına aracılık eden her türlü hizmet sağlayıcıyı lisans rejimine tabi tutmuştur. Kripto ATM işletmeciliği de alım-satım aracılığı niteliğinde olduğundan SPK lisansı alınmadan yapılması yasaktır. Lisanssız kripto ATM kurulumu idari para cezası ve cezai sorumluluk doğurur. Ayrıca SPK, 7518 SK kapsamında tebliğler ile kripto ATM işletmeciliğine ilişkin ikincil düzenleme yapma yetkisine sahiptir.
MASAK Yükümlülükleri ve KYC
5549 Sayılı Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Hakkında Kanun ve MASAK’ın Rehberi uyarınca kripto varlık hizmet sağlayıcıları yükümlü kurum statüsündedir. Kripto ATM işletmecisi; müşterini tanı (KYC), gerçek faydalanıcı tespiti, şüpheli işlem bildirimi, kayıt saklama ve eğitim yükümlülüklerini yerine getirmek zorundadır. İşlem eşiğini aşan alım-satımlarda kimlik tespiti ve doğrulaması zorunludur.
Cezai ve İdari Riskler
Lisanssız kripto ATM işletme 6362 Sayılı SPKn ve 7518 SK hükümleri uyarınca suç oluşturur. Ayrıca kripto ATM’nin suç geliri aklamada kullanıldığının tespiti halinde TCK m.282 (suçtan kaynaklanan mal varlığı değerlerini aklama) ve 6415 Sayılı TFÖK hükümleri gündeme gelebilir. MASAK yükümlülüklerini ihlal eden kurumlara yönelik idari para cezaları da uygulanır.
Sıkça Sorulan Sorular
Türkiye’de lisanslı kripto ATM var mı? 7518 SK sonrası SPK lisans sürecini tamamlayan platformlar için ATM işletmeciliği düzenleyici onaylara bağlı olarak mümkündür. Güncel lisanslı kuruluş listesi SPK’nın resmi duyurularında yer almaktadır.
Kripto ATM’de KYC’siz işlem yapılabilir mi? MASAK eşik kurallarına göre belirli tutar altındaki işlemlerde kimlik doğrulama kademeli uygulansa da şüpheli işlem tespit edildiğinde eşiğe bakılmaksızın bildirim yapılması gerekir. Tamamen KYC’siz işlem mevzuata aykırıdır.
Yurtdışında alınan Bitcoin’i Türkiye’deki ATM’de bozdurabilir miyim? Teknik olarak mümkün olmakla birlikte MASAK şüpheli işlem bildirimi gündeme gelebilir. Büyük miktarlı bozdurmalar kaynak sorgulaması ile karşılaşır.
Kripto ATM’deki işlem sırasında sahte banknot çıktı, ne yapmalıyım? Hem işletmeciye hem de Cumhuriyet Başsavcılığı’na başvurulmalı; ATM’nin kamera kaydı delil olarak talep edilmelidir.
Kripto ATM üzerinden dolandırıldım, sorumluluk kimde? Eğer dolandırıcılık işletmecinin kusuru dışındaysa fail sorumlu olur; ancak işletmecinin KYC ve izleme yükümlülüklerini ihlal ettiği tespit edilirse müteselsil sorumluluk gündeme gelebilir.
İlgili Rehberler
Resmi Kaynaklar
- T.C. Resmî Gazete — Mevzuat Bilgi Sistemi
- Sermaye Piyasası Kurulu
- MASAK — Mali Suçları Araştırma Kurulu
- Yargıtay Karar Arama
- Gelir İdaresi Başkanlığı
- Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası
Hazırlayan Avukat
Av. Bilal ALYAR — İstanbul Barosu Sicil No: 54965
Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu (2015). Kripto para hukuku, bilişim hukuku, şirketler hukuku ve ceza hukuku alanlarında faaliyet göstermektedir. MASAK, SPK ve 7518 Sayılı Kanun kapsamında hukuki danışmanlık sunmaktadır.
Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; somut hukuki görüş ya da avukat-müvekkil ilişkisi oluşturmaz. Her dosya kendine özgü koşullar içerdiğinden, hukuki sorunlarınız için bir avukata danışmanız önerilir.